Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 października 2018 r., sygn. akt II SAB/Wa 511/18 odrzucił skargę T.K. (dalej: skarżący) na bezczynność Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie w przedmiocie przekazania odwołania.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie przekazania odwołania do Sądu Okręgowego w Warszawie od decyzji z dnia [...]lipca 2017 r. nr [...]o ponownym ustaleniu wysokości renty inwalidzkiej.
Odrzucając skargę Sąd I instancji wskazał, że stosownie do treści art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji: w stosunku do funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej oraz członków ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132 ze zm.) - organ emerytalny określony przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych.
Zgodnie z treścią art. 32 ust. 4 ww. ustawy, od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.
Sąd I instancji uznał zatem, że sprawa ze skargi skarżącego jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sąd zwrócił uwagę na treść art. 476 § 2 pkt 2 K.p.c., który stanowi, że przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących emerytur i rent. Organami rentowymi są także wojskowe organy emerytalne oraz organy emerytalne resortów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości, a także inne organy wojskowe i organy resortów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości - właściwe do wydawania decyzji w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 476 § 4 pkt 3 K.p.c.). Stosownie zaś do treści art. 1 K.p.c. sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, stosownie do przepisu art. 2 tego Kodeksu powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów.
W konsekwencji Sąd I instancji stwierdził, że przedmiot skargi nie mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego, co czyni skargę niedopuszczalną. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądmi administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł skarżący, zaskarżając je w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego tj.
- 1) art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że przekazanie odwołania ubezpieczonego od decyzji wydanej na podstawie art. 32 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, nie stanowi czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego;
- 2) art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi pomimo braku podstaw do uznania, że sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uznanie, że organ pozostawał w bezczynności nie przekazując sądowi odwołania wraz z aktami sprawy niezwłocznie lub uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył, co następuje
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy".
W skardze kasacyjnej skarżący zarzucił Sądowi I instancji błędne uznanie, że skarga na bezczynność organu w zakresie przekazania odwołania do Sądu Okręgowego w Warszawie od decyzji o ponownym ustaleniu wysokości renty inwalidzkiej, nie podlega kognicji sądów administracyjnych.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 3 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, tj. w zakresie wydawania decyzji administracyjnych, postanowień wydawanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; innych niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Jak wynika z powyższego, sądy administracyjne są właściwe wyłącznie do rozpatrywania skarg w sprawach określonych w powołanych przepisach. Przedmiotem skargi na bezczynność może być wyłącznie bezczynność organów w tych przypadkach, gdy strona ma prawo żądać od organu podjęcia czynności (np. wydania postanowienia, decyzji lub innego aktu), która stanowić może przedmiot zaskarżenia do sądu administracyjnego. Nie każda zatem bezczynność organu będzie podlegała kognicji sądów administracyjnych.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi wniesionej do sądu administracyjnego skarżący uczynił bezczynność Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie w przedmiocie przekazania odwołania od decyzji o ponownym ustaleniu wysokości renty inwalidzkiej wydanej na podstawie ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r., poz. 132 ze zm., dalej: "ustawa").
Wskazać należy, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. nr 43, poz. 296 ze zm.), sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, stosownie do przepisu art. 2 K.p.c. powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, objętymi właściwością sądów powszechnych, są sprawy dotyczące ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent, a także sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie (art. 476 § 2 i 3 K.p.c.).
Stosownie do art. 11 ustawy w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zgodnie natomiast z treścią art. 32 ust. 4 i 5 ustawy, w sprawach dotyczących prawa do zaopatrzenia emerytalnego i świadczeń z tego tytułu oraz w przypadku niewydania przez organ emerytalny decyzji w tych sprawach zainteresowanemu przysługuje odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, a więc do właściwego sądu powszechnego.
Z treści powyższych przepisów bezspornie wynika, że sprawy z zakresu prawa do zaopatrzenia emerytalnego i świadczeń funkcjonariuszy Policji podlegają kognicji sądów powszechnych. Tym samym uznać należy, że wszelkie kwestie incydentalne związane z ww. postępowaniem, tj. m.in. bezczynność organu w związku z nieprzekazaniem odwołania, należą do właściwości sądów powszechnych a nie administracyjnych. Sąd administracyjny nie może bowiem rozpoznawać spraw w zakresie rozstrzygnięć wpadkowych co do postępowań, dla których ustawodawca przewidział kognicję sądów powszechnych.
W świetle powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest podstaw do uznania właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania skargi na bezczynność organu w zakresie przekazania odwołania od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie - w sprawach określonych zakresem art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy - do Sądu Okręgowego w Warszawie. Powyższe potwierdza w szczególności właściwość rzeczowa sądu powszechnego do rozpoznania przedmiotowego odwołania
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 powołanej P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Odnosząc się do wniosku organu o zasądzenie kosztów postępowania należy wyjaśnić, że art. 203 i 204 P.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).