Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9.12.2005 r. sygn. akt III SA/Gd 178/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi B. B. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...], orzekającą o utracie przez B. B. statusu osoby bezrobotnej, uchylił decyzje organów obu instancji.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, iż, zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, zaś, zgodnie z tym przepisem, bezrobotnym jest osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-e i g, jeżeli spełnia ponadto inne wymienione w tym przepisie przesłanki lit. a do k, a wśród nich pod lit. h uzyskanie statusu bezrobotnego uzależnione jest od nieuzyskiwania miesięcznego przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, przy czym przychodem, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy, jest przychód z tytułu innego niż zasiłek lub inne świadczenie wypłacone z Funduszu Pracy, podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Mając na uwadze te unormowania należy stwierdzić, że ustawodawca nie wyklucza uznania za bezrobotnego osobę, która z różnych tytułów uzyskuje miesięczny przychód w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę – podkreślił Sąd, uznając, iż w tej sprawie organy orzekające w ogóle do tego faktu nie odniosły się, bowiem w aktach sprawy brak jest umowy zlecenia, którą zawarła skarżąca (oświadczenie B. B. i podjęcie pracy na umowę zlecenie było postawą orzeczenia o utracie statusu bezrobotnego), co uniemożliwia zbadanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem i oznacza również, że stan sprawy nie został należycie wyjaśniony, co narusza art. 7 i 77 § 1 kpa, a co daje podstawę do uchylenia decyzji.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Wojewoda Pomorski, domagając się uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania i zarzucając:
- naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a w szczególności art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) przez przyjęcie, iż w sprawie ma zastosowanie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h tej ustawy,
- naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) poprzez nakazanie ustalenia w oparciu o art. 77 § 1 kpa okoliczności niemających żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia analizowanej sprawy oraz dla zasady szybkości i sprawności postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że stanowisko Sądu nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym, zwłaszcza biorąc pod uwagę art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy oraz w ustalonym stanie faktycznym, niekwestionowanym przez skarżącą, która oświadczyła, że podjęła pracę na podstawie umowy zlecenia, a fakt ten potwierdzała w toku postępowania i w tej sytuacji nie było podstaw do podważenia wiarygodności tego oświadczenia, a mając na uwadze zasadę szybkości postępowania, art. 12 kpa, organ I-ej instancji wydał stosowne rozstrzygnięcie, do którego obligował art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy. Wbrew wymogom prawa materialnego, Sąd nakazał dopuszczenie dowodu z umowy zlecenia, co rażąco narusza zasady postępowania administracyjnego i jest bezpodstawne, gdyż to nie fakt osiągania określonych przychodów stanowił podstawę do pozbawienia B. B. statusu osoby bezrobotnej, lecz fakt podjęcia pracy zarobkowej bez względu na wysokość osiąganego z tego tytułu przychodu i czas trwania pracy, o czym wprost stanowi art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy – stwierdzono w uzasadnieniu. Osiąganie miesięcznych przychodów przekraczających połowę minimalnego wynagrodzenia, stanowi jedną z ustawowych przesłanek określonych przez art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, ale nie jedyną i zaistnienie którejkolwiek spośród przesłanek zawartych w tym przepisie, skutkuje utratą statusu bezrobotnego – stwierdzono dalej podkreślając, że Sąd prawidłowo przywołując przepisy mające w sprawie zastosowanie, dopuścił się nieprawidłowego zastosowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W skardze kasacyjnej Wojewoda Pomorski zarzucił wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i procesowego. Art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa", przewiduje jako podstawy skargi kasacyjnej naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszenie prawa procesowego, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Odnosząc się do tej drugiej podstawy, należy mieć na uwadze, że skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym od wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych (art. 173 § 1), zatem zarzut naruszenia prawa procesowego powinien być skierowany do tego aktu prawa procesowego, który regulując postępowanie przed tymi sądami ma przed nimi zastosowanie. Tym aktem jest cytowana ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie kodeks postępowania administracyjnego. Ten akt reguluje zasady postępowania przed organami administracji publicznej i w jego świetle wojewódzkie sądy administracyjne oceniają zaskarżone działania organów. Tak więc wskazania art. 77 § 1 kpa jako przepisu, który naruszył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w ramach podstawy skargi kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 1 ppsa, czyni ten zarzut chybionym.
Jeżeli idzie o zarzut naruszenia prawa materialnego to stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie naruszył art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), ani przez błędną wykładnię tego przepisu ani przez niewłaściwe zastosowanie. Przepis ten stanowił podstawę działania organów administracji i Wojewódzki Sąd przytoczył jedynie jego treść, nie odnosząc się jednak do tego przepisu, przedmiotem oceny był bowiem art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Tak więc zarzut naruszenia art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji jest nietrafny.
Istotny zatem w sprawie jest zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji przez jego błędną wykładnię, gdyż tak należy ocenić ten zarzut, miał on w sprawie bowiem właśnie zastosowanie. Przepis ten zawiera definicję bezrobotnego stanowiąc, iż "oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-e i g lub cudzoziemca – członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do pojęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej w systemie wieczorowym, zaocznym lub eksternistycznym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego, powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jeżeli:
- ukończyła 18 lat,
- nie ukończyła 60 lat – kobieta lub 65 lat – mężczyzna,
- nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej albo po ustaniu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności, nie pobiera zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego lub macierzyńskiego,
- nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.), o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych, przekraczającej 2 ha przeliczeniowe,
- nie uzyskuje przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym z działów specjalnych produkcji rolnej chyba, że dochód z działów specjalnych produkcji rolnej, obliczony dla ustalenia podatku dochodowego od osób fizycznych, nie przekracza wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 2 ha przeliczeniowych ustalonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie przepisów o podatku rolnym, lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w takim gospodarstwie,
- nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności albo nie podlega na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników,
- nie jest osobą tymczasowo aresztowaną lub nie odbywa kary pozbawienia wolności,
- nie uzyskuje miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych,
- nie pobiera na podstawie przepisów o pomocy społecznej zasiłku stałego,
- nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjnego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania,
- nie pobiera po ustaniu zatrudnienia świadczenia szkoleniowego, o którym mowa w art. 70 ust. 6".
Wojewódzki Sąd stanął na stanowisku, że z przepisu tego wynika, iż aby być uznanym za osobę bezrobotną należy spełnić wszystkie przesłanki w nim wymienione, w tym również pod literami od a do k, zaś stanowisko skarżącego Wojewody sprowadza się w istocie do tego, że warunki ujęte w literach a-k nie muszą być spełnione łącznie z tymi, które są zawarte przed wyrazem "jeżeli". Jednakże sformułowanie tej definicji wskazuje, iż jej treść przed wyrazem "jeżeli", nie może być traktowana odrębnie od tej części, która zawarta jest po tym wyrazie, w literach od a do k, zwłaszcza, że warunki wymienione pod nimi nie wykluczają się wzajemnie. Można powiedzieć, że choć bezrobotny jest osobą niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, to jednak skoro jest to pod warunkiem nie uzyskiwania miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, to bezrobotną może być osoba zatrudniona lub wykonująca inną pracę zarobkową, jednak tylko nie uzyskującą przychodu ponad określoną wysokość. Nie można bowiem powiedzieć, aby przychód uzyskiwany z zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej nie był tym, o którym mowa pod literą h art. 2 ust. 1 pkt 2. Przy takiej konstrukcji definicji bezrobotnego, zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji, nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi błędnej jego wykładni, gdyż z całą pewnością wszystkie przesłanki w nim wymienione, w tym pod lit. a-k, muszą być spełnione łącznie.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ppsa.