Prosto w prawo Dla profesjonalisty

Wyrok NSA z 6 lutego 2007 r., I OSK 412/06

WyrokprawomocneNaczelny Sąd Administracyjny·6 lutego 2007 r.

Powołane przepisy

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Rozpoznanie
w dniu 6 lutego 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. Ś.
Od orzeczenia
od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 880/05
Skład
Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak /spr./, Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno, Marek Stojanowski
Kamil Wertyński protokolant
Sprawa
w sprawie ze skargi B. Ś. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy podania nazwisk i dalszych danych osobowych

Sentencja

  1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie
  2. przyznaje od Skarbu Państwa na rzecz adwokata J. W. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) plus należny podatek od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu

Uzasadnienie

Decyzją nr 58/04 z dnia 27 października 2004 r. Naczelnik Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w [...] po rozpatrzeniu wniosku B. Ś. na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu odmówił podania nazwisk i dalszych danych osobowych osób, których dane zostały zanonimizowane w udostępnionych (lub wydanych kopiach) dokumentach dotyczących wymienionego pod numerami 1, 2, 8, 11, 12, 14.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż B. Ś. uznano za osobę pokrzywdzoną. Wydano mu dokumenty archiwalne w formie zanonimizowanych kserokopii. Wymieniony złożył wniosek o podanie nazwisk oraz dalszych danych osobowych funkcjonariuszy, pracowników i współpracowników organów bezpieczeństwa, którzy zbierali lub oceniali dane o pokrzywdzonym lub tych, którzy prowadzili te osoby. W wyniku rozpoznania wniosku została wydana pokrzywdzonemu nota zawierająca dane osób o ustalonych personaliach, w pozostałym zaś zakresie (nr 1, 2, 4, 8, 11, 12, 14) odmówiono udostępnienia tych danych, gdyż nazwisk oraz danych osobowych tych osób nie można jednoznacznie określić na podstawie dokumentów, znajdujących się w zasobie archiwalnym IPN.

Wskutek odwołania od powyższej decyzji wniesionego przez B. Ś., Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciw Narodowi Polskiemu decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdzono, iż art. 32 ust. 1 ustawy o IPN pozwala na podanie nazwisk i dalszych danych osobowych tylko wtedy, gdy dane te można jednoznacznie określić na podstawie dokumentów danego organu bezpieczeństwa. Przepis art. 32 ust. 1 jest przepisem szczególnym, który wyłącza stosowanie przepisów o postępowaniu dowodowym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Możliwe jest zatem ustalenie tych danych jedynie na podstawie dokumentów organów bezpieczeństwa. Nie jest możliwe udostępnienie pokrzywdzonemu samych nazwisk. Muszą to być także dalsze dane osobowe, które pozwolą na jednoznaczną identyfikację danej osoby. W zasobie archiwalnym nie odnaleziono akt osobowych ani kart z kartotek funkcjonariuszy dotyczących osób, których odtajnienia żąda pokrzywdzony.

Na podstawie dokumentów ustalono następujące dane zanonimizowane osób:

nr 1 - imię, nazwisko, stanowisko służbowe, stopień nr 2 i 2 – nazwisko nr 8 – imię, nazwisko, stanowisko służbowe, stopień, nr 11 – imię, nazwisko, stopień nr 12 – imię, nazwisko, stopień nr 14 – inicjał imienia, nazwisko

Taki zakres danych osobowych, w ocenie organu, nie pozwala na jednoznaczną i nie budzącą wątpliwości identyfikację tych osób. Odnośnie żądania udostępnienia danych osobowych innych osób, stwierdzono, iż nie są to osoby, które w myśl art. 32 ust. 1 ustawy o IPN zbierały lub oceniały dane o pokrzywdzonym, lub te, które prowadziły współpracowników. Nie są to także osoby, które denuncjonowały pokrzywdzonego. Są to więc "inne osoby" w rozumieniu art. 31 ust. 3 ustawy o IPN. Są to osoby: funkcjonariusze RUSW w Słupsku, którzy zatrzymali pokrzywdzonego, a następnie byli przesłuchiwani w charakterze świadków, członkowie ORMO i ZOMO, prokuratorzy i członkowie kolegium Stwierdzono także, iż wbrew twierdzeniom odwołania, nie odnaleziono w archiwach IPN innych dotyczących pokrzywdzonego dokumentów.

W skardze do sądu administracyjnego B. Ś. zarzucił zaskarżonej decyzji błędy w ustaleniach faktycznych i prawnych. W jego ocenie możliwe jest ustalenie tych danych. W tym celu organy powinny przeprowadzić wszelkie dowody. Wskazuje na konkretne karty akt i wywodzi z nich, że można ustalić te dane. Przekazał nadto dokumenty, które nie zostały wykorzystane przez IPN.

W odpowiedzi na skargę Prezes IPN wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 880/05, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. Ś., na decyzje Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy podania nazwisk i dalszych danych osobowych, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wywodził, iż zasadnie Prezes IPN w kontrolowanej decyzji stanął na stanowisku, iż zakres danych osobowych, którymi dysponuje organ musi być taki, aby pozwolił na jednoznaczną i nie budzącą wątpliwości identyfikację osób, których udostępnienia żąda pokrzywdzony. Zakres natomiast danych, którymi dysponował IPN w przypadku osób wskazanych przez pokrzywdzonego nie pozwalał na taką identyfikację.

W ocenie Sądu powyższy pogląd jest trafny. Przede wszystkim w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 32 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu dopuszczalny jest jedynie dowód z dokumentu danego organu bezpieczeństwa. Co prawda stosownie do art. 43 powołanej ustawy postępowanie w sprawach uregulowanych w ustawie prowadzi się według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże tylko wówczas gdy przepis tej ustawy nie stanowi inaczej. Natomiast art. 32 ust. 1 przewiduje tryb ustalania danych osobowych w oparciu o dokumenty organu bezpieczeństwa. Przepis ten stanowi zatem wyjątek od ogólnej zasady stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach regulowanych ustawą, w tym również od reguł postępowania dowodowego prowadzonego według tego kodeksu. Za prawidłowy wobec powyższego należy uznać pogląd organu, iż kompletowanie danych osobowych osób wymienionych w art. 32 ust. 1 ustawy jest dopuszczalne jedynie na podstawie materiału dowodowego w postaci dokumentów organu bezpieczeństwa. Nie jest możliwe sięganie po dowód z zeznań świadków bądź dokumentów, nie znajdujących się w zasobie archiwalnym organu bezpieczeństwa.

Mając na uwadze tak ściśle i wąsko wyznaczoną granicę postępowania dowodowego koniecznym jest ustalenie zakresu danych, których istnienie będzie decydowało o możliwości ich udostępnienia na żądanie osoby pokrzywdzonej. Poza sporem bowiem pozostaje osoba legitymowana do wystąpienia z wnioskiem. Takim podmiotem jest wyłącznie pokrzywdzony i taki status skarżący otrzymał. Art. 32 ust. 1 posługuje się nazwiskiem oraz dalszymi danymi osobowymi, ustalając zakres przedmiotowy informacji podlegających udostępnieniu. Jednocześnie przepis precyzuje, iż nazwisko oraz dalsze dane osobowe będą podane wówczas, gdy można je jednoznacznie określić na podstawie dokumentów danego organu bezpieczeństwa. Tym samym został wyznaczony sposób, jak również wskazano źródło uzyskania tychże informacji. Przy czym uzyskiwanie tych danych będzie polegało na ustaleniu nazwiska i innych danych osobowych, przepis bowiem posługuje się koniunkcją. W rozumieniu art. 32 ust. 1 nazwisko jest jedną z danych osobowych. Wobec powyższego w każdym wypadku udostępnienia danych nazwisko musi być wskazane. Co do innych danych przepis ich nie precyzuje. Celowe wobec powyższego jest sięgnięcie pomocniczo do ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 101, poz. 926 ze zm.). Zgodnie z art. 6 ust. tego aktu w rozumieniu ustawy za dane osobowe uważa się wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Ustawa o IPN na swoje potrzeby modyfikuje to pojęcie, wprowadzając nazwisko jako jedną z niezbędnych informacji, którą musi posiadać organ udostępniający dane w oparciu o art. 34 ust. 1 ustawy. Definicja zawarta w art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych posługuje się opisem, nie wymienia natomiast, nawet przykładowo, informacji, które stanowią daną osobową. Nie ogranicza również przedmiotowo tychże, używając zwrotu "wszelkie informacje". Sformułowanie to służy podkreśleniu, iż w grę wchodzą informacje odnoszące się do każdego aspektu osoby, jej stosunków osobistych i rzeczowych, jej życia zawodowego, wykształcenia, wiedzy, czy cech charakteru. Aby określoną informację można było zaliczyć do danych osobowych musi dotyczyć takiej osoby, której tożsamość jest ustalona lub możliwa do ustalenia. Charakteryzując warunek, jakim jest możliwość określenia tożsamości osoby, podanie nazwiska i imienia osoby, nie zawsze jest okolicznością pozwalającą stwierdzić, iż wymóg ten jest spełniony. Dopiero informacje dodatkowe, kontekstowe mogą doprowadzić do sytuacji, w której ustalenie tożsamości staje się możliwe.

Dodatkowy wymóg polegający na tym, iż dane osobowe mogą dotyczyć osoby, której tożsamość jest ustalona lub możliwa do ustalenia, a zatem osoby konkretnej, zidentyfikowanej, pozwala na przyjęcie tezy, iż najpierw koniecznym jest ustalenie osoby, której dane osobowe będą ustalane, a dopiero potem wskazanie informacji o tej osobie.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt ustawy o IPN koniecznym jest w pierwszej kolejności zidentyfikowanie funkcjonariuszy, pracowników lub współpracowników, których udostępnienia danych żąda pokrzywdzony. Identyfikacja ta będzie możliwa poprzez informacje charakteryzujące te osoby, a zatem poprzez dane osobowe. Dane te mogą być przypisane konkretnej osobie tylko w sytuacji, gdy możliwe jest ich jednoznaczne określenie na podstawie dokumentów danego organu bezpieczeństwa. Nie jest możliwe sięganie – w celu rozszerzenia tych informacji – do innych środków dowodowych. O możliwości natomiast zidentyfikowania danej osoby fizycznej będzie decydował zakres informacji, które można uzyskać w sposób nie budzący wątpliwości na podstawie dokumentów organu bezpieczeństwa. Dopiero bowiem, jak wskazuje ustawa o ochronie danych osobowych – informacja dotycząca osoby, której tożsamość jest ustalona lub możliwa do ustalenia, może być zaliczona do danych osobowych. W sprawie skarżącego, mając na uwadze jego żądania zawarte we wniosku z dnia 14 czerwca 2004 r. o podanie danych osobowych (k. 73 akt administracyjnych), organ udostępnił dane identyfikacyjne funkcjonariuszy oznaczonych numerami: 3, 5, 6, 7, 9, 10, 13 (k. 76-77 akt administracyjnych). W pozostałym zakresie odmówił udostępnienia tych danych, uznając, iż na podstawie dokumentów posiadanych przez organ "nie można jednoznacznie określić, jakie osoby ukrywają się pod nr 1, 2, 4, 8, 11, 12, 14". Jednocześnie wskazano, jakie konkretnie informacje ustalono w stosunku do wszystkich tychże osób. Organ zatem ustalił, iż brak przesłanki niezbędnej do udostępnienia danych, mianowicie tożsamość osób oznaczonych wyżej wymienionymi numerami, nie jest ustalona, jak również nie jest możliwa do ustalenia ze względu na ograniczenie postępowania dowodowego do dokumentów organu bezpieczeństwa. Zakres danych osobowych nie pozwala na jednoznaczną i niebudzącą wątpliwości identyfikację tych osób. Argumentację powyższą zawartą w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji należy uznać za prawidłową i mająca oparcie w obowiązujących przepisach.

Sąd podzielił stanowisko organu, iż takie dane jak imię, nazwisko, stanowisko służbowe i stopień (najszerszy zakres ustalonych danych – odnośnie pozycji nr 1 i 8) nie pozwala na zidentyfikowanie osoby, której one dotyczą. Możliwe jest bowiem istnienie dwóch, bądź więcej osób, które nosiły to samo nazwisko i imię, posiadały takie samo stanowisko służbowe i stopień. W ocenie Sądu do ustalenia tożsamości osoby konieczne są dodatkowe dane – jak przyjął to Prezes IPN – o charakterze osobistym, nie zaś służbowym. Dotyczy to chociażby daty i miejsca urodzenia osoby. Im większy będzie zakres tych danych, tym większa możliwość identyfikacji osoby. Sąd wywodził, że trzeba mieć na uwadze specyfikę postępowania prowadzonego na podstawie ustawy o IPN. Przekazanie informacji, co do której istnieje chociażby minimalna możliwość popełnienia błędu może rzutować na relacje zawodowe, społeczne i rodzinne osoby, co do której popełniono taki błąd. Prezes IPN natomiast ma obowiązek podejmować wszelkie niezbędne kroki do załatwienia sprawy, mając na uwadze również słuszny interes obywateli. Obowiązek ten w sprawie konkretyzuje się poprzez nakaz przeprowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby nie zostały naruszone interesy osób trzecich, w tym wypadku osób, które były co prawda np. funkcjonariuszami organów bezpieczeństwa, ale nie zbierały danych o skarżącym.

Prezes IPN winien zatem z wielką rozwagą i wnikliwością dokonywać ustaleń. Odnośnie natomiast osób, które w decyzji drugoinstancyjnej zostały określone jako "osoby trzecie", wykonujące swoje obowiązki w innych ówczesnych organach bądź instytucjach (funkcjonariusze MO, ZOMO, ORMO, prokuratorzy, członkowie Kolegium), trafnie przyjęto, iż nie mieszczą się one w katalogu wskazanym w art. 32 ust. 1 ustawy o IPN. Żądanie udostępnienia danych na gruncie powołanego wyżej przepisu może dotyczyć jedynie funkcjonariuszy, pracowników lub współpracowników organów bezpieczeństwa państwa, które to osoby zbierały lub oceniały dane o pokrzywdzonym lub które prowadziły tych współpracowników. Jeżeli zatem żądanie pokrzywdzonego dotyczyło osób, które nie spełniały powyższych kryteriów, jest ono bezzasadne na gruncie ustawy o IPN.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.

B. Ś. wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 1998 r., Nr 155, poz. 1016 ze zm.) przez jego niewłaściwe zastosowanie.

Na tej podstawie wnosił o:

  1. uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie,
  2. przyznanie wynagrodzenia za pełnomocnictwo z urzędu, które nie zostało uregulowane.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodził, że, jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 października 2005 r., sygn. K 31/2004, "status pokrzywdzonego, w rozumieniu ustawy o IPN, całkowicie natomiast usprawiedliwia – zdaniem Trybunału Konstytucyjnego – poszerzenie jego uprawnień w zakresie samej dostępności, a konsekwencjami z niej wypływającymi, z punktu widzenia zasady równości i niedyskryminacji, w porównaniu z zakresem uprawnień przyznanych funkcjonariuszom, pracownikom i współpracownikom, o których mowa w art. 35 ust. 2 ustawy o IPN (...). Ten rozszerzony zakres uprawnień jest formą realizacji, w ramach badanej ustawy, powinności zadośćuczynienia przez nasze państwo wszystkim pokrzywdzonym przez państwo łamiące prawa człowieka, i z pewnością nie powinien być rozciągany na osoby, które pokrzywdzonymi w rozumieniu tej ustawy nie były".

Trybunał Konstytucyjny odwołał się w cytowanym wyroku do treści preambuły do ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r., zgodnie z którą powinność zadośćuczynienia pokrzywdzonym stanowić ma wyraz przekonania, że żadne bezprawne działania państwa przeciwko obywatelom nie mogą być chronione tajemnicą ani nie mogą ulec zapomnieniu.

W art. 32 ustawy wskazano, że ujawnieniu podlegają nazwiska oraz dalsze dane osobowe tych osób. Dane osobowe natomiast to termin zdefiniowany w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych. Oznacza wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Osobą możliwą do zidentyfikowania jest osoba, której tożsamość można określić bezpośrednio lub pośrednio, w szczególności przez powołanie się na numer identyfikacyjny albo jeden lub kilka specyficznych czynników określających jej cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne. Informacji nie uważa się za umożliwiającą określenie tożsamości osoby, jeżeli wymagałoby to nadmiernych kosztów, czasu lub działań.

Konieczność zastosowania w przedmiotowej sprawie pomocniczo ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych przyznał Wojewódzki Sąd Administracyjny na str. 4-5 uzasadnienia. Pogląd ten skarżący podzielił, jak również stanowisko, że nazwisko jest jedną z danych osobowych i w każdym przypadku udostępnienia danych musi być wskazane. Jak wynika z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r., tożsamość osoby poza nazwiskiem wskazują specyficzne czynniki określające jej cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne. Do tych czynników niewątpliwie należą miejsce i czas pracy, stanowisko i stopień, przy czym dla identyfikacji osoby wystarczające jest wskazanie tylko jednego, poza nazwiskiem, takiego elementu.

W związku z tym za błędne należy uznać przyjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny za Prezesem IPN stanowisko, że dla ustalenia tożsamości osoby konieczne są dodatkowe dane – o charakterze osobistym, nie zaś służbowym. Pogląd taki nie znajduje podstaw w obowiązujących przepisach, stanowi dodatkowy wymóg, utrudniający realizację prawa pokrzywdzonego i sprzeczny jest z przytoczonym na wstępie założeniem, zawartym w preambule ustawy o IPN – że żadne bezprawne działania państwa przeciwko obywatelom nie mogą być chronione tajemnicą ani nie mogą ulec zapomnieniu.

Jak wskazuje sam Prezes IPN w decyzji z dnia [...], w stosunku do zanonimizowanych osób ustalono następujące dane: imię, nazwisko, stanowisko służbowe, stopień.

Ponieważ dane te zawarte są w aktach zgromadzonych przez IPN, a zatem stanowiących dokumenty urzędowe, możliwe powinno być ustalenie także miejsca zatrudnienia poszczególnych osób. Należy jednocześnie uznać, że w przypadkach, gdzie możliwe jest określenie imienia, nazwiska, miejsca zatrudnienia oraz co najmniej stanowiska lub stopnia danej osoby, możliwe jest ustalenie tożsamości tej osoby. Sytuacja ta, zgodnie z definicją danych osobowych, wypełnia przesłankę z art. 32 ustawy o IPN – na podstawie dokumentów zgromadzonych bezpośrednio w IPN możliwe jest jednoznaczne określenie: nazwiska i dalszych danych osobowych.

Zarzucono też niedostateczne uzasadnienie wyroku i zaskarżonych decyzji, przez ograniczenie się do stwierdzenia, że dane zawarte w dokumentach są niewystarczające, nie odniosły się do twierdzeń pokrzywdzonego, zawartych w pismach do IPN.

Naczelny Sąd Administracyjny zawszył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był podstawami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną oparto na zarzucie niewłaściwego zastosowania art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. Nr 155, poz. 1016 ze zm.). Według art. 32 ust. 1 "Jeżeli w istniejących i dostępnych dokumentach, w które pokrzywdzony miał wgląd lub otrzymał kopie, znajdują się nazwiska funkcjonariuszy, pracowników lub kryptonimy współpracowników organów bezpieczeństwa państwa, którzy zbierali lub oceniali dane o nim, lub tych, którzy prowadzili tych współpracowników, to – na żądanie pokrzywdzonego – należy mu podać nazwiska oraz dalsze dane osobowe tych funkcjonariuszy, pracowników i współpracowników, jeżeli można je jednoznacznie określić na podstawie dokumentów danego organu bezpieczeństwa. Przepis ten stosuje się również do innych osób, które denuncjowały pokrzywdzonego". Dla wykładni art. 32 ust. 1 powołanej ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie można stosować art. 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 101, poz. 926 ze zm.). Przedmiotem bowiem regulacji jest ochrona danych osobowych przez ustanowienie zasad przetwarzania danych, np. zasady adekwatności (art. 23 powołanej ustawy o ochronie danych osobowych). Art. 32 ust. 1 powołanej ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie normuje zasad przetwarzania danych. Art. 32 ust. 1 tej ustawy reguluje prawa pokrzywdzonego do udostępnienia nazwisk funkcjonariuszy, pracowników lub kryptonimy współpracowników organów bezpieczeństwa. Dla wyznaczenia granic tego prawa należy uwzględnić zasady konstytucyjne, a zwłaszcza zasadę ustanowioną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w myśl którego "Rzeczypospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej" oraz wyliczone w preambule Konstytucji wartości, jak prawda, sprawiedliwość. Wartości te przyjmuje powołana ustawa o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, która w preambule stanowi "powinność zadośćuczynienia przez nasze państwo wszystkim pokrzywdzonym przez państwo łamiące prawa człowieka, jako wyraz naszego przekonania, że żadne bezprawne działania państwa przeciwko obywatelom nie mogą być chronione tajemnicą ani nie mogą ulec zapomnieniu". Nie można podzielić stanowiska, że dla granicy stosowania art. 32 ust. 1 tej ustawy pierwszeństwo ma ochrona funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa przed prawem pokrzywdzonego. Nie można też podzielić stanowiska, że dane osobowe: imię, nazwisko, stanowisko służbowe, lub imię, nazwisko i stopień nie są dostateczną podstawą do jednoznacznego zindywidualizowania osoby funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa. Przyjęcie, że muszą być to dalsze dane osobowe bez wyraźnego określenia o jakie dane chodzi nie jest możliwe do wyznaczenia prawa pokrzywdzonego. Jeżeli by przyjąć stanowisko Sądu o odesłaniu do art. 6 ustawy o ochronie danych osobowych, to zgodnie z art. 6 ej ustawy "W rozumieniu ustawy za dane osobowe uważa się wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowania lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej (ust. 1). Osobą możliwą do zidentyfikowania jest osoba, której tożsamość można określić bezpośrednio lub pośrednio, w szczególności przez powołanie się na numer identyfikacyjny albo jeden lub kilka specyficznych czynników określających jej cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne". Imię i nazwisko, stanowisko służbowe, stopień to dostateczne dane, które pozwalają na jednoznaczne określenie osoby funkcjonariusza, pracownika, współpracownika organów bezpieczeństwa.

W zaskarżonym wyroku Sąd błędnie zastosował pierwszą normę prawną art. 32 ust. 1 powołanej ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Z tego względu na podstawie art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 250 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z § 11 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) przyznano koszty nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Na podstawie art. 205 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku o przyznanie zwrotu kosztów podróży skarżącego, który będąc reprezentowany przez adwokata, nie miał nakazanego osobistego stawienia się na rozprawę.

Źródło: CBOSA (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) ↗, pobrane 4.10.2026. Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje, układ według wzoru orzeczenia (metryka, punkty sentencji, nagłówki ze zdań sądu), linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła. Wiążący jest tekst u wydawcy. Dane osobowe w dokumencie albo błąd? Napisz: zgłoś błąd; dane osobowe zakryjemy w ciągu 7 dni.

Zapytaj o swoją sytuację

5 wyjaśnień za darmo. Logowanie przez Google albo e-mail, bez hasła i bez karty.