Uzasadnienie
W dniu 22 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Krystyny C. na decyzję Wojewody M. z dnia 7 stycznia 2004 r., (...) w przedmiocie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Decyzją tą Wojewoda M. utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 29 października 2003 r., którą skarżąca została uznana za osobę bezrobotną, jednakże decyzją tą odmówiono jej prawa do zasiłku. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że stosownie do art. 23 ust. 1 ustawy - o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 27, jeżeli:
1/ nie ma dla niego propozycji odpowiedniego zatrudnienia, skierowania do prac interwencyjnych, robót publicznych lub na utworzone dodatkowe miejsce pracy oraz 2/ w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni:
a/ był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej najniższego wynagrodzenia, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z wyjątkiem obowiązku opłacania składek za niepełnosprawnych, o których mowa w art. 54; w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni, z zastrzeżeniem ust. 2 pkt 2, b/ wykonywał pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą, jeżeli osiągał z tego tytułu dochód w wysokości co najmniej najniższego wynagrodzenia, c/ wykonywał pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo współpracował przy wykonywaniu tych umów, jeżeli podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej najniższego wynagrodzenia, d/ podlegał ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, jeżeli podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub zaopatrzenie emerytalne i Fundusz Pracy stanowiła kwota wynosząca co najmniej najniższe wynagrodzenie, e/ wykonywał pracę w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, jeżeli podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej połowy minimalnego wynagrodzenia, f/ wykonywał pracę w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub w spółdzielni kółek rolniczych /usług rolniczych/, będąc członkiem tej spółdzielni, jeżeli podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej najniższego wynagrodzenia, g/ opłacał składkę na Fundusz Pracy w związku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej za granicą u pracodawcy zagranicznego, h/ był zatrudniony za granicą i przybył do Rzeczypospolitej Polskiej jako repatriant, i/ był zatrudniony lub wykonywał inną pracę zarobkową i osiągał wynagrodzenie lub dochód, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy.
j/ był zatrudniony lub wykonał inną pracę zarobkową i osiągał wynagrodzenie lub dochód, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy.
Jak wskazuje Sąd warunkiem otrzymania prawa do zasiłku jest wykonywanie pracy przez okres co najmniej 365 dni w okresie 18 miesięcy poprzedzających rejestrację oraz osiąganie w tym czasie wynagrodzenia, od którego istniał obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy; bądź podstawą wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej najniższego wynagrodzenia. Warunków tych skarżąca według Sądu nie spełniła i z tych względów należało uznać, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Od wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie złożył skargę kasacyjną pełnomocnik Krystyny C. wnosząc o jego uchylenie i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu stawiany jest zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. - o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 2003 nr 58 poz. 514/ poprzez błędną wykładnię poprzez przyjęcie, że prawo do zasiłku dla bezrobotnych przysługuje w przypadku uzyskiwania wynagrodzenia w wysokości co najmniej najniższego wynagrodzenia, od którego zaistniał obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy, bez uwzględnienia szczególnych okoliczności świadczenia pracy przez skarżącą, co doprowadziło do uznania, że skarżącej nie przysługuje prawo do zasiłku dla bezrobotnych.
Pełnomocnik skarżącej odnosząc się do treści art. 23 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, kwestionuje stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uzależniające przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od wysokości uzyskiwanego wynagrodzenia i opłacania składek na Fundusz Pracy. Jak jest wskazywane w skardze kasacyjnej, skarżąca świadcząc pracę na rzecz chorych rodziców otrzymywała wynagrodzenie /początkowo 250 a potem 300 złotych/ w wysokości niższej niż przewidywana ww. przepisem, gdyż nie było możliwości otrzymywania przez nią wyższego wynagrodzenia. Zdaniem skarżącej z uwagi na wysokość otrzymywanego przez nią wynagrodzenia, która nie stanowiła równowartości najniższego wynagrodzenia, nie było konieczności odprowadzenia składek na ZUS.
Tym samym jeśli skarżąca wykonywała pracę przez okres co najmniej 365 dni przed zarejestrowaniem się jako bezrobotna, co nie jest okolicznością kwestionowaną w sprawie, to przysługuje jej prawo do zasiłku, mimo nie osiągania co najmniej najniższego wynagrodzenia i nieopłacenia stosownych składek. Skarżąca wskazuje, że Urząd Pracy nie wykazał się dostateczną sprawnością swych działań i nie zapewnił jej skierowania do pracy, pomimo podjęcia przez nią szeregu działań mających na celu podwyższenie jej kwalifikacji. W skardze kasacyjnej stwierdza się, że Sąd winien dostosować wykładnię przepisów prawa do nietypowych sytuacji życiowych pracownika.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje;
Skarga kasacyjna jest bezzasadna. W chwili wydania decyzji przez organ pierwszej instancji instytucja zasiłku dla bezrobotnych była uregulowana ustawą z dnia 14 grudnia 1994 r. - o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 2003 nr 58 poz. 514/. Przesłanki uzyskania zasiłku były enumeratywnie wskazane w art. 23 powołanej ustawy. Na mocy art. 23 ust. 1 i 2 ustawy - o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, prawo do zasiłku przysługiwało bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 27 ustawy, jeżeli 1/ nie ma dla niego propozycji odpowiedniego zatrudnienia, skierowania do prac interwencyjnych, robót publicznych lub na utworzone dodatkowe miejsce pracy oraz 2/ w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni jeżeli, zgodnie z pkt a/ powołanego przepisu był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej najniższego wynagrodzenia, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z wyjątkiem obowiązku opłacania składek za niepełnosprawnych, o których mowa w art. 54 ustawy; w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni, z zastrzeżeniem ust. 2 pkt 2 - tj. urlopu wychowawczego.
Tych warunków strona nie spełniła. Z akt sprawy wynika, że skarżąca w okresie od 1 stycznia 2000 r. do 31 lipca 2003 r. pracowała w gospodarstwie domowym rodziców. We wskazanym okresie Krystyna C. otrzymywała wynagrodzenie, którego wysokość była niższa od minimalnego wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy. Podstawa ta w okresie zatrudnienia skarżącej wynosiła do dnia 31 grudnia 2002 r. - 760 złotych, a po 1 stycznia 2003 r. - 800 złotych brutto. Osiąganie co najmniej najniższego wynagrodzenia będącego podstawą wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowi także warunek uzyskania zasiłku dla bezrobotnych przez osoby dla których nie ma propozycji odpowiedniego zatrudnienia, skierowania do prac interwencyjnych, robót publicznych lub na utworzone dodatkowe miejsce pracy oraz w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni jeżeli wykonywały pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo współpracowały przy wykonywaniu tych umów, - art. 23 ust. 1 pkt 2 pdpkt c ustawy - zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Tym samym należy stwierdzić, że podstawa zatrudnienia osoby starającej się o uzyskanie zasiłku dla bezrobotnych nie wpływa na zróżnicowanie przesłanek warunkujących uzyskanie zasiłku, które odnoszą się do czasu wcześniejszego zatrudniania oraz minimalnej wysokości wynagrodzenia uzyskiwanego z tego tytułu.
Za chybiony należy uznać podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 23 ust. 1 ustawy - o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, odnoszący się do braku obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy wobec osiągania dochodów niższych niż minimalna podstawa wymiaru tych należności. Wskazana wyżej regulacja w sposób ścisły wiąże możliwość uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od podstawy wymiaru opłacanych składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy, a tym samym od wysokości otrzymywanego wynagrodzenia zatrudnienia. Ustawa nie przewiduje w tym zakresie jakichkolwiek wyjątków.
Argument podnoszony w skardze kasacyjnej, iż Sąd powinien dostosować wykładnię przepisów prawa do nietypowych sytuacji życiowych należy uznać za całkowicie chybiony. Wykładnia przepisów prawa winna być dokonywana każdorazowo przy rozpoznaniu każdej sprawy, jednak interpretacja ta nie może odbywać się contra legem, a taka właśnie jest sugerowana przez stronę skarżącą.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, stosownie do art. 184 i art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.