Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 13 października 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 363/08, odrzucił skargę W. J. na działanie Starosty Kieleckiego, polegające na odmowie zwrotu opłaty za kartę pojazdu w przedmiocie opłaty za kartę pojazdu.
Sąd I instancji stwierdził, że podstawą prawną do wniesienia skargi w niniejszej sprawie jest przepis art. 87 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1592 ze zm.), zgodnie z którym, w sytuacji gdy organ powiatu nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich, każdy, czyjego interes prawny został w sprawie z zakresu administracji publicznej taką bezczynnością bądź działaniem naruszony, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa - zaskarżyć taką bezczynność, bądź działanie do sądu administracyjnego.
Sąd I instancji wskazał, że stosownie do art. 52 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi Prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Sąd I instancji uznał, że skarżąca - wbrew zarzutom organu - wyczerpała tryb wskazany w cyt. przepisach., skierowała ona bowiem do Starosty Kieleckiego - pismem z dnia [...] marca 2008 r. - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez zwrócenie niesłusznie pobranej, jej zdaniem, kwoty 425 zł wraz z odsetkami za wydanie karty pojazdu.
W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie Z-ca Naczelnika Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w Kielcach odmówił zwrotu żądanej kwoty - pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r., doręczonym skarżącej w dniu [...] kwietnia 2008 r. Sąd I instancji wskazał, że skarga W. J. została wniesiona do Sądu w sposób zgodny z art. 54 § 1 ustawy p.p.s.a. dopiero w dniu 1 lipca 2008 r. - a zatem z uchybieniem trzydziestodniowego ustawowego terminu, określonego w art. 53 § 2 ustawy p.p.s.a.
Skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia od postanowienia z dnia 13 października 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 363/08, złożyła skarżąca W. J., reprezentowana przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
Skarżąca:
- I. Na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. wnosiła o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, albowiem uchybienie terminowi do złożenia skargi nastąpiło bez winy strony, skoro pełnomocnik z urzędu został ustanowiony już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
- II. Na podstawie art. 173 i art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; zwanej dalej p.p.s.a.) zaskarżyła w całości przedmiotowe postanowienie z dnia 13 października 2008 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, zarzucając mu w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a.:
- - naruszenie art. 58 § 1 pkt. 2 ustawy p.p.s.a. w związku z art. 53 § 2 tejże ustawy, poprzez przyjęcie, że termin trzydziestodniowy biegł od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w sytuacji braku pouczenia przez organ, gdy tymczasem termin ten nie rozpoczął biegu;
- - naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez niedokonanie przez sąd oceny zaskarżonej czynności administracyjnej pod względem jej zgodności z przepisami prawa i nie wzięcie z urzędu pod rozwagę naruszeń prawa, których strona nie podniosła w skardze, a mianowicie zaniechania przez organ administracji publicznej udzielenia stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek co do sposobu, prawa i terminu wniesienia skargi na działanie Starosty Kieleckiego w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za kartę pojazdu. Powyższe okoliczności wobec nieznajomości prawa i przysługujących uprawnień doprowadziły W. J. do uchybienia terminowi do wniesienia skargi, co miało istotny wpływ na wynik sprawy przed sądem pierwszej instancji, który nie mógł odnieść się merytorycznie co do zasadności zgłoszonego przez stronę żądania.
- III. W oparciu o wskazane zarzuty wniosła o:
- 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania;
- 2. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych; w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu.
Postanowieniem z dnia 21 stycznia, sygn. akt II SA/Ke, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach przywrócił skarżącej W. J. termin do wniesienia skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotem rozpoznania Sądu była sprawa zgodności z prawem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 13 października 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 363/08.
Na wstępie należy zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przesłanki nieważności postępowania (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Oceniając skargę kasacyjną wskazać należy, że kluczowym dla niniejszej sprawy jest ustalenie charakteru zaskarżonej przez skargę administracyjną czynności Starosty Kieleckiego. Wskazanie przez Sąd I instancji, iż skarżąca pismem z dnia [...] marca 2008 r. skierowała do Starosty Kieleckiego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez zwrócenie niesłusznie pobranej, jej zdaniem, kwoty 425 zł wraz z odsetkami za wydanie karty pojazdu, świadczy o braku w niniejszej sprawie aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa albowiem w/w pismo z dnia [...] marca 2008 r. jest żądaniem strony inicjującym postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie, w żadnym wypadku zatem nie można twierdzić, że ów pismo jest wezwaniem do usunięcia naruszenia przepisów prawa, gdyż wspomniany środek ma charakter środka zaskarżenia - który to z kolei zawsze ma na celu zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Obowiązek skierowania do organu wezwania do usunięcia przepisów prawa wynika z założenia, że sąd administracyjny nie zastępuje organów odwoławczych, a jego działania nie naruszają zasady dwuinstancyjności. Nie można również przyjąć, że pismo skarżącej z dnia [...] marca 2008 r. jest wezwaniem do usunięcia naruszenia przepisów prawa w przypadku gdy organ (Starosta Kielecki) nie wykonuje czynności nakazanych prawem (art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn. Dz. U. nr 142, poz. 1592 ze zm.)), nie można bowiem uznać, że na Staroście Kieleckim spoczywa, w oparciu o przepisy obowiązującego prawa, obowiązek zwrotu części pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu, a nieczynienie tego jest bezczynnością organu administracji publicznej.
W oparciu o powyższy wywód, uznać należy za trafny, podnoszony przez skarżącą, zarzut naruszenia art. 3 § 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 i art. 134 § 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Złożona przez skarżącą skarga kasacyjna, zarzuca ponadto postanowieniu z dnia 13 października 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 363/08, na podstawie art. 174 pkt 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie art. 58 § 1 pkt. 2 w związku z art. 53 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przywołany art. 58 § 1 pkt. 2 powołanej ustawy stanowi, że sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Z kolei art. 53 § 2 stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
Trafny jest zarzut skarżącej, mimo błędnego jego części uzasadnienia, dotyczący naruszenia art. 53 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasadne jest bowiem twierdzenie skarżącej, że termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w niniejszej sprawie nie rozpoczął biegu. Twierdzenie to jednak należało uzasadnić błędnymi ustaleniami Sądu I instancji co do charakteru działań Starosty Kieleckiego. Konsekwencją bowiem błędnych ustaleń co do charakteru aktu administracyjnego organu administracji publicznej w niniejszej sprawie, jak również co do momentu wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie jest błędne zastosowanie przez Sąd I instancji art. 58 § 1 pkt 2 w związku z art. 53 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Artykuł 184 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wymienia dwie przesłanki oddalenia skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna podlega oddaleniu zarówno wtedy, gdy nie ma usprawiedliwionych podstaw, jak i wówczas, gdy wprawdzie takie podstawy zawiera, jednakże zaskarżone orzeczenie - mimo tkwiących w nim błędów, wskazanych przez autora środka odwoławczego - odpowiada prawu.
Mimo błędnego uzasadnienia, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6) powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Wśród tych przyczyn wymienić należy wniesienie skargi, bez wyczerpania środków zaskarżenia albo bez uprzedniego wezwania na piśmie do usunięcia naruszeń prawa, gdy ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi. W sprawie, zakwestionowanie ustaleń Sądu I instancji przez autora skargi kasacyjnej nie może skutkować zmianą sentencji postanowienia Sądu I instancji, a to z tego względu, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu, sentencja nie uległaby zmianie. Skarga podlegała bowiem odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6) powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wobec nie wyczerpania przez skarżącego środków odwoławczych.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.
Ponadto mając na uwadze, że w komparycji i uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji doszło do popełnienia błędu pisarskiego w określeniu organu administracji publicznej przez niewłaściwe wpisanie "działanie Starostwa Powiatowego" zamiast "działanie Starosty Kieleckiego", Naczelny Sąd Administracyjny postanowił z urzędu ten błąd pisarski sprostować na podstawie art. 156 § 1, 2 i 3 w związku z art. 166 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w postanowieniu o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej - radcy prawnemu B. S. - G. - wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżących powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.