Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, postanowieniem z dnia 19 maja 2006 r. odrzucił skargę J. P. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem tego Sądu z dnia 17 czerwca 2004 r., oddalającym skargę H. P. na decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Rejonowy w [...] z dnia [...], w przedmiocie zwolnienia kwatery stałej. W uzasadnieniu podał, że J. P. skargę o wznowienie postępowania uzasadnia faktem pozbawienia praw do obrony gdyż jej mąż, będący skarżącym, zmarł przed wydaniem wyroku. Skarżąca wskazała również, że po wydaniu wyroku w sprawie wystąpiła istotna okoliczność, tj. fakt zwrócenia zaliczki dla Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Sąd podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się zgodnie, że samo sformułowanie podstawy wznowienia postępowania w sposób odpowiadający przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa P.p.s.a.) nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi.
W rozpoznawanej sprawie z akt sprawy, a w szczególności protokółu rozprawy z dnia 15 kwietnia 2004 r. wynika, że Sąd powziął wiadomość o zgonie skarżącego, rozprawę odroczył i zwrócił się do J. P. z zapytaniem, czy popiera skargę złożoną przez zmarłego, pod rygorem zawieszenia postępowania. W piśmie z dnia 4 maja 2004 r. J. P. oświadczyła, że w całości popiera skargę. Została ona prawidłowo zawiadomiona o terminie kolejnej rozprawy. W ten sposób wstąpiła w prawa skarżącego, a zatem nie ma podstaw do przyjęcia, że w sprawie miało miejsce pozbawienie możliwości działania. Sąd wskazał, że w sprawie nie zachodzi również przesłanka polegająca na późniejszym wykryciu takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyła J. P., reprezentowana przez radcę prawnego, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, jak również o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- naruszenie art. 271 pkt 2 ustawy P.p.s.a., polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie zachodzą ustawowe przesłanki wznowienia,
- naruszenie art. 124 § 1 pkt 1 ustawy P.p.s.a., polegające na przyjęciu, że w przypadku śmierci strony w toku postępowania sądowoadministracyjnego, zawieszenie postępowania przez Sąd nie jest obligatoryjne.
Skarżąca podkreśliła, że konsekwencje złożenia oświadczenia o podtrzymaniu skargi H. P., nie były jej wiadome. Oświadczenie to złożyła w stanie wyłączającym możliwość świadomego powzięcia decyzji, znajdowała się bowiem w stanie załamania nerwowego po śmierci męża. Należy przy tym podkreślić, że od chwili śmierci męża zaszły w sprawie nowe okoliczności, których z powyższych powodów J. P. nie przedstawiła przed sądem ze szkodą dla siebie. Z tego względu należy uznać, że niezawieszenie przez Sąd postępowania, mimo obowiązku nałożonego przez art. 124 § 1 pkt 1 ustawy P.p.s.a., pozbawiło skarżącą możliwości obrony swoich interesów. Można bowiem przypuszczać, że po okresie zawieszenia postępowania, skarżąca znajdowałaby się w lepszym stanie psychicznym i byłaby w stanie występować w sprawie osobiście lub udzielić pełnomocnictwa innej osobie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Według art. 271 pkt 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możliwości działania, nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe". Podstawa wznowienia postępowania uregulowana w art. 271 pkt 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera trzy odrębne szczegółowe podstawy wznowienia postępowania. Powołanie się zatem ogólnikowo na art. 271 pkt 2 nie spełnia wymogów materialnych skargi kasacyjnej. Z połączenia art. 271 pkt 2 w związku z art. 124 § 1 pkt 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz z uzasadnienia skargi kasacyjnej można wyprowadzić, że podstawą skargi kasacyjnej jest: jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania.
W zaskarżonym postanowieniu Sąd dokonał w pełni prawidłowego zastosowania art. 271 pkt 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając skargę od decyzji administracyjnej, po śmierci skarżącego, Sąd wezwał J. P. czy popiera skargę męża, pod rygorem zawieszenia postępowania. J. P. oświadczyła, że w pełni popiera skargę, co miało konsekwencje prawne, iż weszła w prawa skarżącego i miała zapewniony udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie ma podstaw do wyprowadzenia w sprawie związku podstaw wznowienia postępowania z zawieszeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Należy też zważyć, że podstawy zawieszenia postępowania ustają od dnia zgłoszenia następcy prawnego, jak miało to miejsce w sprawie (art. 128 § 1 pkt 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Na podstawie art. 250 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłaty za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o wynagrodzeniu z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.