Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 października 2020 r. sygn. akt II SA/Ol 570/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu skargi P. Z., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:
Wnioskiem złożonym w dniu 26 czerwca 2019 r. P. Z. zwróciła się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad siostrą, M. Z. Wraz z wnioskiem złożone zostały dodatkowe dokumenty w sprawie, tj. orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Iławie z dnia [...] lipca 2014 r. zaliczające M. Z. do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym (orzeczenie wydane zostało na stałe z ustaleniem, że niepełnosprawność M. Z. istnieje od urodzenia), zaświadczenie z dnia 23 kwietnia 2019 r. Sądu Rejonowego w Iławie o ustanowieniu P. Z. opiekunem prawnym ubezwłasnowolnionej całkowicie M. Z., wyrok Sądu Rejonowego w Iławie z dnia 14 sierpnia 2013 r. w sprawie podwyższenia alimentów od J. M. na rzecz małoletniej M. Z., oświadczenia P. Z., że nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka, przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno - rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego, zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz, że M. Z. nie została umieszczona w rodzinie zastępczej, w domu dziecka ani w placówce zapewniającej całodobową opiekę, nikt z członków w rodzinie nie ma ustalonego prawa do wcześniejszej emerytury na osobę wymagającą opieki, oraz nie ma ustalonego prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego, świadczenia rodzicielskiego czy zasiłku dla opiekuna. Wnioskodawczym oświadczyła również, że nie pozostaje w zatrudnieniu, nie posiada gospodarstwa rolnego ani nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej.
Decyzją z dnia [...] marca 2020 r. Burmistrz Miasta Lubawa odmówił przyznania P. Z. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na niepełnosprawną w stopniu znacznym siostrę M. Z. W uzasadnieniu organ wskazał, że rodzice niepełnosprawnej M. Z. żyją, matka E. Z. i ojciec J. M. nie byli nigdy w związku małżeńskim, nie posiadają orzeczeń o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak również nie zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej. Tym samym, w ocenie organu, nie zachodzą podstawy do przyznania wnioskowanego świadczenia, pomimo tego, że na wnioskodawczyni ciąży, jako siostrze, obowiązek alimentacyjny (art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych). Obowiązek ten jednakże spoczywa w pierwszej kolejności na ich rodzicach: matce, E. Z. i ojcu, J. M. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła P. Z. Decyzją z dnia [...] maja 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że okoliczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz rezygnacja z tego powodu z zatrudnienia to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale nie jedyne. Z woli ustawodawcy prawo to bowiem może przysługiwać tylko osobie na której ciąży względem osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu podkreśliło, że strona udokumentowała określone schorzenia matki i jej pobyty w szpitalu, jednakże Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Iławie orzeczeniem z dnia [...] marca 2020 r. zaliczył E. Z. do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Nie ma zatem podstaw aby niejako pominąć dowód w postaci orzeczenia o stopniu niepełnosprawności bądź wbrew niemu przyjąć, że E. Z. z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie sprawować osobistej opieki nad córką M. Z. Z niespornych ustaleń organu I instancji wynika, że E. Z. nie została pozbawiona praw rodzicielskich.
Ponadto, biologiczny ojciec niepełnosprawnej M. Z., J. M. nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności a także nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej. Na gruncie u.ś.r. nie ma znaczenia z jakich przyczyn - poza wyraźnie określonymi w art. 17 ust. 1a - osoby zobowiązane w pierwszej kolejności nie mogą sprawować opieki. Decydujące są bowiem przyczyny obiektywne, do których ustawa zalicza legitymowanie się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym.
W skardze na powyższą decyzję P. Z. zarzuciła naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uwzględniając skargę powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Trybunału Konstytucyjnego, wskazując że formalistyczna wykładnia omawianych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w okolicznościach rozpoznawanej sprawy mogłaby doprowadzić do pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedynej osoby (skarżącej) mogącej faktycznie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Byłoby to sprzeczne z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz wynikającą z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zasadą szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.
Wobec powyższego za usprawiedliwiony uznano zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię, wykluczającą siostrę osoby wymagającej opieki z kręgu osób do świadczenia pielęgnacyjnego, także w przypadku gdy rodzice niepełnosprawnej nie mogą wprawdzie sprawować opieki z powodu złego stanu zdrowia, lecz nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zdaniem Sądu przyjęcie wskazanych metod wykładni prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcie o zasadności wniosku skarżącej dotyczącego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad siostrą zależy od jednoznacznego ustalenia, czy rodzice osoby wymagającej opieki są zdolni do jej sprawowania. Dlatego konieczne jest stwierdzenie, czy stan zdrowia rodziców, czy też inne okoliczności, umożliwia faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawną córką.
W przedmiotowej sprawie z prawidłowych ustaleń faktycznych wynika, że osoba wymagająca opieki jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i niezdolną do samodzielnej egzystencji (dodatkowo całkowicie ubezwłasnowolnioną). Z kolei rodzice powyższej osoby nie legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wynika z akt sprawy matka osoby wymagającej opieki od czerwca 2019 r. postanowieniem Sądu w Iławie z dnia 23 kwietnia 2019 r. została pozbawiona funkcji opiekuna prawnego ubezwłasnowolnionej całkowicie córki M. Z. Jest ona osobą uzależnioną od alkoholu i nie wywiązywała się z obowiązków wynikających z funkcji opiekuna. Pomimo wielu prób motywowania kobiety do podjęcia leczenia, nie podjęła terapii. Ojciec osoby wymagającej opieki nie zamieszkuje z córką (nigdy nie zamieszkiwał), i nigdy nie sprawował, wobec braku zainteresowania, opieki nad córką. To skarżąca sprawuje realną opiekę nad siostrą - pranie, sprzątanie, załatwianie wizyt lekarskich, zakup leków, sporządzanie posiłków, codzienna toaleta itp.
Tymczasem z decyzji organów obu instancji nie wynika, czy rodzice osoby wymagającej opieki, przy uwzględnieniu ich stanu zdrowia, są w stanie taką opiekę sprawować. Brak ustaleń w tym zakresie należy uznać jako naruszenie przepisów postępowania dowodowego, tj. art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. Oceny takiej powinny były dokonać rozpatrujące sprawę organy administracji, opierając się na wywiadzie środowiskowym znajdującym się w aktach administracyjnych i ewentualnie innych zgromadzonych dowodach.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu, zarzucając naruszenie:
- 1) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.ś.r.", polegającą na przyjęciu, że zastosowanie wyłącznie językowej wykładni tych przepisów narusza konstytucyjne zasady równości, sprawiedliwości społecznej, a także godzi w nakazy ochrony i opieki nad rodziną, a co za tym idzie - uznanie przez Sąd o konieczności zbadania okoliczności, dotyczących możliwości sprawowania opieki przez rodziców niepełnosprawnej P. Z. w sytuacji, gdy żadne z nich nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 2) przepisów prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. polegające na uwzględnieniu skargi przy błędnym przyjęciu, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. w stopniu istotnym, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o:
- 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie;
- 2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania.
Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu, zrzekając się rozprawy, wniosło o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 P.p.s.a.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
W skardze kasacyjnej sformułowane zostały zarzuty dotyczące naruszenia zarówno prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Mając jednak na uwadze, że istota sporu dotyczy zagadnień materialnoprawnych, Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności odniesie się do zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Kwestią zasadniczą pozostaje bowiem rozstrzygnięcie czy w świetle ww. przepisów osobie, którą obciąża obowiązek alimentacyjny w dalszej kolejności względem pełnoletniego członka rodziny legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, może zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17 ust. 1a ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych, w sytuacji gdy zobowiązani w pierwszej kolejności rodzice żyją i nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu 2) opiekunowi faktycznemu dziecka 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Stosownie natomiast do art. 17 ust. 1a powołanej ustawy, świadczenie to przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Wskazać należy, że literalna wykładnia powyższych przepisów uprawniałaby do przyjęcia stanowiska prezentowanego przez skarżącego kasacyjnego, jednakże, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, taka wykładnia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, w której istnieją wątpliwości co do rzeczywistych możliwości sprawowania opieki nad córką przez rodziców M. Z., nie jest wystarczająca. Z akt sprawy wynika bowiem, że matka osoby niepełnosprawnej – E. Z. nie sprawuje opieki nad córką z powodu nadużywania alkoholu. Ponadto została ona pozbawiona funkcji opiekuna prawnego nad ubezwłasnowolnioną całkowicie córką gdyż nie wywiązywała się z obowiązków wynikających z funkcji opiekuna. W dniu 11 lutego 2020 r. podczas przesłuchania w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Lubawie oświadczyła, że z uwagi na swój stan zdrowia nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawną M. Z. Natomiast J. M. oświadczył, że nigdy nie zamieszkiwał z córką i nigdy nie sprawował, wobec braku zainteresowania z jego strony, opieki.
Nie odwiedzał córki, nie chce mieć z nią kontaktu i nie chce sprawować opieki. Dodatkowo nie zapewniał wsparcia finansowego dziecku, nawet pomimo ustalenia wysokości alimentów a matka M. Z. pobierała świadczenia od Państwa z funduszu alimentacyjnego. Faktyczną opiekę nad chorą siostrą sprawuje P. Z., która z nią zamieszkuje. Pomaga w codziennych czynnościach, takich jak: pranie, sprzątanie, załatwianie wizyt lekarskich, zakup leków, sporządzanie posiłków, codzienna toaleta itp. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że postanowieniem Sądu Rejonowego w Iławie z dnia 23 kwietnia 2019 r. ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne została ustanowiona opiekunem prawnym ubezwłasnowolnionej całkowicie M. Z. W związku z powyższym, w okolicznościach niniejszej sprawy, należało podzielić stanowisko Sądu I instancji, że wykładnia celowościowa przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych będzie miała pierwszeństwo przed wykładnią językową mające swe umocowanie w Konstytucji RP.
Pogląd ten znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które w obszernych fragmentach przytoczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. W powołanych przez Sąd I instancji wyrokach wielokrotnie wskazywano, że art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu tych unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia.
Podkreślić przy tym należy, że w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustawodawca nawiązuje wprost do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Przepis art. 128 K.r.o. definiuje obowiązek alimentacyjny jako obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby środków wychowania, określając jednocześnie krąg osób, których dotyczy. Zgodnie natomiast z art. 129 § 1 i § 2 K.r.o. obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi, krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Powołany przepis wskazuje na kolejność realizacji obowiązku alimentacyjnego. W myśl art. 132 K.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.
W przepisie tym zostały zatem określone trzy sytuacje, w których w miejsce zobowiązanych w bliższej kolejności wejdą zobowiązani w dalszej kolejności, a mianowicie: 1) gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, 2) gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi i 3) gdy uzyskanie na czas od osoby zobowiązanej w bliższej kolejności środków potrzebnych uprawnionemu jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Aby tak się stało, muszą jednak powstać "warunki, od których zależy w ogóle możliwość powstania obowiązku alimentacyjnego między osobami pozostającymi w takim stosunku prawnorodzinnym, w jakim - w konkretnym przypadku - pozostaje osoba uprawniona z osobą, która miałaby być w dalszej kolejności zobowiązana do alimentacji" (por. T. Domińczyk [w:] K. Piasecki, H. Ciepła, B. Czech, S. Kalus, M. Sychowicz, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, LEX/el.; komentarz do art. 132 K.r.o.).
W tym kontekście należy podzielić stanowisko skarżącego kasacyjnie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu, że najpierw ocenie podlegała kwestia kolejności uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. Rozstrzygnięcie o zasadności wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną siostrą zależało jednakże od jednoznacznego ustalenia, czy przedmiotową opiekę są zdolni sprawować jej rodzice – E. Z. i J. M. Dlatego konieczne było stwierdzenie czy rodzice osoby wymagającej opieki, przy uwzględnieniu zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów, są w stanie taką opiekę faktycznie sprawować nad istotnie ograniczoną w codziennym funkcjonowaniu córką i czy faktycznie opiekę tę sprawują. Orzekające w sprawie organy pominęły, że to właśnie faktyczny brak sprawowania opieki (w tym dostarczania środków utrzymania niepełnosprawnej) obydwojga rodziców spowodował zmianę opiekuna prawnego na podstawie orzeczenia Sądu Rejonowego w Iławie z dnia 23 kwietnia 2019 r. sygn. akt III RNs 80/19.
W tym kontekście nie zostało w żaden sposób wyjaśnione, czy rzeczywiście matka i ojciec niepełnosprawnej to osoby, które są w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi. Istotnie, organy nie mają narzędzi do ustalenia i wypowiadania się w sposób szczegółowy o stanie zdrowia matki M. Z. i wpływu tego stanu na możliwość sprawowania opieki nad córką, zwłaszcza w sytuacjach, w których nie sposób wyciągnąć właściwych wniosków bez specjalistycznej wiedzy medycznej. Nie dotyczy to jednak okoliczności, które bez jakichkolwiek wątpliwości wskazują na faktyczną niemożność sprawowania opieki.
W niniejszej sprawie prawidłowo Sąd I instancji zwrócił uwagę, że organy skoncentrowały się na stwierdzeniu, że zarówno matka jak i ojciec osoby wymagającej opieki żyją, nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i nie zostali pozbawieni praw rodzicielskich i na tej podstawie odmówiły P. Z. prawa do wnioskowanego świadczenia. Powyższe ustalenia świadczące zdaniem skarżącego kasacyjnie o kolejności osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, wobec zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, uznać należy za niewystarczające w sytuacji gdy rodzice niepełnosprawnej nie są w stanie dostarczyć córce środków utrzymania, a także w sytuacji zmiany opiekuna osoby ubezwłasnowolnionej. Brak kluczowych ustaleń faktycznych w toku postępowania administracyjnego zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zakwalifikował jako naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących zasad prowadzenia postępowania dowodowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne i dlatego działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., skarga kasacyjna została oddalona.