Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1200/07 uchylił postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] maja 2007 r., w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
B. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] maja 2007 r., którym organ utrzymał w mocy postanowienie poprzedzające o odmowie uwzględnienia wniosku ww. o sporządzenie i przesłanie na jej adres odpisu pisma Wojewody Pomorskiego z dnia [...] stycznia 2007 r. znajdującego się w aktach sprawy prowadzonej przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych pod sygn. akt [...] ze skargi B. J. dotyczącej przetwarzania jej danych osobowych o stanie zdrowia przez Wojewodę Pomorskiego.
Uzasadniając odmowę wydania odpisu żądanego dokumentu, organ podał m.in., iż stosownie do dyspozycji art. 73 § 1 k.p.a. w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Natomiast w myśl art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Uprawnienia wynikające z powyższych przepisów nie zostały w jakikolwiek sposób naruszone. Organ podkreślił, iż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie nakładają na prowadzącego postępowanie administracyjne obowiązku skopiowania i wysyłania kopii jakiejkolwiek części akt sprawy stronie postępowania. W konsekwencji wniosek B. J.. o sporządzenie i przesłanie odpisu żądanego dokumentu nie znajduje uzasadnienia w przepisach obowiązującego prawa.
W skardze B. J. zarzuciła, że organ, wydając zaskarżone postanowienie, naruszył przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7–9, art. 10 § 1, art. 73 § 2, art. 76 § 3 k.p.a. oraz przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej i ustawy o ochronie danych osobowych w związku z art. 54 § 4 Konstytucji RP. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, nakazanie wydania odpisu żądanego dokumentu oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę uwzględnił i uchylił zaskarżone postanowienie wskazując, iż postępowanie, w wyniku którego wydano zaskarżone postanowienie, zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów art. 7–9 k.p.a. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca utożsamia kserokopię dokumentu z jego odpisem. W tej sytuacji organ zobowiązany był do wyjaśnienia skarżącej, że nie są to tożsame dokumenty, a ich przekazanie może nastąpić po spełnieniu przez wnioskodawcę określonych warunków. Organ obowiązku tego nie dopełnił, jak również nie ustalił, jakie jest faktyczne żądanie strony i nie pouczył jej o jego skutkach prawnych, chociaż obligują go do tego przepisy k.p.a.
Natomiast art. 73 § 1 k.p.a. nie może stanowić dostatecznego uzasadnienia dla decydowania za stronę o charakterze jej żądania. Jeśli zatem charakter żądania budzi wątpliwości, to organ administracji ma obowiązek, stosownie do postanowień powołanych wyżej artykułów, wyjaśnić rzeczywistą wolę strony.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, który na podstawie art. 173 § 2 i art. 174 pkt 2 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając:
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące niezasadnym uchyleniem zaskarżonego postanowienia Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] maja 2007 r., wobec błędnego przyjęcia, iż skarżący organ wydając ww. postanowienie naruszył art. 7, 8 i 9 oraz art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).
Wskazując na powyższe, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej po przytoczeniu stanu faktycznego podniesiono, iż z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie można się zgodzić, gdyż niezasadnie Sąd uchylił postanowienie, czym naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/. Argumentem przemawiającym za takim stanowiskiem jest fakt, iż skarżąca dość wyraźnie sprecyzowała swoje żądanie, którym było sporządzenie odpisu pisma Wojewody Pomorskiego z dnia [...] stycznia 2007 r. i nie budziło ono wątpliwości organu.
Żądanie sporządzenia "odpisu" nie może być oceniane inaczej niż przez pryzmat art. 73 § 1 k.p.a., który stanowi o uprawnieniu strony do sporządzania notatek i odpisów z akt sprawy. Trudno byłoby wywieść przy tak sformułowanym żądaniu, iż skarżącej chodziło np. o sporządzenie przez organ uwierzytelnionego odpisu. Zdaniem organu pojęcie "kserokopia" stanowi desygnat pojęcia "odpis". Zaś z uwagi na brak definicji pojęcia "odpis" w Kodeksie postępowania administracyjnego i stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym przedmiocie, zaprezentowana przez organ wykładania jest uzasadniona.
Powołując się na orzecznictwo, zdaniem skarżącego, strona nie może wymagać, aby organ sam od siebie wykonywał i dostarczał stronie kserokopie dokumentów z akt sprawy, gdyż nie ma takiego obowiązku. Strona sama może to wykonywać, a organ ma jedynie obowiązek umożliwić przeglądanie akt, sporządzenie z nich notatek i odpisów. Natomiast bezzasadnym wydaje się oczekiwanie od organu, by wyjaśniał skarżącej różnicę między pojęciem kserokopii dokumentu a jego odpisem, skoro obowiązujące przepisy procedury administracyjnej nie przewidują "warunków", których spełnienie przez stronę postępowania rodziłoby po stronie organu obowiązek przekazania (wydania) stronie "odpisu" czy też "kserokopii."
Skarżąca B. J. wniosła o oddalenie skargi i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę i dlatego podlegała uwzględnieniu.
Stosownie do kompetencji sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego aktu. W niniejszej sprawie było to postanowienie Generalnego Inspektora Danych Osobowych z dnia [...] maja 2007 r. wydane w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, błędnie określonego przez organ jako zażalenie, bowiem do jego rozpoznania ma zastosowanie art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a.
Wydając zaskarżone postanowienie organ stosował odpowiednio przepisy dotyczące odwołań, co wynika z powołanego przepisu art. 144 k.p.a., a jego rozstrzygnięcie opierało się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Rozpoznając sprawę organ zobligowany jest ponownie ją rozstrzygnąć, jednakże zakres tego rozstrzygnięcia wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy postanowieniem organu I instancji, a w niniejszej sprawie – postanowieniem poprzedzającym postępowanie odwoławcze. Bezsporne jest, iż poprzedzającym postanowieniem organ rozpoznawał wniosek B. J. datowany na dzień [...] lutego 2007 r. w trybie art. 73 § 1 k.p.a. Wynika to wprost z uzasadnienia tego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę B. J. nie skorzystał z uprawnień wynikających z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., a więc dokonał oceny jedynie postanowienia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy, do którego, jak to wskazano wyżej, mają odpowiednie zastosowanie przepisy dot. odwołań i zakresu rozstrzygania sprawy w postępowaniu odwoławczym. Jednakże Sąd I instancji w ogóle do tej kwestii się nie odniósł. Zarzucając organowi naruszenie przepisów art. 7–9 k.p.a. nie wskazał na czym miałyby te naruszenia polegać i jaki mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Przedstawione stanowisko co do konieczności ustalenia zakresu wniosku złożonego przez B. J. mogło się bowiem odnosić do postępowania dot. postanowienia z dnia [...] marca 2007 r., a nie postanowienia wydanego w ramach postępowania, do którego mają odpowiednie zastosowanie przepisy dot. odwołań. Jeżeli zaś uznał, że to w ramach tego postępowania organ zobligowany był informować i ustalać intencje strony, to zobligowany był przedstawić stosowną podstawę prawną swojego stanowiska. Z akt sprawy wynika, że B. J. we wniosku datowanym na dzień [...] lutego 2007 r. zwróciła się o wydanie odpisu dokumentu. Organ rozpoznając ten wniosek nie miał wątpliwości co do żądania i wydał postanowienie odmowne opierając się na przesłankach z art. 73 §1 k.p.a. Natomiast we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nazwanym "zażalenie", skarżąca powołała się już na możliwość wydania stosownego uwierzytelnionego odpisu dokumentu również w trybie art. 73 § 2 k.p.a. Tak więc na etapie ponownego rozpoznania sprawy organ miał już skonkretyzowane żądanie strony. W związku z tym, wbrew stanowisku Sądu I instancji, nie istniała potrzeba informowania i ustalania jego zakresu w celu rozpoznania "zażalenia". Ponieważ organ rozpoznając je w żaden sposób nie odniósł się do zgłoszonego żądania wydania odpisu w trybie § 2 art. 73 k.p.a., to Sąd I instancji zobligowany był do tej kwestii się odnieść m.in. w kontekście uprawnień i zakresu orzekania w postępowaniu, do którego mają zastosowanie przepisy dot. odwołania. Jak to wskazano już wyżej rozpoznając ponownie sprawę w trybie odwoławczym, zakres orzekania wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy postanowieniem poprzedzającym to postępowanie. Organ rozpoznając ten środek w żaden sposób nie ustosunkował się do zgłoszonego dopiero na tym etapie postępowania żądania wydania odpisu dokumentu w trybie art. 73 § 2 k.p.a. Dokonując więc kontroli legalności tego postanowienia, Sąd winien odnieść się do tej kwestii, zwłaszcza w zakresie uprawnień i zakresu orzekania w trybie przepisów odwoławczych, bowiem ma to zasadnicze znaczenie dla oceny zaskarżonego postanowienia.
Z tych względów uznając, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.