Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt I SAB/Wa 265/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w D. na bezczynność Ministra Skarbu Państwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o wyrażenie zgody na sprzedaż prawa użytkowania wieczystego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż pismem z dnia 20 czerwca 2011 r. Spółka T. Sp. z o.o. z siedzibą w D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Skarbu Państwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o wyrażenie zgody na sprzedaż prawa użytkowania wieczystego zabudowanej nieruchomości gruntowej położonej w S. przy ul. (...) na rzecz B. Jak wynika z akt administracyjnych, o wyrażenie zgody na przeniesienie użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości skarżąca Spółka wystąpiła wnioskiem z dnia 5 listopada 2007 r. (data wpływu do organu – 8 listopada 2007 r.).
Decyzją z dnia 10 lipca 2008 r. Minister Skarbu Państwa odmówił wyrażenia zgody na przeniesienie prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu na rzecz B. natomiast decyzją z dnia 31 grudnia 2008 r., utrzymał ww. decyzję w mocy. Na skutek skargi T. sp. z o.o., wyrokiem z dnia 15 lipca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 311/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję z dnia 31 grudnia 2008 r. i z dnia 10 lipca 2008 r. Wyrokiem z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1698/09 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku.
Pismem z dnia 23 maja 2011 r., T. Sp. z o.o. wystąpiła do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa i bezzwłocznego rozpatrzenia wniosku z dnia 8 listopada 2007 r.
Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2011 r., Minister Skarbu Państwa wyznaczył termin załatwienia sprawy do dnia 1 sierpnia 2011 r.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze z dnia 20 czerwca 2011 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, że w skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Minister Skarbu Państwa musi ponownie rozpatrzyć wniosek z dnia 8 listopada 2007 r. i wydać decyzję. Akta sprawy zwrócone zostały przez Sąd do organu w grudniu 2010 r., jednak do chwili obecnej postępowanie nie zostało zakończone. Zdaniem skarżącej organ postanowieniem z dnia 6 czerwca 2011 r. wyznaczył zbyt odległy termin na wydanie decyzji, bowiem nawet wysoki stopień skomplikowania sprawy nie uzasadnia ośmiomiesięcznej zwłoki w jej załatwieniu. Tym samym prowadząc niniejsze postępowanie organ rażąco naruszył art. 35 § 3 kpa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania, ewentualnie oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazał, że pozwem z dnia 18 lipca 2011 r. Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa wystąpiła przeciwko T. Sp. z o.o. oraz B. S.A. Zakłady Chemiczne o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, w ramach którego to postępowania sąd rozstrzygnie kwestię ważności umowy z dnia 8 lipca 1998 r. o przeniesieniu prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. W związku z powyższym Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia 25 lipca 2011 r. zawiesił postępowanie w niniejszej spawie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd cywilny.
Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność, nawet wówczas, gdy decyzja podjęta została z naruszeniem terminu przewidzianego do jej wydania. Biorąc pod uwagę fakt, że w toku postępowania sądowego Minister Skarbu Państwa wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania, uznać należało, że organ przestał być bezczynnym. Zawieszenie postępowania powoduje bowiem wstrzymanie biegu sprawy, z uwagi na przeszkody określone w postanowieniu o zawieszeniu. Stan zawieszenia postępowania nie jest stanem bezczynności organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 149 § 1 P.p.s.a., a zatem postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe. Stosownie bowiem do treści art. 103 kpa zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła T. sp. z o.o. zarzucając mu naruszenie art. 149 P.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 6 ustawy o portach i przystaniach morskich poprzez umorzenie postępowania sądowego w sytuacji, gdy zachodziły podstawy do uwzględnienia skargi na bezczynność.
Powołując się na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i uwzględnienie skargi na bezczynność, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, iż Minister przedmiotowe postępowanie prowadzi już kilka lat tj. od 8 listopada 2007 r. Z akt sprawy wynika, że akta sprawy po zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego zostały przekazane do Ministerstwa Skarbu Państwa na początku grudnia 2010 r. Aż do dnia 25 lipca 2011 r. (data wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania) Minister nie podejmował jakichkolwiek czynności w sprawie, co stoi w sprzeczności z art. 35 §3 K.p.a. Minister zaś na mocy art. 3 ust. 6 ustawy o portach i przystankach morskich był zobowiązany do rozstrzygnięcia sprawy wniosku T. złożonego w dniu 8 listopada 2007 r. Tak długa zwłoka w rozpatrywaniu sprawy ma zdaniem skarżącej, charakter rażącego naruszenia art. 35 § 3 kpa. Minister wydał postanowienie dnia 25 lipca 2011 r. o zawieszeniu postępowania niejako wskutek uruchomienia przez skarżącą procedury dotyczącej skargi na bezczynność.
Do tego czasu bowiem, przez osiem miesięcy Minister takiego postanowienia o zawieszaniu postępowania nie wydawał. W ocenie skarżącej nie sposób zaakceptować sytuacji, w której Minister mimo prawomocnego wyroku NSA uchylającego jako niezgodne z prawem jego decyzje, nie kończy postępowania toczącego się już ponad trzy lata, a zamiast tego w sposób całkowicie niezasadny zawiesza to postępowanie, wskutek czego jeszcze bardziej odwleka wydanie rozstrzygnięcia kończącego sprawę. Zdaniem skarżącej tego typu sytuacja, mająca charakter rażącej wieloletniej przewlekłości postępowania niedopuszczalnej w państwie prawa, nie może być niejako "legalizowana" poprzez zawieszanie postępowania po kilku latach od wszczęcia postępowania. Skarżąca nie rozumie, dlaczego Minister nie zawiesił postępowania zaraz po zainicjowaniu postępowania przez T. Takie postępowanie mogłoby spowodować, że postępowanie sądowe, z powodu którego Minister zawiesił postępowanie, miałoby szansę zostać już zakończone. Narastająca bezczynność Ministra powoduje u skarżącej szkodę materialną.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny, iż w przedstawionych okolicznościach faktycznych sprawy należało uznać, że powstrzymanie się przez Ministra Skarbu Państwa z wydaniem stosownego aktu było usprawiedliwione i nie nastąpiło z przyczyn zależnych od tego organu. Nierozstrzygnięta przez sąd powszechny kwestia zbadania ważności nabycia przez skarżącą spółkę prawa użytkowania wieczystego spornej nieruchomości ma charakter zagadnienia wstępnego wobec sprawy pozostającej do załatwienia przez Ministra Skarbu Państwa. W przypadku zaś, gdy załatwienie sprawy przez organ jest uzależnione od rozstrzygnięcia kwestii o charakterze wstępnym, nie można zarzucić organowi bezczynności, skoro nie istnieje przepis wyznaczający termin, w jakim powinno być wydane postanowienie o zawieszeniu postępowania.
W niniejszej sprawie Minister Skarbu Państwa zawiesił postępowanie administracyjne po wniesieniu przez skarżącą spółkę skargi na bezczynność, powołując się na przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Rozpatrując skargę na bezczynność organu Sąd pierwszej instancji nie był uprawniony do oceny merytorycznej zasadności tego postanowienia, bowiem wykraczałoby to poza granice sprawy wyznaczone wniesioną skargą. Wobec tego do czasu podjęcia postępowania w sprawie, bądź usunięcia z obrotu prawnego postanowienia zawieszającego to postępowanie brak było podstaw do stwierdzenia bezczynności organu.
Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., następuje także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu, organ ten wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Tym samym postępowanie sądowe w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe, co obligowało Sąd pierwszej instancji do jego umorzenia na podstawie ww. przepisu.
Na marginesie należy zauważyć, iż bezspornym jest, że wobec oddalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1698/09 skargi kasacyjnej Ministra Skarbu Państwa, po stronie organu wynikał obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż na gruncie niniejszej sprawy to sąd powszechny winien dokonać kontroli zgodności z prawem czynności prawnej przeniesienia prawa użytkowania wieczystego. Spór, prowadzony na gruncie kryteriów wskazanych w art. 58 § 1 k.c., o ważność umowy przenoszącej prawo użytkowania wieczystego gruntu, jest typową sprawą cywilną i jedynie sąd powszechny jest władny sprawę taką rozpoznać, skoro żadne przepisy szczególne nie przewidują właściwości innych sądów czy innych organów. W związku z powyższymi zaleceniami Skarb Państwa wystąpił do sądu powszechnego z pozwem o ustalenie stanu prawnego nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym, a Minister Skarbu Państwa postanowieniem dnia 25 lipca 2011 r. zawiesił postępowanie w niniejszej spawie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd cywilny.
W niniejszej sprawie zaistniała więc konieczność rozpatrzenia zagadnienia wstępnego ponieważ dla toczącego się postępowania w przedmiocie wyrażenia przez Ministra Skarbu Państwa zgody na przeniesienie użytkowania wieczystego spornej nieruchomości zagadnieniem wstępnym bezsprzecznie jest wynik postępowania toczącego się przed sądem powszechnym, dotyczącym uzgodnienia stanu prawnego tej nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 P.p.s.a.