Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt II SAB/Lu 157/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zobowiązał Starostę H. do załatwienia wniosku A.W. skarżącej z dnia [...] stycznia 2016 r. w sprawie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania z tytułu zwrotu środków na podjęcie działalności gospodarczej w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Nadto stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłości w rozpoznaniu wniosku skarżącej, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzył Staroście grzywnę w wysokości [...] złotych oraz oddalił wniosek skarżącej o przyznanie jej kwoty [...] zł.
W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie umowy z [...] maja 2013 r. Starosta H. udzielił A.W. dofinansowania w kwocie [...] zł na podjęcie działalności gospodarczej w ramach Projektu Systemowego "z bierności do zatrudnienia – program aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych z powiatu h." – Program Operacyjny Kapitał Ludzki, współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Wobec niewywiązania się z warunków umowy Powiat H. złożył w dniu [...] lipca 2015 r. do komornika wniosek o wszczęcie egzekucji wobec beneficjentki umowy. W dniu [...] października 2015 r. strona wniosła o zawarcie ugody w sprawie spłaty dofinansowania, proponując spłatę w kwotach po [...] złotych miesięcznie, płatne do 27 dnia każdego miesiąca. W piśmie z [...] listopada 2015 r. Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w H. wyjaśnił, że wniosek nie może zostać załatwiony pozytywnie. Omawiane środki pochodzą bowiem z Europejskiego Funduszu Społecznego, a ich dysponent Zarząd Województwa L., nie przewidział możliwości umorzenia lub rozkładania na raty z uwagi na konieczność końcowego rozliczenia z budżetem Unii Europejskiej.
Następnie A.W. na podstawie art. 64 w związku z art. 60 i art. 55 ustawy o finansach publicznych złożyła [...] stycznia 2016r. do Starosty H. wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania przez umorzenie należności w części obejmującej odsetki od wypłaconych środków oraz kosztów egzekucji komorniczej, ewentualnie o rozłożenie należności na równe raty płatne do 28 każdego miesiąca. Postanowieniem z [...] lutego 2016 r. Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy z urzędu zawiesił postępowanie w sprawie. Wskazał, że prowadzona dotychczas egzekucja jest skuteczna, natomiast zgodnie z art. 76 ust.1 pkt.1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy starosta może rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie pieniężne i zwrot refundacji albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć je w całości lub w części, jeżeli w postępowaniu egzekucyjnym stwierdzono, że osoba, która pobrała nienależnie refundację nie posiada majątku, z którego można dochodzić zaspokojenia tych roszczeń.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. Wojewoda L. uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania.
Następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy wezwał stronę do uzupełnienia w terminie 30 dni wniosku o udzielenie ulgi przez złożenie pisemnych wyjaśnień i udokumentowanie oryginałami lub uwierzytelnionymi odpisami dokumentów, co stało się z wyposażeniem zakupionym w ramach przydzielonych środków, ujawnionych w złożonym rozliczeniu [...] lipca 2013 r., złożenia oryginałów lub uwierzytelnionych odpisów zaświadczeń o stanie rodzinnym i majątkowym oraz wysokości dochodów osiągniętych w 2015r. ze wszystkich źródeł i tytułów, również osób wspólnie zamieszkujących, potwierdzających, czy jest w stanie spłacić zadłużenie jednorazowo bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania rodziny.
Pismem z dnia [...] maja 2016 r. strona opisała swój stan majątkowy i rodzinny.
W odpowiedzi organ pismem z dnia [...] maja 2016 r. wezwał stronę do złożenia w dodatkowym, 7 dniowym terminie, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, oryginałów lub uwierzytelnionych dokumentów oraz wykonania innych obowiązków określonych w wezwaniu z dnia [...] kwietnia 2016 r. Strona w piśmie z dnia [...] maja 2016 r. ponownie opisała sytuację w jakiej się znajduje, stwierdziła, że nie ma żadnych rachunków, a ponadto nie wskazano nawet, jakie dokumenty miałaby przedstawić. Odnosząc się do żądanej informacji o zakupionym wyposażeniu lokalu w jakim miała prowadzić działalność stwierdziła, że nie ma to znaczenia. Wyjaśniła jednak, że uległy one zużyciu i posiadają niewielką wartość. Dodatkowo [...] maja 2016 r. złożyła kopie zaświadczeń z ZUS oraz z Urzędu Skarbowego o niezaleganiu w opłacaniu składek i podatku.
W piśmie z [...] czerwca 2016r. Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy wskazał [...] września 2016 r. jako termin załatwienia sprawy. Na wrzesień jest bowiem planowane posiedzenie Powiatowej Rady Rynku Pracy, ponadto organ uzyskał status pokrzywdzonego w postępowaniu karnym, w którym złożył wniosek o zobowiązanie strony do naprawienia szkody, co oznacza, że w razie jego uwzględnienia bezprzedmiotowe będzie prowadzenie postępowania administracyjnego. Zaznaczono również, że nadal trwa postępowanie egzekucyjne.
Następnie w dniu [...] lipca 2016r. złożyła do Wojewody L. zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie, który postanowieniem z dnia 2 [...] sierpnia 2016 r. uznał je za nieuzasadnione.
A.W. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłość postępowania administracyjnego prowadzonego przez Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w H. działającego z upoważnienia Starosty H. Wniosła o jego zobowiązanie do wydania decyzji, stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie Starosty H. do ukarania dyscyplinarnego pracownika Powiatowego Urzędu Pracy w H. winnego niezałatwienia sprawy w terminie oraz przyznania od organu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. kwoty [...] zł.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że terminy określone w art. 35 § 1 k.p.a. na załatwienie sprawy zostały już dawno przekroczone. Ponadto nie była informowana o podejmowanych czynnościach, choćby o oględzinach dokonanych w miejscu jej zamieszkania, czym naruszono art. 79 § 1 i art. 10 k.p.a. Postępowanie organu jest w jej ocenie przewlekle, przez co należy rozumieć stan, w którym organ w sposób nieuzasadniony przedłuża termin załatwienia sprawy w trybie art. 36 § 2 k.p.a., powołując się na niezależne od niego przyczyny uniemożliwiające dotrzymanie terminu, a w szczególności konieczność wywiązania się z pewnych obowiązków przez stronę np. przedłożenia dokumentacji niezbędnej do podjęcia decyzji lub wzięcia udziału w czynnościach dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy. Nie ma przy tym znaczenia, z jakich powodów organ zwleka z podjęciem czynności. Zdaniem skarżącej organ nie może usprawiedliwiać swojej zwłoki terminem posiedzenia Powiatowej Rady Pracy, skoro zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Pracy Polityki Społecznej z dnia 14 maja 2014 r. w sprawie rad rynku pracy (Dz. U z 2014r., poz. 630) jej opinię można uzyskać w trybie obiegowym, ani zakończeniem postępowania karnego i egzekucyjnego, nie rozstrzygają one bowiem żadnej kwestii prejudycjalnej dla przedmiotowego postępowania. Okoliczności sprawy dają podstawy do stwierdzenia, że przewlekle prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w H. wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu wyroku uwzględniającego w części skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, wykonywanie czynności pozornych, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny.
Sąd podniósł, że już [...] października 2015 r. skarżąca zwróciła się do Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w H. o rozłożenie na raty powstałego zadłużenia i zaproponowała spłatę w kwocie po [...] złotych miesięcznie. Organ nie potraktował wówczas tego pisma jako wniosku złożonego w trybie art. 76 ust.7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U z 2016r. poz. 645 ze zmianami). Powołał się natomiast na porozumienie z Zarządem Województwa L., dotyczące rozliczeń ze środków pochodzących ze wsparcia Unii Europejskiej.
Z kolei we wniosku z dnia [...] stycznia 2016r. (rozszerzonym w piśmie z dnia [...] maja 2016r.) skarżąca wnosząc o umorzenie należności w części obejmującej odsetki od wypłaconych środków oraz koszty egzekucji komorniczej powołała się na art.64 w związku z art. 60 i art. 55 ustawy o finansach publicznych, a mimo to organ uznał za podstawę prowadzenia postępowania właśnie art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Działanie to było niezrozumiale, ponadto przeniesiono w ten sposób spór ze wskazanej we wniosku ustawy o finansach publicznych na płaszczyznę ustawy o promocji zatrudnienia i rynków pracy. Trzeba też zauważyć, że organ, mimo wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a. obowiązku, dopiero w piśmie z dnia [...] czerwca 2016 r. zawiadomił skarżącą o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do [...] września 2016 r. Do dnia rozpoznania skargi organ nie przedstawił jednak żadnego rozstrzygnięcia w sprawie.
Słusznie uważa skarżąca, że usprawiedliwieniem dla organu w ocenie jego przewlekłości nie może być zawieszenie w dniu [...] lutego 2016 r. postępowania z powołaniem się na wystąpienie zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. Przez pojęcie zagadnienia wstępnego należy rozumieć kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki, albo konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej wynika wprost z przepisów prawa materialnego. Jednak to zagadnienie wstępne, które ma być rozstrzygnięte przez inny sąd lub organ musi mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w której toczy się postępowanie "główne" i musi zachodzić bezpośredni związek pomiędzy tymi rozstrzygnięciami. Do tego rodzaju przesłanki nie należy wszczęcie, czy prowadzenie skutecznego postępowania egzekucyjnego.
Co więcej, art.76 ust. 1 ustawy jako przesłanki umorzenia postępowania obok nieskuteczności egzekucji (pkt.1), przewiduje możliwość umorzenia należności również w sytuacji, gdy dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która otrzymała jednorazowo środki o jakich mowa w art. 46 ust. 1 pkt. 2 albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania (pkt.
2) lub, gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty jednorazowo przyznanych środków przewyższających wydatki egzekucyjne (pkt. 4). Zawieszenie postępowania należało zatem ocenić jako zupełnie zbędne, w nieuzasadniony sposób przedłużające postępowanie. Podobnie ocenić należy żądanie udokumentowania przez skarżącą oryginałami lub uwierzytelnionymi odpisami dokumentów, co stało się z przedmiotami wyposażenia lokalu w którym miała prowadzić działalność gospodarczą oraz złożenia oryginałów lub uwierzytelnionych odpisów zaświadczeń o stanie rodzinnym, wysokości dochodów w tym także osób wspólnie zamieszkujących potwierdzających, czy jest w stanie spłacić zadłużenie bez "koniecznego uszczerbku dla utrzymania swojej rodziny". Pomijając już, że nie wskazano nawet o jakie dokumenty chodzi, to żądanie udokumentowania stanu majątkowego w sposób wskazany w piśmie z [...] kwietnia 2016r. nie znajduje podstawy prawnej, podobnie jak zakreślenie rygoru pozostawienie wniosku bez rozpoznania w razie nie wywiązania się z tego obowiązku. Art. 75 § 1 k.p.a. stanowi jednoznacznie, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Skarżąca kilkakrotnie opisywała swoją sytuację materialną i zdrowotną, dodatkowo [...] czerwca 2016 r. pracownik kontroli sporządził protokół dotyczący ustalenia jej stanu majątkowego, sytuacji finansowej, także osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz posiadanych zobowiązań. Skarżąca przedłożyła zaświadczenia z urzędu skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych potwierdzających stan jej aktualnych zaległości. Organ dysponował zatem wystarczającym materiałem dowodowym, umożliwiającym rozstrzygnięcie wniosku. Odmiennej oceny nie sposób upatrywać w podnoszonej przez organ konieczności uzyskania dla umorzenia należności opinii powiatowej rady pracy. Zgodnie z § 4 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 maja 2014r. w sprawie rad rynku pracy, posiedzenia rady rynku pracy odbywają się co najmniej raz na kwartał. Skoro skarżąca złożyła wniosek w styczniu 2016 r. opinię można było uzyskać znacznie wcześniej, niż wskazana data [...] września 2016 r., czyli 9 miesięcy od daty złożenia wniosku. Ponadto, na co trafnie zwrócono uwagę w skardze, przepis § 4 ust. 3 rozporządzenia dopuszcza w uzasadnionych przypadkach możliwość uzyskania opinii członków rady w trybie obiegowym. Z akt sprawy w żaden sposób nie wynika, dlaczego z tego trybu nie skorzystano. Poza tym wyznaczenie [...] czerwca 2016 r. terminu załatwienia sprawy dopiero na [...] września 2016 r., gdy organ dysponował już wystarczającym materiałem dowodowym do rozpoznania wniosku nie miało żadnej racjonalnej podstawy. Zgodzić należy się z przekonaniem skarżącej o przewlekłym prowadzeniu postępowania przez Starostę z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa oznacza działanie ponad miarę, w sposób wyraźny oraz oczywisty. Przy ocenie opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach jako rażącego naruszającego prawo można mówić wtedy, gdy są one oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W takich też kategoriach należy ocenić zarówno zawieszenie postępowania jak i żądanie przedstawienia dokumentów w formie nieprzewidzianej przepisami prawa. Z tego powodu sąd uznał za stosowne wymierzenie organowi grzywny, której wysokość pozostaje w odpowiedniej proporcji do okresu prowadzenia postępowania i stopnia zawinienia organu. W przekonaniu sądu nie było uzasadnione przyznanie od organu na rzecz skarżącej żądanej sumy pieniężnej. Instytucja ta ma nie tylko charakter fakultatywny, ale również powinna uwzględniać całość okoliczności sprawy. W rozpoznawanej sprawie należało wziąć pod uwagę, że to skarżąca nie dopełniła wymogów niezbędnych dla uzyskania jednorazowej pomocy finansowej na rozpoczęcie działalności gospodarczej, zatajając prowadzenie działalności gospodarczej przed złożeniem wniosku o pomoc. Nie wykazała także wymaganego okresu jej prowadzenia już po otrzymaniu środków finansowych, co potwierdzono w postanowieniu Prokuratora Rejonowego w H. z dnia [...] czerwca 2016 r. o warunkowym umorzeniu postępowania karnego. Przez cały okres od złożenia wniosku organ podejmował czynności mające na celu odzyskanie należności, co w decydującej mierze miało wpływ na podejmowanie czynności w zakresie zastosowania ulgi w jej spłacie. Przyznanie w tej sytuacji sumy żądanej w skardze nie stanowiłoby formy zadośćuczynienia za przewlekle prowadzenie postępowania, co jest jej istotą, ale w rzeczywistości miałoby pokrywać należność do której zwrotu skarżąca została zobowiązana, z czym nie sposób się zgodzić.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Starosta H., zarzucając mu naruszenie art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a i art. 149 § 2 p.p.s.a. przez bezpodstawne przyjęcie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania i że przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz bezpodstawne przyjęcie, że zaistniały przesłanki do wymierzenia organowi grzywny w kwocie [...] złotych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ wskazał, że nie można uznać za trafne stanowiska sądu I instancji, który w motywach uzasadnienia zaskarżonego wyroku podniósł, że w sprawie załatwienia wniosku skarżącej mają zastosowanie przepisy art.55, art. 60 i art. 64 ustawy o finansach publicznych, na które powoływała się skarżąca. Powyższy wniosek należy wyprowadzić wprost ze szczegółowych uregulowań prawnych zawartych w art. 46 ust. 1 pkt 2 i art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 645 ze zm.). Oznacza to, że organ przed załatwieniem wniosku skarżącej i wydaniem decyzji zobowiązany był do uprzedniego zasięgnięcia opinii wyrażonej w tym zakresie przez Powiatową Radę Rynku Pracy, zwana dalej "PRRP" powołany organ istotnie wydał taką opinię zawartą w Uchwale Nr 2 PRRP w H. z dnia [...] września 2016 r. Na tej podstawie organ decyzją z dnia [...] października 2016 r. orzekł co do istoty sprawy załatwiając w ten sposób żądania skarżącej zawarte we wniosku z dnia [...] stycznia 2016 r. Decyzja ta jest ostateczna. W związku z tym w ocenie organu rozstrzygnięcie zawarte w punkcie pierwszym wyroku jest bezprzedmiotowe, a postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu.
Dodatkowo Starosta H. wskazał, iż treść rozstrzygnięcia w części zaskarżonego wyroku WSA w Lublinie nie może być uznana za prawidłową i uzasadnioną, bowiem jest ona również sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, dobrymi obyczajami, a także narusza słuszny interes społeczny, a nawet słuszny interes skarżącej strony. Skarżąca jest osobą stosunkowo młodą i nie może być nagradzana i premiowana za swoje rażąco naganne postępowanie. Wyrok w zaskarżonej części nie może się ostać także dla jej własnego dobra i wniosków na przyszłość, iż nie można działając świadomie z bezpośrednim zamiarem kierunkowym popełnienia przestępstwa z niskich pobudek przysporzenia sobie korzyści dopuszczać się popełnienia czynu zabronionego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie opiera się na usprawiedliwionych podstawach.
Wbrew stanowisku organu administracji wnoszącego skargę kasacyjną fakt przewlekłości prowadzonego przez niego postępowania musi być uznany za oczywisty.
Zgodnie z art. 35 §3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Z art. 35 §5 k.p.a. wynika, że do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu.
Nie ma wpływu na ocenę co do przewlekłości postępowania to, że istotnie podstawą prawną rozpatrzenia wniosku o udzielenie ulgi w zakresie spłaty należności z tytułu zwrotu środków na podjęcie działalności gospodarczej powinien być przepis art.76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach ryku pracy, mający charakter szczególny w stosunku do powołanych we wniosku przepisów ustawy o finansach publicznych. Rzeczą organu administracji, do którego skierowano wniosek było jednak niezwłoczne zgromadzenie dowodów przydatnych dla rozpoznania wniosku, a następnie zwrócenie się o opinię do powiatowej rady rynku pracy – zgodnie z art. 76 ust. 7 ustawy. W sprawie niniejszej organ bezpodstawnie zawiesił postępowanie, uznając że zagadnieniem wstępnym jest zakończenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec wnioskodawczyni.
Należy uznać za całkowicie trafny pogląd Wojewody L., który postanowieniem z [...] marca 2016r. uchylił postanowienie starosty o zawieszeniu postepowania w sprawie. W uzasadnieniu postanowienia organu odwoławczego słusznie wskazano, że tok postępowania egzekucyjnego nie uniemożliwiał zakończenia postępowania w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania.
Słusznie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy Polityki Społecznej z dnia 14 maja 2014 r. w sprawie rad rynku pracy (Dz. U z 2014r., poz. 630) rady rynku pracy zbierają się nie rzadziej niż raz na kwartał. Gdyby zatem bez zbędnego opóźnienia, spowodowanego zawieszeniem postępowania organ prowadził postępowanie wszczęte wskutek złożenia wniosku o udzielenie ulgi, to postępowanie to mogłoby skończyć się w znacznie krótszym terminie.
Wniosek skarżącej z dnia [...] stycznia 2016r. nie został rozpatrzony do daty wniesienia skargi na przewlekłość postępowania w dniu [...] sierpnia 2016r. Stosowną decyzję, rozstrzygającą wniosek skarżącej wydano dopiero w dniu [...] października 2016r. – w dwa dni po wydaniu wyroku przez sąd I instancji i w 9 miesięcy po złożeniu wniosku.
Sprawa wszczęta wskutek złożenia przez skarżącą wniosku o umorzenie jej zobowiązań z tytułu zwrotu środków na podjęcie działalności gospodarczej nie była sprawą skomplikowaną i powinna zostać załatwiona niezwłocznie, przy uwzględnieniu czasu koniecznego na dokonanie czynności niezbędnych. Tak się jednak nie stało i przyczyny tej sytuacji przedstawione przez wnoszącego skargę kasacyjną Starostę nie mogą być uznane za wystarczające, by uznać, że podejmowane czynności były niezbędne i dokonywano ich bez zbędnej zwłoki.
Rozstrzygnięcie sprawy wymagało oceny przedstawionych przez wnioskodawczynię dowodów w kontekście okoliczności sprawy - w pełni znanych organowi. Postawa skarżącej, związana z okolicznościami pobrania przez nią pomocy z środków publicznych oraz spłatą tych środków mogła mieć wprawdzie wpływ na treść rozstrzygnięcia, lecz nie powinna wpływać na sprawność działania organu.
Sąd I instancji, stwierdziwszy zatem trafnie, że doszło do przewlekłości postępowania zobowiązany był ocenić, zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dokonana przez sąd ocena, że doszło do takiego rażącego naruszenia prawa była w pełni trafna. Charakter sprawy i materiał dowodowy przedłożony przez wnioskodawczynię pozwalał na jej sprawne, nieobciążone zbędną zwłoką rozstrzygniecie. Bezpodstawne zawieszenie postępowania, a później jego przedłużanie w sposób całkowicie nieuzasadniony zostało słusznie uznane przez sąd I instancji za rażąco naruszające prawo.
W tej sytuacji rzeczą sądu I instancji było określenie sankcji za dopuszczenie się przez organ rażącego naruszenia prawa zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. Korzystając z przysługującej sądowi swobody wyboru i miarkowania zastosowanej sankcji trafnie wybrał on nałożenie na organ grzywny, zamiast przyznania sumy pieniężnej na rzecz skarżącej. Należy zwrócić uwagę, że grzywnę wymierzono w wyjątkowo niskiej wysokości, biorąc pod uwagę praktykę orzeczniczą sądów administracyjnych w podobnych sprawach. Taka wysokość grzywny uwzględnia szczególne okoliczności sprawy, a w tym to, że dotyczy ona wniosku skarżącej o udzielenie jej ulgi w zakresie uregulowania jej zobowiązań z tytułu zwrotu środków na podjęcie działalności gospodarczej, a zastosowana sankcja nie powinna prowadzić do przysporzenia majątkowego na jej rzecz.
Nie można zatem podzielić zarzutu wnoszącego skargę kasacyjną argumentującego, że skarżąca nie powinna być nagradzana w związku ze swym czynem i naganną postawą. Celem wyroku sądu I instancji nie jest bowiem nagradzanie skarżącej, lecz nałożenie sankcji za przewlekłość postępowania administracyjnego, aby zapobiec takiemu działaniu organu administracji w tej i innych sprawach.
Z powyższych względów należało uznać za całkowicie pozbawione usprawiedliwionych podstaw zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a i art. 149 § 2 p.p.s.a.
W tym stanie sprawy skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art.184 p.p.s.a.
Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12 (publ. ONSAiWSA 2013/3/380) art. 204 i art. 205 § 2 - 4 w związku z art. 207 § 1 p.p.s.a. wraz z właściwymi przepisami odrębnymi, do których odsyła art. 205 § 2 i 3 tej ustawy, stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną. Przyjęto jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych, że warunkiem przyznania kosztów z tytułu sporządzenia i wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną jest złożenie jej w terminie 14 dni od daty doręczenia skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 179 p.p.s.a. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej złożył odpowiedź na skargę kasacyjną w sposób, który spowodował jej zwrot przez sąd I instancji na podstawie art. 66§1 p.p.s.a. Ponownie, skutecznie wniesiono odpowiedź na skargę kasacyjną, dopiero po upływie 14 dniowego terminu wynikającego z art. 179 p.p.s.a.
W tej sytuacji wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego ograniczających się w niniejszej sprawie dla skarżącej do kosztów sporządzenia i wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną podlegał oddaleniu.