Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę B.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] stycznia 2018 r. w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.
Od ww. wyroku skargę kasacyjną wniosła B.L. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2017 r. poz. 1260 ze zm.), dalej P.r.d., w brzmieniu z okresu od 27 czerwca 2017 r. do 4 czerwca 2018 r., w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2017 r. poz. 978 ze zm.) w zw. z § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012 r. poz. 488), dalej rozporządzenie, i uznanie, że przepisy te, nakazując kierowcy powtarzać w ramach kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji egzaminy na wszystkie posiadane uprawnienia i ponoszenia kosztów tych egzaminów pod rygorem utraty tych uprawnień, nie naruszają przepisów Konstytucji w postaci:
1/ art. 32 Konstytucji RP, gdyż mimo że osoba posiadająca więcej kategorii uprawnień do prowadzenia pojazdów jest zdaniem Sądu w innej sytuacji niż osoba mająca tylko jedną kategorię uprawnień, to nakazanie jej powtarzania wszystkich egzaminów i ponoszenia kosztów wszystkich opłat pod rygorem utraty uprawnień jest usprawiedliwione, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazuje, że ta właśnie okoliczność powoduje, że wspomniane przepisy stawiają w takiej samej sytuacji (przekroczenie 24 punktów karnych) podmioty będące w różnych sytuacjach (mające różne kategorie uprawnień), przy czym podmioty mające więcej kategorii uprawnień są postawione w gorszej sytuacji niż podmioty mające ich mniej, co oznacza naruszenie zasady równego traktowania;
2/ art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, gdyż konieczność poniesienia kosztów egzaminów jest zdaniem sądu proporcjonalna, a to z uwagi na to, że osoba która ma je ponieść może wybrać, które egzaminy chce ponownie zdać, podczas gdy zupełnie pomija to, że wspomniane przepisy przewidują utratę uprawnień, o ile kierowca nie opłaci i nie przejdzie ponownie egzaminów na konkretne kategorie uprawnień stawiając go w przymusowej sytuacji, a nadto ograniczenia te są tym większe im więcej ma kierowca uprawnień i w żaden sposób nie są skorelowane z rozmiarem zagrożenia dla dóbr określonych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, a ich istotne dla praw jednostki doprecyzowanie znajduje się w akcie rangi podustawowej;
3/ art. 87 ust 1. w zw. art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez pominięcie, że przepisy art. 114 ust. 1 pkt 1 lut b) P.r.d. i art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami nie wskazują na to, żeby w razie przekroczenia przez kierowcę 24 punktów musiał on przechodzić sprawdzenie kwalifikacji odnośnie wszystkich kategorii i doprecyzowanie tej kwestii w akcie o charakterze podustawowym narusza hierarchię aktów prawnych, w szczególności w zakresie stosunku ustaw do rozporządzeń.
Wskazując na powyższe naruszenia autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, które nie zostały uiszczone w całości ani w żadnej części.
Jednocześnie skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Kontrolując zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów, powołanych w ramach podstawy wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 193 in fine uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
Przede wszystkim podkreślić należy, że skarżąca nie kwestionuje okoliczności faktycznych prowadzących do wydania decyzji o skierowaniu jej na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. W jej ocenie jednak skierowanie jej po przekroczeniu 24 punktów na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji we wszystkich posiadanych przez nią kategoriach uprawnień narusza jej konstytucyjne prawa, karząc ją bardziej niż inne podmioty w podobnej sytuacji i tym samym w sposób nieproporcjonalny ingerując w jej prawa. Wynika to z faktu, że posiada uprawnienia do kierowania pojazdami wielu kategorii, a tym samym, jak twierdzi, prawdopodobieństwo zgromadzenia 24 punktów karnych jest w jej sytuacji wyższe, niż w przypadku kierowców z mniejszą kategorią uprawnień.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko takie jest nieuprawnione. Sankcja za przekroczenie 24 punktów, zgromadzenie których jest wynikiem naruszenia przepisów ruchu drogowego, w żaden sposób nie jest związana z kategorią pojazdów, którymi kierowca może się poruszać po drogach publicznych. Ustawodawca przewidział bowiem w przepisach określone sankcje za naruszenia przepisów ruchu drogowego, a czy dokonuje tych naruszeń kierowca posiadający uprawnienia do poruszania się wyłącznie autami osobowymi, czy też dostawczymi, ciężarowymi bądź innymi – nie ma żadnego znaczenia.
Przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) P.r.d. stanowi, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust.
1. Z kolei w myśl § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania kierowcy wpisanego do ewidencji występuje do organu właściwego w sprawach wydania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy w razie przekroczenia przez niego 24 punktów otrzymanych za naruszenia.
Nie ulega wątpliwości, nie ma też sporu co do tej okoliczności, że skarżąca zgromadziła 24 punkty, dokonując od 2 marca 2017 r. do 12 października 2017 r. naruszeń przepisów ruch drogowego skutkujących przyznaniem jej 25 punktów. W tej sytuacji Komendant Wojewódzki Policji zobligowany był skierować do Starosty T. wniosek o wydanie decyzji o skierowaniu skarżącej na kontrolne badanie kalifikacji, a organ ten zobowiązany był taką decyzję wydać, co uczynił w dniu 30 listopada 2017 r. W cytowanym przepisie ustawodawca nie rozróżnił w żaden sposób, czy kierowca ma uprawnienia do kierowania pojazdami jednej kategorii czy więcej (choćby i siedmiu, jak skarżąca). Przepis rozporządzenia wprost wręcz wskazuje, że kontrolne sprawdzenie kwalifikacji musi nastąpić w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy. Związane jest to oczywiście z koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu, które nie jest uzależnione od posiadanych przez kierowcę kategorii praw jazdy, ale wyłącznie od dokonywanych naruszeń przepisów ruchu drogowego.
Osoba posiadająca jedną kategorię, czy osoba posiadająca więcej kategorii praw jazdy zobowiązane są przestrzegać tych samych zasad ruchu drogowego, a ich złamanie jest tak samo niebezpieczne dla pozostałych uczestników ruchu.
Rozróżnienia takiego nie zawiera także wskazany w skardze kasacyjnej art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, w myśl którego sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem w razie uzasadnionych zastrzeżeń co do jej kwalifikacji. Jednakże przepis ten nie był podstawą wydania kwestionowanej decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, nie miał w sprawie zastosowania, a tym samym ani Sąd Wojewódzki, ani organy orzekające w sprawie nie mogły go naruszyć.
Skarżąca kasacyjnie zdaje sobie oczywiście sprawę z brzmienia bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie i konieczności ich zastosowania z niekwestionowanym stanie faktycznym. Stąd próba wykazania, że doszło naruszenia konstytucyjnych praw skarżącej. Sąd I instancji w tym zakresie obszernie wykazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że do naruszeń takich nie doszło, a władcza ingerencja organów administracji w prawa skarżącej wynikała wyłącznie z nagannego jej zachowania – wielokrotnego naruszenia przepisów ruchu drogowego. Uzasadnienie Sądu Wojewódzkiego w tym zakresie jest kompleksowe i Naczelny Sąd Administracyjny nie widzi powodu, by je ponownie przytaczać.
Należy także podkreślić, że wskazane w skardze kasacyjnej przepisy Konstytucji RP: art. 32, art. 31 ust. 3, art. 87 ust. 1 w związku z art. 92 ust. 1 zawierają taką treść normatywną, która nie nadaje się do zbudowania podstawy zarzutu, że wyrok Sądu I instancji oddalający skargę na decyzje w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji narusza statuowane w nich zasady. Ponadto przepisy Konstytucji RP są źródłem gwarancji a nie praw, a więc spełniają raczej rolę wzorca konstytucyjnego, który materializuje się w uchwalanych ustawach. Wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia tych przepisów uzasadnione zostały wyłącznie w oparciu o przekonanie o naruszeniu przepisów p.r.d. Skoro do naruszeń takich nie doszło, nie mogą być one uznane za zasadne.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu – adwokatowi M.P., wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne do Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a.