Uzasadnienie
Wyrokiem z 21 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1146/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], wydaną w przedmiocie nabycia przez gminę z mocy prawa mienia Skarbu Państwa. Wyrok ten stał się prawomocny od dnia 26 kwietnia 2017 r.
W dniu 28 września 2017 r. Spółka złożyła skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego powyżej wskazanym orzeczeniem z 21 grudnia 2016 r. W uzasadnieniu skargi wskazała, że wskutek naruszenia przepisów prawa o kompetencji była pozbawiona możliwości działania. Organ administracji rozpoznał merytorycznie sprawę z naruszeniem przepisów dotyczących kompetencji, a strona powzięła informacje o powyższym w lipcu 2017 r., po dokonaniu analizy sprawy przez zewnętrzną Kancelarię. Organ, zamiast rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, powinien uprzednio zbadać, czy posiada kompetencję do jej załatwienia. Nie uczynił tego, naruszając przepisy o właściwości.
Zarządzeniem z dnia 30 października 2017 r. Sąd wezwał stronę skarżącą do wskazania podstawy wznowienia postępowania sądowego, zakończonego powołanym orzeczeniem. Poinformował jednocześnie, że podstawy wznowienia i argumentacja wskazane w złożonej skardze dotyczą postępowania przed organem.
W wyznaczonym terminie P. S.A z siedzibą w W. wskazała, że podstawą wznowienia jest art. 273 § 2 P.p.s.a., z uwagi na wykrycie okoliczności faktycznych i środków dowodowych, które nie zostały podniesione, a niewątpliwie mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Ponadto podniosła, że ewentualnie wnosi o rozpoznanie przedmiotowej skargi jako skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, na podstawie art. 285a P.p.s.a. Strona uzasadniła, iż została jej wyrządzona krzywda w wyniku zakończenia postępowania orzeczeniem, przez jego wydanie. Zmiana lub uchylenie tego rozstrzygnięcia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie jest możliwe. Spółka została pozbawiona własności nakładów, znajdujących się na nieruchomości. W wyniku powyższego w obrocie prawnym funkcjonują dwa sprzeczne orzeczenia, tj. decyzja Wojewody [...] z [...] maja 2006 r., nr [...] (decyzja uwłaszczeniowa dotycząca działki nr [...] przed podziałem) oraz decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 2014 r., nr [...] (komunalizacyjna).
Ewentualnie strona wniosła o potraktowanie skargi jako skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, ponieważ nie skorzystała z przysługujących środków prawnych, a niezgodność z prawem rozstrzygnięcia wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego.
Postanowieniem z dnia 12 września 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił opisaną powyżej skargę o wznowienie postępowania sądowego na podstawie art. 280 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: P.p.s.a.). Sąd I instancji uznał, że powołane przez skarżącą okoliczności nie są nowymi okolicznościami faktycznymi i środkami dowodowymi w sprawie, lecz rezultatem oceny orzeczenia zapadłego w sprawie przez stronę. Nie mogły mieć one wpływu na wynik sprawy sądowej, bowiem P. S.A. miała możliwość wystąpienia z odpowiednim zarzutem w administracyjnym toku instancji, skierowanym przeciwko decyzji, jak też w postępowaniu sądowym.
Ponadto fakt dowiedzenia się o powyższej okoliczności, na który powołuje się P. S.A., miał miejsce już po zakończeniu postępowania sądowego. Powyższe powoduje, że to co wskazała skarżąca nie może zostać uznane za okoliczności i dowody, o których mowa w art. 273 § 2 P.p.s.a., stanowiącym wskazaną podstawę wznowienia. Skarżąca, powołując powyższe fakty zmierza do ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy. Nie powołuje natomiast okoliczności, które powinny stanowić podstawę do wznowienia postępowania sądowego. Wobec powyższego skargę o wznowienie postępowania sądowego - w której jako podstawę wznowienia wskazano fakty, jakie miały miejsce bezspornie po dacie wydania rozstrzygnięcia przez Sąd - tj. analizę akt sprawy w lipcu 2017 r. - a w istocie będące merytorycznymi zarzutami, kierowanymi przeciwko orzeczeniu Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, a pośrednio też Sądu - WSA w Warszawie uznał jako w istocie nieopartą na ustawowej podstawie wznowienia i z tego względu odrzucił ją na podstawie art. 280 § 1. Odnosząc się do wniosku o ewentualne uznanie niniejszej skargi za skargę, opartą na przepisie art. 285a o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, Sąd I instancji wskazał, że nie może samodzielnie decydować "za skarżącego", jakie w istocie jest jego żądanie, tj. czy wniósł skargę o wznowienie postępowania, czy też środek skutkujący stwierdzeniem niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
Zgodnie z zasadą skargowości kwestie te należą wyłącznie do skarżącego, a sąd administracyjny nie może samodzielnie dokonywać w tym zakresie kwalifikacji. Dlatego też Sąd I instancji uznał wniesioną skargę za skargę o wznowienie postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wywiodła skarżąca Spółka wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- 1. art. 7 Konstytucji RP, poprzez niezbadanie z urzędu swojej właściwości przez organy administracyjne i wydanie orzeczenia przez organ niewłaściwy wskutek czego doszło do wydania orzeczenia z naruszeniem przepisów dotyczących właściwości,
- 2. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066, z późn. zm.), poprzez nieskontrolowanie właściwości organów właściwych do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy,
- 3. art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów podniesionych w skardze tj. stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia art. 285a ustawy P.p.s.a. pomimo zobowiązania Sądu do rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy bez związania zarzutami i wnioskami zawartymi w skardze,
- 4. art. 3 § 3 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie sądowej kontroli i zbadanie właściwości organów orzekających w sprawie,
- 5. art. 6 K.p.a. poprzez istnienie w obrocie prawnym dwóch rozstrzygnięć wzajemnie się wykluczających, co jest nie do pogodzenia z zasadą praworządności oraz zasadą res iudicata,
- 6. art. 19 K.p.a. poprzez niezbadanie przez organy administracji z urzędu swojej właściwości w przedmiotowej sprawie i nieskontrolowanie tego przez sąd,
- 7. art. 107 § 3 K.p.a. oraz 141 § 4 K.p.a. poprzez niezawarcie w uzasadnieniu wyroku ustosunkowania się do przedstawionych zarzutów podniesionych w skardze dotyczących w szczególności właściwości organów rozstrzygających sprawę i nie wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w tym zakresie i jej wyjaśnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 174 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozpoznaje on sprawę w granicach tej skargi biorąc z urzędu jedynie pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 tej ustawy, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Przechodząc do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej należy podkreślić, że została ona wniesiona od postanowienia Sądu I instancji o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1146/16. W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji uznał, że skarga nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia i z tego względu odrzucił ją na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a. Formalny charakter tego orzeczenia, stwierdzającego niedopuszczalność wniesionej skargi nakazuje potraktowanie, jako istotnych przy przeprowadzaniu oceny kształtującej wynik postępowania kasacyjnego - wyłącznie tych wywodów i zarzutów skargi kasacyjnej, które dotyczą zagadnienia dopuszczalności skargi. W tym względzie autor skargi kasacyjnej nie wskazał żadnego przepisu ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym regulującego kwestię wznowienia postępowania sądowoadministarcyjnego, który w jego ocenie został naruszony przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu.
Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 7 Konstytucji RP, art. 6, art. 19, art. 107 § 3 K.p.a., art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, jak również art. 3 § 3 P.p.s.a. w ogóle nie dotyczą kluczowej w niniejszej sprawie kwestii dopuszczalności skargi o wznowienie, a skupiają się na kwestiach merytorycznych dotyczących wyroku z dnia 21 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1146/16 oraz objętej tym orzeczeniem decyzji organu, mających przemawiać za ich wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Powyższe - jak już wyżej wskazano - nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania, gdyż kwestie te można badać wyłącznie w razie pozytywnego spełnienia przesłanek z art. 280 § 1 P.p.s.a. W analizowanym przypadku Sąd I instancji nie badał sprawy merytorycznie, nie rozpoznawał żadnych zarzutów skargi i nie orzekał co do istoty sprawy, stąd tego rodzaju zarzuty nie mogły skutecznie podważyć prawidłowości zaskarżonego postanowienia.
Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. "poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, tj. stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia art. 285a P.p.s.a.". Przede wszystkim skarżący kasacyjnie nie zakwestionował, że przedmiotem skargi wniesionej do Sądu I instancji było wznowienie postępowania sądowego. W piśmie procesowym z dnia 21 listopada 2017 r. jedynie "ewentualnie" wniesiono o rozpoznanie przedmiotowej skargi, jako skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia z dnia 21 grudnia 2016 r. oddalającego skargę, na podstawie art. 285a P.p.s.a. W tych okolicznościach Sąd I instancji prawidłowo uznał wniesioną skargę, za skargę o wznowienie postępowania. W ramach tak zakreślonego przedmiotu kontroli, WSA w Warszawie nie mógł skargi tej rozpoznawać alternatywnie jako skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
Taka kontrola nie mieści się bowiem w ramach wyznaczonych art. 134 § 1 P.p.s.a. Przewidziana w art. 285a P.p.s.a. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest bowiem odrębnym środkiem prawnym i nie może zastępować ani uzupełniać skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego.
Z przytoczonych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.