Uzasadnienie
Wyrokiem z 26 września 2013 r., II SA/Wa 818/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Szkoły Podstawowej im. [...] w C. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z [...] marca 2013 r., nr [...] w sprawie przywrócenia prowadzenia świetlicy szkolnej, w tym prowadzenia zajęć świetlicowych w szkole.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że trafny jest pogląd, wyrażony w uzasadnieniu decyzji obu instancji, iż przekazanie przez Szkołę Podstawową im. [...] w C. świetlicy szkolnej do prowadzenia C. Centrum Kultury narusza przepisy art. 67 ust. 1 pkt 3 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz § 7 załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 21 maja 2001 r. w sprawie statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. Nr 61, poz. 6240 ze zm.), a skutkiem tego przekazania jest również to, że Świętokrzyski Kurator Oświaty oraz Dyrektor Szkoły Podstawowej im. [...] w C. zostali pozbawieni możliwości sprawowania nadzoru pedagogicznego nad Szkołą Podstawową w C. w zakresie dotyczącym działalności świetlicy szkolnej oraz osób sprawujących opiekę nad dziećmi w świetlicy.
Zgodnie z art. 67 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie oświaty, szkoła publiczna dla realizacji celów statutowych powinna zapewnić uczniom możliwość korzystania ze świetlicy. Użyty w tym przepisie wyraz "powinna" nie oznacza fakultatywności tylko obowiązek. Gdyby nie miał to być obowiązek, a jedynie możliwość, to wzorem art. 67a ust. 1 tej ustawy ustawodawca, zamiast określenia "powinna", użyłby określenia "może". O tym, że spełnianie warunków określonych w art. 67 ust. 1 ustawy o systemie oświaty jest obowiązkiem szkoły publicznej świadczy również brzmienie art. 67 ust. 2 ustawy o systemie oświaty. Zatem to wprost na szkole publicznej ciąży obowiązek zorganizowania i prowadzenia świetlicy. Nadto sposób zorganizowania przez szkołę publiczna świetlicy określiło rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 21 maja 2001 r. w załączniku Nr 2, § 7.
Za niedopuszczalne i sprzeczne z art. 67 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie oświaty, należy uznać przekazanie poprzez szkołę publiczną tego obowiązku innemu podmiotowi. Działanie takie musiało zostać zakwestionowane przez Kuratora Oświaty i następnie przez Ministra Edukacji Narodowej. I chodzi tu o jej zorganizowanie w budynku Szkoły Podstawowej im. [...] w sposób dalece odbiegający od przyjętego w ustawie o systemie oświaty. Nad osobami (nauczycielami) pracującymi w świetlicy dyrektor szkoły publicznej musi posiadać pełny nadzór zarówno od strony realizacji zadań oświatowych, jak i posiadać pełny nadzór jako przełożony – decyzje kadrowe, itp. Nadzór ten wynika z przepisów o systemie oświaty i Karty Nauczyciela. Natomiast w sytuacji, powstałej w wyniku zakwestionowanego przekazania przez Szkołę prowadzenia świetlicy szkolnej C. Centrum Kultury, ten pełny nadzór zostaje przerwany, albowiem Dyrektor tejże Szkoły nie jest przełożonym w stosunku do osób pracujących w świetlicy. Swoje uprawnienia nadzorcze traci też właściwy miejscowo kurator oświaty. Wyłączenie świetlicy z tej struktury nadzoru stanowi naruszenie zasad zorganizowania świetlicy w szkole publicznej.
W świetlicy zajęcia z dziećmi powinni prowadzić nauczyciele, a zatem osoby posiadające nie tylko określone stosownym rozporządzeniem kwalifikacje, ale także wprost związane stosunkiem pracy z daną szkołą. Zgodnie z ustawą z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.), nauczyciel szkoły publicznej to osoba zatrudniona w szkole, zgodnie z art. 10 w zw. z art. 3 pkt 1 Karty Nauczyciela. Nie może być uznany za nauczyciela pracownik zatrudniony w Centrum Kultury, nawet jeśli legitymuje się odpowiednim wykształceniem, czy kwalifikacjami. Nadto inny jest status i obowiązki, a co za tym idzie także i odpowiedzialność nauczyciela - co wynika z Karty Nauczyciela, a inny status pracownika świetlicy zatrudnionego na podstawie Kodeksu Pracy przez organ z poza resortu oświaty – tu przez Centrum Kultury w C. W skardze kasacyjnej Szkoła Podstawowa im. [...] w C. zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie:
- przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu art. 145 § pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - zwana dalej p.p.s.a., poprzez nieuchylenie przez decyzji Ministra Edukacji Narodowej wobec mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia art. 67 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie oświaty,
- prawa materialnego tj. art. 67 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie oświaty poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że w niniejszej sprawie doszło do jego naruszenia przez ustalenie, że doszło do likwidacji świetlicy szkolnej,
Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o: 1) o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu tej skargi podniesiono, że Sąd Wojewódzki dokonał błędnej wykładni art. 67 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie oświaty. Przedmiotowy przepis m.in. nakłada na szkołę powinność zapewnienia uczniom możliwości korzystania z świetlicy szkolnej. Wprawdzie przepis brzmi, że "szkoła powinna" co jednak należy rozumieć, iż możliwość korzystania z świetlicy przez uczniów jest obligatoryjna.
Ocena Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że doszło do naruszenia tego przepisu przez skarżącego wskutek wprowadzenia zmian organizacyjnych jest błędna. Po dokonaniu zmian organizacyjnych polegających zleceniu obsługi świetlicy przez pracowników C. Centrum Kultury - jednostce organizacyjnej Gminy - uczniowie nadal korzystają z świetlicy szkolnej realizując programy nauczania i wychowania, edukacji kulturalnej, informacyjnej, realizując swoje potrzeby i zainteresowania. W świetlicy zatrudnieni są pracownicy tego Centrum posiadający kwalifikacje nauczycielskie ponieważ są to te same osoby poprzednio zatrudnione w szkole jako nauczyciele. Art. 67 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie oświaty nie określa formy, w jakiej ma nastąpić możliwość korzystania przez uczniów z świetlicy, ani formy zatrudniania jej pracowników. W niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia również statutu jednostki, który wprost przewiduje możliwość zatrudnienia w świetlicy pracowników innej jednostki organizacyjnej. Ustalenie Sądu, że istnieje obowiązek prowadzenia świetlic szkolnych w których powinni być zatrudnieni nauczyciele nie znajduje podstaw prawnych, ingeruje w sferę swobody zatrudnienia pracowników w ramach stosunku pracy i nie mieści się w kryterium zapewnienia uczniom możliwości korzystania z świetlicy.
To naruszenie prawa materialnego miało istotny wpływ na wynik sprawy stąd też wyrok oddalający skargę zapadł z obrazą art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie są trafne.
Zgodnie z art. 67 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie oświaty do realizacji zadań statutowych szkoła publiczna powinna zapewnić uczniom możliwość korzystania ze świetlicy. Przepis określa standardy wyposażenia szkół publicznych w urządzenia służące do realizacji zadań statutowych. Trafnie podkreślił to Naczelny Sąd Administracyjny, negując w swoim orzecznictwie możliwość podjęcia przez radę gminy uchwały o połączeniu biblioteki szkolnej z filią gminnej biblioteki publicznej. Zdaniem sądu przepis art. 22 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 642 ze zm.) w zw. z art. 67 ust. 1 ustawy o systemie oświaty daje podstawę do przyjęcia, że biblioteka szkolna jest pracownią szkoły, a jej organizacja i stworzenie uczniom możliwości korzystania z niej są obligatoryjne. Jakkolwiek art. 13 ustawy o bibliotekach daje uprawnienia organizatorowi biblioteki do dokonania jej połączenia, podziału lub likwidacji oraz nakłada na niego obowiązki, które musi wykonać, wydając akt o połączeniu, podziale lub likwidacji biblioteki, to przepis ten w ust. 6 stanowi, że jego przepisów ust. 1-4 nie stosuje się do bibliotek szkolnych i pedagogicznych, co jest równoznaczne z wyłączeniem możliwości objęcia biblioteki szkolnej aktem połączenia, podziału lub likwidacji. Wskazane w art. 67 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie oświaty zapewnienie uczniom możliwości korzystania z biblioteki oznacza korzystanie z biblioteki szkolnej będącej organizacyjnie częścią szkoły publicznej w rozumieniu ustawy o systemie oświaty. Biblioteka szkolna jest bowiem pracownią szkoły, a jej organizacja i stworzenie uczniom możliwości korzystania z niej są obligatoryjne – wyrok NSA z 16 stycznia 2013 r., I OSK 2473/12, LEX nr 1341472. Z tych względów podniesionych w skardze kasacyjne zarzutów nie można uznać za zasadne.
Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wobec czego orzekł jak w sentencji.