Uzasadnienie
Wyrokiem z 10 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2346/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] S.A. na decyzję Ministra Infrastruktury z 14 października 2010 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja tegoż Ministra z [...] marca 2010 r. nr [...]. Decyzjami tymi odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Wlkp. z [...] maja 2000 r. nr [...] oraz decyzji Prezydenta Miasta Poznań z [...] marca 2000 r. nr [...], którą organ ten odmówił ustalenia na rzecz [...] Sp. z o.o. z/s w Poznaniu odszkodowania za nieruchomość położoną w Poznaniu przy ul. J., oznaczoną jako działki [...], wydzielone jako drogi wewnętrzne decyzją o stwierdzeniu podziału nieruchomości. O stwierdzenie nieważności wystąpiło [...] wnioskiem z 8 września 2009 r.
Odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie ustalenia odszkodowania, Minister powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z w Poznaniu z 16 października 2001 r. sygn. akt II SA/Po 1683/00, którym oddalona została skarga [...] na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z [...] maja 2000 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta z [...] marca 2000 r. (obie wskazane na wstępie) o odmowie ustalenia odszkodowania. Zdaniem organu, stosownie do art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) ocena wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd i organ, a wyrok oddalający skargę oznacza, że kontrolowana decyzja nie jest wadliwa, zatem niemożliwa jest jej weryfikacja w trybie nadzwyczajnym.
Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd podkreślił trafność rozstrzygnięcia i stwierdził, że ocena wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu nie wiąże jedynie w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana stanu prawnego lub faktycznego, co nie miało miejsca w sprawie, a nadto podniósł, że oddalenie skargi na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi administracji drogę do stwierdzenia nieważności takiej decyzji.
Reprezentowana przez adwokata, [...] S.A. wniosła skargę kasacyjną od wskazanego na wstępie wyroku, zarzucając:
- na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 2 Konstytucji RP, poprzez oddalenie skargi [...] S.A., przerzucając tym samym na skarżącego negatywne konsekwencje, jak decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2010 r., sygn. akt [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2000 r., sygn. akt [...] oraz decyzja Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] marca 2000 r., sygn. akt [...], po stronie wnoszącego skargę;
- art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
- art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez jego niewłaściwą interpretację polegającą na bezzasadnym uznaniu, że nie ma możliwości stwierdzenia nieważności decyzji w sytuacji, gdy Naczelny Sąd Administracyjny przed dniem 1 stycznia 2004 r. oddalił skargę od przedmiotowej decyzji,
- art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w sprawie o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość orzekł Prezydent Miasta Poznania, podczas gdy Miasto Poznań, reprezentowane przez Prezydenta Miasta, przejęło własność działek, za które należy się skarżącemu odszkodowanie,
- art. 149 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 k.p.a. polegający na jego niezastosowaniu, poprzez niewydanie postanowienia o wznowieniu w trybie art. 149 § 1 k.p.a., które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik postępowania, albowiem skutkowały oddaleniem skargi [...] S.A. i utrzymaniem w mocy zaskarżanej decyzji.
W związku z tymi zarzutami Spółka wniosła:
- na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zmianę decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2010 r., sygn. akt [...] i stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2000 r. sygn. akt [...] oraz decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] marca 2000 r., sygn. akt [...] ewentualnie
- o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2011 r. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi.
Miasto Poznań wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, gdyż jej zarzuty nie są zasadne.
Słusznie zarówno organ, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołały się na związanie oceną prawną, mające miejsce w sprawie z mocy art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).
Przepis ten stanowi, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Zastrzeżenie zawarte w art. 100 tej ustawy dotyczy ocen prawnych wyrażonych w wydanych przed dniem 1 stycznia 2004 r. uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego. W niniejszej sprawie mamy do czynienia jednak nie z uchwałą, ale z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym w sprawie przed 1 stycznia 2004 r.
Przedmiotem wniosku z 8 września 2009 r. Spółki [...] było stwierdzenie nieważności decyzji odmawiających przyznania odszkodowania za nieruchomości wydzielone pod drogi w wyniku zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości. Decyzje odmawiające odszkodowania, tj. decyzja Prezydenta Miasta Poznań z [...] marca 2000 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewody Wielkopolskiego z [...] maja 2000 r. były przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z w Poznaniu, na skutek skargi wniesionej przez [...] Sp. z o.o. z/s w Poznaniu, obecnie [...] S.A. Wyrokiem z 16 października 2001 r., II SA/Po 1683/00 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę. Oznacza to, że decyzje odmawiające przyznania odszkodowania były zgodne z prawem, zatem nie zawierają żadnej wady ani zwykłej, ani kwalifikowanej, tj. takiej, która uzasadniałaby ich wzruszenie w trybie nadzwyczajnym. Ocena Naczelnego Sądu wyrażona w tym wyroku jest wiążąca, gdyż tak stanowi cytowany wyżej art. 99 ustawy – Przepisy wprowadzające.
Zasadnie Wojewódzki Sąd podkreślił, że tylko zmiana stanu prawnego lub faktycznego powodowałaby, że ocena wyrażona w sprawie nie wiązałaby. Jednak z akt sprawy wynika, iż taka sytuacja nie miała miejsca, bowiem od daty orzekania przez Naczelny Sąd w 2001 r. nie zmienił się ani stan faktyczny, ani prawny sprawy.
Z tych względów organ administracji nie miał podstaw do szukania wad decyzji o odmowie ustalenia odszkodowania w trybie stwierdzenia nieważności, bowiem wiązała go ocena co do niewadliwości wyrażona w wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd zatem słusznie uznał, że decyzje wydane odmawiające stwierdzenia nieważności są zgodne z prawem.
Podkreślenia wymaga, że organ prowadził postępowanie nadzorcze, bowiem z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji i decyzje wydane w takim przedmiocie podlegały ocenie Wojewódzkiego Sądu. Nie było zatem żadnych podstaw, aby ocenie tej miały podlegać przypadki wznowienia postępowania, zwłaszcza że decyzja o odmowie przyznania odszkodowania podlegała już ocenie Naczelnego Sądu, który uznał ją za niewadliwą, a ocena ta jest wiążąca, o czym mowa wyżej.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).