Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1507/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. O. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego rozkazem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r., wydanym na podstawie art. 111 pkt 6, art. 115 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 50, poz. 483), zwolnił A. O. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w okresowej opinii służbowej.
A. O., wniósł od tej decyzji odwołanie do Ministra Obrony Narodowej, wskazując, że prowadzone były wobec niego działania mobbingowe, natomiast opinia służbowa jest nierzetelna, niezgodna z prawem i tendencyjna. Powołał się również na pozytywne opinie za okres od 1998 do 2003 r.
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz Szefa Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, zmieniając jednocześnie datę zwolnienia A. O. z zawodowej służby wojskowej i ustalając ją na dzień 30 czerwca 2007 r.
Na powyższą decyzję A. O. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazując że zarówno organ pierwszej instancji, jak również organ odwoławczy nie zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego i nie umożliwił stronie ustosunkowania się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Podniesiono, że opinia służbowa, która przesądziła o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej, nie koresponduje z dotychczas wyrażanymi przez przełożonych A. O. opiniami służbowymi, dotyczącymi okresu od 1998 r. do 2003 r.
Wniesiono ponadto o przeprowadzenie dowodu z opinii służbowych za okres 2004 r. do 2007 r., sporządzonych przez Komendanta Szkoły Młodszych Specjalistów P. K., bądź o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka P. K. Wyrokiem z dnia 20 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1507/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę A. O. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2007 r., wskazał, że w sytuacji uzyskania przez żołnierza zawodowego niedostatecznej ogólnej oceny w okresowej opinii służbowej organ nie ma możliwości wyboru rozstrzygnięcia, co wynika z art. 111 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zdaniem Sądu imperatywna forma czasownika "zwalnia się", użyta w powołanym przepisie, rodzi de facto po stronie organu obowiązek zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej.
W związku z tym, zdaniem Sądu pierwszej instancji, uzyskanie przez żołnierza zawodowego niedostatecznej ogólnej oceny w okresowej opinii służbowej stanowi wystarczającą podstawę do zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby, bez konieczności prowadzenia żadnego dodatkowego postępowania dowodowego.
Sąd wskazał, że dowodem w rozpoznawanej sprawie była jedynie opinia służbowa za okres od dnia 1 lipca 2004 r. do dnia 8 stycznia 2007 r., w której A. O. uzyskał ogólną ocenę niedostateczną. Opinia ta znana była skarżącemu skoro wniósł od niej w dniu 19 stycznia 2007 r., odwołanie do Komendanta Szkoły Młodszych Specjalistów, a następnie poinformowany został podczas raportu służbowego o sposobie rozstrzygnięcia, co potwierdził podpisem na egzemplarzu aktowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał ponadto, że przedmiotem jego oceny nie była opinia służbowa. Postępowanie zmierzające do wydania opinii okresowej nie ma bowiem charakteru administracyjnego, a jest postępowaniem wewnętrznym, odrębnym i niezależnym, odbywającym się w ramach wewnętrznych struktur organów wojskowych. Opinie te nie są decyzjami administracyjnymi i nie podlegają zaskarżeniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Nie mają też w stosunku do nich zastosowania przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożył A. O., wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów art. 7, 9, 10, 61 § 4, 73 i 77 k.p.a. w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych co mogło mieć wpływ na wynik postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zarówno organ pierwszej instancji, jak również organ odwoławczy, dopuścił się naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a ponadto nie zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego, nie umożliwił również stronie ustosunkowania się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie informując jej o terminie zakończenia postępowania i nie zakreślając terminu do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i możliwości zgłoszenia żądań. Wskazano, że zarówno doktryna, jak i utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, odmawiają decyzjom administracyjnym mocy wiążącej w sytuacji lekceważenia przez organ administracyjny podstawowych zasad procedury administracyjnej.
Skarżący zwrócił uwagę, że służbowa opinia okresowa za czas od 1 lipca 2004 r. do 8 stycznia 2007 r., nie koresponduje z dotychczas wyrażanymi opiniami służbowymi, według których spełnia on wszelkie wymagania stawiane mu jako żołnierzowi zawodowemu pełniącemu funkcję pomocnika dowódcy plutonu - dowódcy drużyny Szkoły Młodszych Specjalistów oraz instruktora zespołu szkoleniowego Szkoły Młodszych Specjalistów. Zaznaczono przy tym, że okresowe opinie służbowe sporządzały różne osoby, na dowód czego wskazano na załączone do akt niniejszej sprawy opinie:
- - opinia za okres 01.10.1997 r. - 30.09.1998 r.
- - opinia za okres 01.10.1998 r. -30.09.1999 r.
- - opinia za okres 01.10.1999 r. - 30.09.2000 r.
- - opinia za okres 01.10.2000 r. - 30.09.2001 r.
- - opinia za okres 01.10.2001 r. - 30.09.2002 r.
- - opinia za okres 01.10.2002 r. - 30.09.2003 r.
W ocenie skarżącego negatywna opinia okresowa stanowiąca podstawę zwolnienia go ze służby spowodowana była osobistą niechęcią bezpośredniego przełożonego skarżącego do jego osoby, na które to okoliczności skarżący wnosił o przeprowadzenie dowodu z zeznania świadka P. C. - adres CSMW w Ustce oraz z zeznania świadka R. C. - adres CSMW w Ustce.
W związku z tym, wobec powołania wskazanych wyżej dowodów z zeznań świadków i odstąpienie przez organ drugiej instancji z przeprowadzenia wskazanych dowodów, skarżący zarzucił naruszenie przez organy art. 77 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarga kasacyjna A. O. wniesiona została w trybie art. 173 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270), dalej zwanej ustawą procesową, chociaż brak jest powołania tego przepisu w jej treści.
Przepis art. 183 § 1 ustawy procesowej obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu Sąd bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny zostały wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy. Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zawartymi w niej podstawami i wnioskami. Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza niemożność wyjścia poza tę część wyroku sądu pierwszej instancji, której strona nie zaskarżyła. Związanie natomiast podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej, ani ich uściślanie. Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. podstawą skargi kasacyjnej może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W świetle zaś art. 176 P.p.s.a. podstawy skargi kasacyjnej powinny zostać uzasadnione. Ze względu na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi nie wystarczy jednak odwołać się do ogólnikowego stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, czy też ewentualnie poprzeć to przywołaniem przepisu art. 174 P.p.s.a. (co w rozpoznawanej sprawie nie miało w ogóle miejsca), ale konieczne jest wskazanie konkretnego przepisu prawa oznaczonego numerem i ewentualnie jego jednostki redakcyjnej (artykułu, paragrafu, ustępu), który został naruszony przez Sąd oraz na czym to naruszenie polegało.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na podstawie naruszenia przepisów art. 7, 9, 10, 61 § 4, 73 i 77 k.p.a. w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, co mogło mieć wpływ na wynik postępowania.
Jak już wykazano wyżej we wniesionej skardze kasacyjnej jej autor nie zakwestionował naruszenia tak przepisów realizujących sądowe postępowanie dowodowe, jak i nie podważył prawidłowości przeprowadzonej przez Sąd oceny, że organy administracji dokonały zgodnego z prawem ustalenia stanu faktycznego.
W tej sytuacji należy wyjaśnić, iż zarzucając naruszenie przepisów postępowania strona powinna wskazać przepisy tego prawa naruszone przez Sąd, jeżeli uchybienie im mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Należy podkreślić, iż naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jako podstawa skargi kasacyjnej dotyczy postępowania sądowoadministracyjnego, a nie postępowania przed organami administracji publicznej. Przypomnieć również należy, że Sąd, który wydał zaskarżony wyrok działał na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (P.p.s.a.). W skardze kasacyjnej zaś nie wskazano przepisów regulujących sądowe postępowanie.
Wobec braku zarzutów dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych, mających zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny jest związany ustaleniami zaskarżonego wyroku (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt FSK 181/04, publ. ONSAiWSA 2004, nr 2, poz. 36 wraz z powołanym w nim orzecznictwem Sądu Najwyższego).
Podkreślenia wymaga, iż dla każdego postępowania kluczowe znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest ustalenie praw i obowiązków strony tego postępowania. Tylko dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem prawa i obowiązków strony postępowania sądowoadministracyjnego. Brak zarzutów w skardze kasacyjnej umożliwiających badanie prawidłowości poczynionych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych oznacza, że są one wiążące.
Odnośnie zaś zarzutu naruszenia przez Sąd art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych należy wskazać, że kryteria kontroli wykonywanej przez sąd administracyjny określa właśnie powołany wyżej przepis. Należy mieć bowiem na uwadze to, że przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena z punktu widzenia zgodności z prawem procesu zastosowania norm prawa materialnego w określonej sytuacji faktycznej. Zadaniem Sądu jest ocena, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, czy materiał dowodowy został w postępowaniu administracyjnym zebrany prawidłowo oraz czy jest on wystarczający do wymaganego przez prawo ustalenia podstawy faktycznej decyzji. W tak określonym zakresie kontrola działalności administracji publicznej następuje przy zastosowaniu środków określonych w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Stanowi o tym przepis art. 3 § 1 P.p.s.a. Przepis ten nie mógł jednak stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej.
Taką podstawę mogły stanowić jedynie przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zastosowane przez Sąd pierwszej instancji, stanowiące podstawę wydania zaskarżonego wyroku, bądź też przepisy, których Sąd ten nie zastosował, pomimo tego, iż wytknięte uchybienia były na tyle istotne, że uzasadniały wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.