Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 września 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1283/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...], utrzymującą w mocy decyzję tegoż Prezesa z dnia 25 kwietnia 2005 r. nr [...], którą odmówiono M. G.j przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że organ ustalił, że M. G. na przestrzeni 57 lat życia wykazała łącznie udowodnionych okresów składkowych i nieskładkowych 8 lat, 3 miesiące i 26 dni, że pierwszą pracę rozpoczęła w 27 roku życia, że nie pracowała w latach 1974-1976, 1979-1980, 1983-1990, a po 1993 r., po upływie okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych, nie wykazała żadnej aktywności zawodowej i związanego z nią ubezpieczenia społecznego oraz że została uznana za całkowicie niezdolną do pracy od dnia 4 czerwca 2002 r., a z orzeczenia lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie wynika, aby przed tą datą była niezdolna do pracy. W takich okolicznościach sprawy Wojewódzki Sąd uznał, że decyzje odmawiające przyznania renty w drodze wyjątku nie naruszają art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Sąd wyjaśnił, że zgodnie z tym przepisem muszą być spełnione łącznie przesłanki w nim zawarte, zaś stan sprawy pozwala na stwierdzenie, iż Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo uznał, że M. G. nie spełniła jednej z przesłanek, a mianowicie szczególnych okoliczności uniemożliwiających uzyskanie prawa do emerytury lub renty. Nie można bowiem uznać decyzji skarżącej o zaprzestaniu pracy w związku z trudną sytuacją materialną i rodzinną za takie okoliczności, podkreślił Sąd, dodając, iż zarzut co do błędnego określenia daty powstania całkowitej niezdolności do pracy nie został poparty żadnymi dowodami. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organ oparł swoje rozstrzygnięcie na wyczerpujących ustaleniach i poddał szczegółowej analizie zebrany w sprawie materiał dowodowy.
Skargę kasacyjną wniosła M. G., reprezentowana przez adwokata z urzędu, domagając się uchylenia wyroku i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i zarzucając po pierwsze: naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji wydanej z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa przez ich niezastosowanie w stosunku do skarżącej i po drugie: naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji naruszającej art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez ich niezastosowanie w stosunku do skarżącej. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że skarżąca jest osobą przewlekle chorą co doprowadziło do stałej niezdolności do pracy, że skarżąca w szpitalu przebywała pięciokrotnie, po raz pierwszy w 1998 r., a pierwsze rozpoznanie choroby miało miejsce 7 stycznia 1997 r. i na skutek tego rozpoznania została skierowana do szpitala, przy udokumentowanym stanie zdrowia organ miał obowiązek zwrócenia się do skarżącej o przedłożenie wszelkich dowodów w tej kwestii, bowiem jej choroba i konieczność długotrwałego leczenia powinny być zinterpretowane jako wypełnienie przesłanki szczególnych okoliczności a nie odwrotnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organ wypełnił obowiązki wynikające z art. 7 i 77 § 1 kpa, co doprowadziło do naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – stwierdzono w konkluzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
Wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postawiono zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Pomijając już nieprawidłowość wskazania tego przepisu jako prawa materialnego, co już czyni zarzut nietrafnym, to nadto nie można się z nim zgodzić. Przepis ten stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość, a kontrola działalności organów sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Działając w ramach kognicji zakreślonej tym przepisem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę M. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dokonując jej oceny pod względem zgodności tak z prawem materialnym, jak i procesowym.
Jeśli natomiast idzie o zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) z tego względu, że Sąd mylnie ocenił, że organ wykonał nałożone art. 7 i 77 § 1 kpa obowiązki i skargę oddali, a powinien decyzje uchylić, to nie jest on uzasadniony.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organu stanowił art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 118 ze zm.), który stanowi, że ubezpieczonym, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać świadczenie w drodze wyjątku. W tak zakreślonych przesłankach możliwości przyznania świadczenia organ zgromadził niezbędne dowody pozwalające mu na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Taką ocenę postępowania organu dokonał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i należy się z nią zgodzić.
W postępowaniu Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalił wiek ubiegającej się o świadczenie w drodze wyjątku, okresy składkowe i nieskładkowe, okresy pracy i ich długość, przerwy w zatrudnieniu, datę powstania całkowitej niezdolności do pracy. Wobec tego, że w ciągu 57 lat życia długość okresów składkowych i nieskładkowych wynosi 8 lat, 3 miesiące i 26 dni, całkowita niezdolność do pracy powstała dnia 4 czerwca 2002 r. a od dnia 4 czerwca 1993 r. – utrata prawa do zasiłku dla bezrobotnych – do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy ubiegająca się o świadczenie nie podejmowała żadnej pracy i nie odprowadzała składek na ubezpieczenie Wojewódzki Sąd uznał, że organ miał podstawy do odmowy świadczenia, a wynikała ona z ustalonych okoliczności sprawy.
Nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi, że w takim stanie sprawy oddalił skargę, mimo że podniesione w skardze okoliczności, co do początków choroby będącej podstawą orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy, które miały miejsce w 1997 r.. Nie mają o tyle znaczenia w sprawie, gdyż nie wpłynęły one na orzeczenie w sprawie niezdolności do pracy, które określa wyraźnie datę jej postania na dzień 4 czerwca 2002 r.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.