Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 października 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1217/05 oddalił skargę J. S., wniesioną na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 kwietnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
W uzasadnieniu wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną.
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia 26 kwietnia 2005 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia 17 stycznia 2005 r., nr 56/Kadr, którą to decyzją wypowiedziano J. S. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 114 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750).
W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż stanowisko służbowe, które J. S. zajmował uległo likwidacji z dniem 31 grudnia 2004 r. i brak było wakującego stanowiska, na które można byłoby go wyznaczyć, a zatem zaistniały przesłanki uzasadniające wypowiedzenie mu stosunku służbowego, stosownie do art. 114 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Organ wskazał i przytoczył decyzję Ministra Obrony Narodowej, na mocy których uległo likwidacji zarówno stanowisko zajmowane przez J. S. jak i jedyne wakujące stanowisko, i wyjaśnił, iż brak było możliwości wyznaczenia go na inne równorzędne lub wyższe stanowisko służbowe. Wyjaśnił też, iż w sytuacji likwidacji stanowiska służbowego i niemożności wyznaczenia żołnierzowi zamiennego stanowiska, kieruje się go do Ministra Obrony Narodowej, stosownie do § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 2004 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych wyznaczonych na stanowisko służbowe w instytucjach cywilnych (Dz. U. Nr 148, poz. 1552 ze zm.).
Ponadto w oparciu o wyżej wskazany § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 czerwca 2004 r. oraz art. 22 ust. 1 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia 17 grudnia 2004 r., nr [...] odwołał J. S. z pełnienia zawodowej służby wojskowej na stanowisku służbowym w instytucji cywilnej, którą to decyzję, po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 17 lutego 2005 r., nr [...] utrzymał w mocy.
Organ podkreślił, iż przedmiotowe wypowiedzenie weszło do obiegu prawnego z dniem doręczenia ostatecznej decyzji oficerowi, a więc w dniu 15 marca 2005 r., zaś przedmiotowe odwołanie weszło do obiegu prawnego 1 marca 2005 r., tj. 14 dni wcześniej. Tym samym nie został naruszony przepis art. 130 K.p.a.
Skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 kwietnia 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. S. żądając jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie, tj. przed zakończeniem postępowania, przedmiotem którego było odwołanie go z pełnienia zawodowej służby wojskowej na stanowisku służbowym w instytucji cywilnej. Twierdził, iż zaskarżona decyzja o wypowiedzeniu mu stosunku służbowego została wydana z naruszeniem przepisów prawa – art. 130 § 2, 6, 7 K.p.a. oraz art. 1 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podkreślając, iż zostały spełnione przesłanki uzasadniające wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego, określone w art. 114 ust. 2 ustawy pragmatycznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi była decyzja Ministra Obrony Narodowej o wypowiedzeniu skarżącemu J. S. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 114 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750). Stosownie do tego przepisu, gdy ulega likwidacji stanowisko służbowe, które żołnierz zajmował, a brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko odpowiadające jego kwalifikacjom zawodowym, właściwy organ może wypowiedzieć żołnierzowi stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej.
W ocenie Sądu bezsporne jest, iż w rozpatrywanej sprawie przesłanki określone w art. 114 ust. 2 ustawy pragmatycznej zostały spełnione, a mianowicie uległo likwidacji stanowisko służbowe, które skarżący zajmował oraz brak było innego adekwatnego stanowiska, na które można byłoby skierować skarżącego. Sąd zaznaczył, iż skarżący nie kwestionował ani tak ustalonego stanu faktycznego, ani dokonanej przez organ w tym zakresie oceny prawnej.
Zarówno we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, jak i w skardze do WSA skarżący podnosił jedynie zarzut przedwczesności wydania zaskarżonej decyzji, tj. wydania jej w czasie, gdy postępowanie w sprawie odwołania go ze stanowiska służbowego nie było ostatecznie zakończone.
Odnosząc się do tego zarzutu, Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy ocenie wystąpienia przesłanek określonych w art. 114 ust. 2 ustawy pragmatycznej nie ma konieczności badania, która z decyzji – decyzja o wypowiedzeniu, czy też decyzja o odwołaniu, została wydana jako pierwsza.
Ponadto każda z omawianych decyzji wydana została na odrębnych podstawach prawnych, od każdej z nich przysługiwały odrębne, niezależne od siebie i różne środki zaskarżenia i oba równoległe toczące się postępowania miały niezależny od siebie samodzielny byt prawny.
Sąd uznał, że skoro w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki z art. 114 ust. 2 ustawy pragmatycznej uzasadniające wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego to ani kolejność wydawania omawianych decyzji, ani terminy doręczenia ich skarżącemu, nie mogły mieć wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji.
Sąd odnosząc się do kolejnego zarzutu – naruszenia art. 130 § 2 K.p.a., podkreślił, iż przepis ten określający warunki i przesłanki wstrzymania wykonania decyzji odnosi się zawsze do konkretnie zindywidualizowanej podmiotowo i przedmiotowo decyzji, a nie do innych funkcjonujących w obrocie decyzji, nawet jeżeli są one tożsame podmiotowo. Sąd wyjaśnił, że każda z dwóch omawianych decyzji miała swój niezależny od drugiej byt prawny i wstrzymanie jednej z nich nie powodowało automatycznego wstrzymania wykonania tej drugiej.
Tym samym, prezentowaną przez skarżącego interpretację, iż zaskarżenie jednej z decyzji (o odwołaniu) wstrzymywało automatycznie wykonanie drugiej (o wypowiedzeniu), Sąd uznał za błędną, zaś sam zarzut naruszenia art. 130 § 2 K.p.a. za bezzasadny.
Z powyższych względów w ocenie Sądu nie można było uznać za uzasadniony zarzut naruszenia art. 6 i 7 K.p.a. i art. 1 Konstytucji RP.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja, przedmiotem której było wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego, wydana została w oparciu o obowiązujące przepisy prawa materialnego art. 114 ust. 2 ustawy pragmatycznej i procesowego, przez właściwy organ i odpowiada prawu i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) oddalił skargę.
Od powyższego wyroku J. S. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W ramach pierwszej z podstaw kasacyjnych przewidzianych w art. 174 P.p.s.a. zarzucił naruszenie art. 114 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750, ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię, z powodu przyjęcia, że w jednostce wojskowej, w której skarżący pełnił służbę zmniejszył się jej stan etatowy o 1 stanowisko służbowe zajmowane przez niego, gdy tymczasem skarżący nie pełnił służby w jednostce wojskowej, co wynika z art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.) lecz na "stanowisku służbowym" w instytucji cywilnej porównywalnym do stanowisk występujących w etatach komórek organizacyjnych jednostek organizacyjnych podporządkowanych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych, zwanych "jednostkami organizacyjnymi Sił Zbrojnych", zaś przepis § 9 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 2004 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych wyznaczonych na stanowiska służbowe w instytucjach cywilnych (Dz. U. Nr 148, poz. 1552 ze zm.) nie przesądza o tym, aby organ, do którego występuje z wnioskiem o wypowiedzenie dyrektor departamentu właściwy w sprawach kadr musiał albo uzyskał przez fakt wystąpienia z wnioskiem podstawę prawną do dokonania wypowiedzenia stosunku służbowego.
W ramach drugiej z podstaw kasacyjnych przewidzianych w art. 174 P.p.s.a. zarzucił natomiast naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ oraz art. 133 § 1 zdanie 1 w zw. z art. 106 § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 K.p.c. i w zw. z art. 134 P.p.s.a., które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W ocenie skarżącego Sąd pierwszej instancji naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów, która w danym przypadku była oceną zawężoną do "dowodów" wskazywanych wyłącznie przez organy wojskowe, w tym do notatki o braku możliwości wyznaczenia na stanowisko służbowe, niespełniającą wymogów określonych w art. 76 K.p.a., to jest "dowodów" na gromadzenie których skarżący nie miał żadnego wpływu i z którymi nie był wbrew jednoznacznemu brzmieniu art. 81 K.p.a. zapoznawany ani nie miał możliwości wypowiedzenia się co do tych zebranych "dowodów" w postępowaniu przed organami administracyjnymi, ani nie miał możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści takiego dokumentu (art. 76 § 3 K.p.a.).
W konkluzji skargi kasacyjnej zawarto wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu w II instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu nieważność postępowania.
Uznając, że w sprawie poddanej kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zachodzi żadna z sytuacji wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., skutkująca nieważnością postępowania sądowoadministracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny przystąpił do analizy zarzutów, powołanych jako podstawy skargi kasacyjnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 114 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750).
Zgodnie z wymienionym przepisem dokonanie przez właściwy organ wojskowy wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej może nastąpić w dwóch przypadkach:
- gdy jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełni służbę wojskową uległa rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy w korpusie kadry zawodowej Sił Zbrojnych, w którym żołnierz pełni służbę,
- gdy uległo likwidacji stanowisko służbowe, które żołnierz zajmował, a brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko odpowiadające jego kwalifikacjom zawodowym.
W rozpoznawanej sprawie wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego wynikało ze zdarzenia opisanego w pkt 2), a więc wiązało się wyłącznie z likwidacją stanowiska służbowego.
Przedstawiona przyczyna wypowiedzenia dotyczyć może stanowiska służbowego usytuowanego w jednostce wojskowej, jak i stanowiska służbowego w instytucji cywilnej.
Postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 114 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez błędną wykładnię tego przepisu, polegającą na przyjęciu, że w jednostce wojskowej, w której skarżący pełnił służbę zmniejszył się stan etatowy o jedno stanowisko (stanowisko zajmowane przez skarżącego) jest niezrozumiały.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że przyczyną wypowiedzenia skarżącemu stosunku zawodowej służby wojskowej była likwidacja stanowiska, na które skarżący został wyznaczony w instytucji cywilnej.
Twierdzenia skargi kasacyjnej pozostają zatem w rażącej sprzeczności z ustaleniami faktycznymi przyjętymi przez Sąd pierwszej instancji jako podstawa rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w zakresie przyczyn powodujących wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego jest jednoznaczne i nie nasuwa najmniejszych wątpliwości, a mimo to skarga kasacyjna wbrew temu co wynika z uzasadnienia kreuje odmienne od faktycznie zaistniałych przyczyny wypowiedzenia, chcąc w ten sposób podważyć prawidłowość wykładni dokonanej przez Sąd pierwszej instancji.
Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej likwidacja stanowiska służbowego zajmowanego przez żołnierza zawodowego w instytucji cywilnej uzasadnia wypowiedzenie stosunku służbowego.
Stosownie do § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 2004 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych wyznaczonych na stanowiska służbowe w instytucjach cywilnych (Dz. U. Nr 148, poz. 1552 ze zm.) w sytuacji likwidacji stanowiska zajmowanego przez żołnierza zawodowego i braku możliwości wyznaczenia żołnierza przez kierownika instytucji cywilnej na inne stanowisko służbowe przeznaczone dla żołnierzy, żołnierz zawodowy kierowany jest do Ministra Obrony Narodowej.
W przypadku braku możliwości wyznaczenia żołnierza zawodowego na inne stanowisko odpowiadające jego kwalifikacjom, dyrektor departamentu MON właściwego w sprawach kadr występuje z wnioskiem o rozwiązanie stosunku służbowego. Przywołane przepisy rozporządzenia oraz przepis art. 114 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowią podstawę prawną dokonania wobec żołnierza zawodowego pełniącego służbę w instytucji cywilnej, którego stanowisko służbowe zostało zlikwidowane a brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko, wypowiedzenia stosunku służbowego.
Tym samym przeprowadzona przez Sąd I instancji ocena legalności decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej nie narusza prawa materialnego, co czyni zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie nieuzasadnionymi.
Podobnie należało ocenić pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, sprowadzające się do naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów ustawy P.p.s.a.
Na wstępie należy podnieść zarzut naruszenia przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy P.p.s.a. który nie może być skuteczny, a to z uwagi na przedstawione wyżej rozważania odnoszące się do zarzutu błędnej wykładni art. 114 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowej.
Nietrafny jest także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 133 § 1 zdanie 1 w zw. z art. 106 § 5 i w zw. z art. 134 ustawy – P.p.s.a.
Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.).
Aktami tymi są zarówno akta sądowe jak i przedstawione przez organ sądowi akta administracyjne.
W zasadzie Sąd orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przed organami administracji. W postępowaniu przed sądem może być przeprowadzone uzupełniające postępowanie dowodowe, ograniczone wyłącznie do dowodów z dokumentów. Przesłanki przeprowadzenia tego postępowania to niezbędność wyjaśnienia istotnych wątpliwości, które nie spowoduje zasadniczego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 P.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające przeprowadzenie takiego postępowania uzupełniającego z urzędu. Skarżący nie złożył też wniosku o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów. Tym samym ocena Sądu opierała się na dowodach zgromadzonych przez organ administracji, a tymi zgodnie z art. 75 K.p.a. mogą być poza dokumentami także inne dowody, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.
Z tych względów, skoro Sąd nie prowadził uzupełniającego postępowania dowodowego to swoje rozstrzygnięcie mógł oprzeć na wszystkich dowodach zgromadzonych w sprawie przez organ prowadzący postępowanie administracyjne, co powoduje że zarzucone naruszenie przez Sąd I instancji przepisu art. 133 § 1 zdanie 1 i art. 106 § 5 ustawy P.p.s.a., w istocie nie miało miejsca.
Także ostatni zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 134 ustawy P.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji dokonał dogłębnej kontroli zaskarżonej decyzji, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Wynika z niego, że ocena Sądu wykracza poza granice zaskarżenia i dotyczy wszystkich aspektów podejmowania zaskarżonej decyzji, podczas gdy skarga kasacyjna nie wyjaśnia na czym konkretnie polegało zarzucone naruszenie przez Sąd I instancji art. 134 ustawy P.p.s.a. i jaki miało wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.