Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 września 2017 r. sygn. akt II SAB/Po 109/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę R.K. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Obornikach w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
U podstaw rozstrzygnięcia Sądu I instancji legły następujące ustalenia faktyczne oraz ocena prawna.
Wnioskiem z dnia 22 maja 2017 r. R.K. oraz A.S. wystąpili do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Obornikach o udostępnienie jej informacji obejmujących następujące dane:
- 1. Ile zostało odnotowanych niepożądanych odczynów poszczepiennych w Państwowym Powiatowym Inspektoracie Sanitarnym w Obornikach oraz w całej Polsce w zakresie szczepień przeciwko gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B?
- 2. Jaki charakter miały odnotowane niepożądane odczyny poszczepienne (z podziałem na ilość i rodzaje)?
- 3. Czy zostały odnotowane przypadki śmiertelne?
- 4. Z jakiej statystyki wynikają dane, którymi dysponuje Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny?
- 5. Od którego roku dane te są gromadzone?
- 6. Czy w innych krajach Unii Europejskiej szczepienia, do których wzywa Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny mają charakter obowiązkowy?
- 7. Czy w związku z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej w roku 2004 i obowiązującą zasadą swobody przepływu osób Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny odnotował epidemie chorób, co do których w krajach Unii Europejskiej szczepienia są dobrowolne?
- 8. Czy wystosowując pismo przymuszające do szczepienia Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny jest świadomy ilości powikłań poszczepiennych nieodnotowanych, a który to problem zauważa prof. A.Z., prof. J.W., dr H.C. oraz dr P.G.;
- 9. Czy jest Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu znane orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w kwestii obowiązku szczepień wskazujące, że przymus stanowi naruszenie art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności?
- 10. Czy jest Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu wiadomo, czy w związku działalnością Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kaliszu została już skierowana skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka?
Pismem z dnia 30 maja 2017 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Obornikach udzielił wnioskodawcom informacji odpowiedzi na powyższy wniosek podając, że w 2016 r. odnotowano dwa przypadki niepożądanych odczynów poszczepiennych; odnotowane odczyny miały charakter łagodny po szczepionce DTP oraz Imovax Polio; nie odnotowano przypadków śmiertelnych; udostępniono dane wynikające z corocznych sprawozdań przekazywanych do jednostek nadrzędnych, dane w przedmiotowym zakresie są nanoszone na sprawozdania zgodnie z wytycznymi obowiązującymi od dnia wejścia ustawy o dostępie do informacji publicznej; w zakresie obowiązku poddawania szczepieniom ochronnym organ odesłał wnioskodawcę do strony internetowej, zawierającej kalendarz szczepień; nie odnotowano przypadków epidemii, których źródłem byłby swobodny przepływ osób na terenie UE; państwowa inspekcja sanitarna działa zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, przy czym jest zobowiązana do ich respektowania; organ nie posiada informacji na temat działalności Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Kaliszu.
Pismem z dnia 12 czerwca 2017 r. R.K. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył skargę na bezczynność PPIS w Obornikach, podając w jej uzasadnieniu, że organ nie udzielił dotychczas żadnej odpowiedzi na złożony wniosek o udzielenie informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że udostępnił żądane informacje w ustawowym terminie i wniósł o jej oddalenie.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, dalej również jako "WSA", oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku WSA wyjaśnił, że okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie pozostaje, iż skarżący wraz z A.S. wystąpili do PPIS w Obornikach o udostępnienie informacji wymienionych we wniosku, a pismem z dnia 30 maja 2017 r. PPIS w Obornikach udzielił im odpowiedzi. Co istotne, w ocenie Sądu, informacje zawarte w odpowiedzi zawierały informacje, o udzielenie których wnioskowano. Z akt wynika również, że przesyłki pocztowa zawierająca odpowiedź PPIS w Obornikach została doręczona w dniu 1 czerwca 2017r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył R.K., zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej u.d.i.p.) poprzez ich niezastosowanie dla oceny działania organu, skutkujące uznaniem, że organ udostępnił skarżącemu informacje publiczne, zgodnie z wnioskiem skarżącego, podczas gdy organ administracji publicznej co do pytania nr 6 odesłał skarżącego do ogólnodostępnych stron internetowych, które nie stanowią Biuletynu Informacji Publicznej.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono argumentację mającą przemawiać za zasadnością podniesionych zarzutów.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Obornikach w piśmie z 21 grudnia 2017 r. wskazał, że skarga kasacyjna pozbawiona jest podstaw prawnych i podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
Oceniając wniesioną skargę kasacyjną w granicach określonych przepisem art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.) i nie dostrzegając przy tym wystąpienia przesłanek nieważności, o których mowa w § 2 tego przepisu, stwierdzić należy, że pomimo oznaczenia zakresu zaskarżenia jako całości wyroku postawiony w skardze kasacyjnej zarzut ogranicza się jedynie do pytania nr 6 przedstawionego we wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Tylko zatem w zakresie tego pytania i ustalenia, czy organ był zobowiązany do udzielenia na nie odpowiedzi została przeprowadzona kontrola kasacyjna skarżonego wyroku. Pozostałe pytania przedstawione we wniosku jako niezaskarżone nie były przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie.
Analizując z kolei uzasadnienie zaskarżonego wyroku, stwierdzić trzeba, że w ocenie Sądu I instancji pytanie "Czy w innych krajach Unii Europejskiej szczepienia, do których wzywa Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny mają charakter obowiązkowy?" nie jest informacją publiczną, a więc organ nie był zobowiązany do udostępnienia takiej informacji. I choć uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozostawia wiele do życzenia, to jednak zapadłe rozstrzygnięcie jest prawidłowe. W świetle art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art.
6. Uwzględniając wszystkie aspekty wynikające z treści tych przepisów, należy przyjąć, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Definicja informacji publicznej zawarta w art. 1 ust. 1 ww. ustawy odsyła do pojęcia "sprawy publicznej", której definicji legalnej brak w przedmiotowej ustawie. Z pewnością jednak jest to sprawa, która, jak wynika z potocznego rozumienia pojęcia "publiczny", odnosić się musi w jakimś stopniu do kwestii dotyczących ogółu, służących ogółowi ludzi, dostępnych dla wszystkich, ogólnych, społecznych i nieprywatnych (Uniwersalny Słownik Języka Polskiego. Tom D-Ś, red. S. Dubisz, Warszawa 2008, s. 843), mogących interesować ogół obywateli. Przepis art. 6 ww. ustawy zawiera przykładowy katalog informacji oraz danych, które podlegają reżimowi ustawy. W świetle tego przepisu przesłanką kwalifikującą konkretną informację do kategorii informacji publicznej jest spełnianie przez nią kryterium przedmiotowego. Decydujące znaczenie ma zatem wyłącznie treść i charakter konkretnej informacji. Dla zakwalifikowania danej informacji jako informacji publicznej konieczne jest, aby dotyczyła spraw publicznych – działalności jednostki samorządu terytorialnego w zakresie wykonywania zadań publicznych oraz gospodarowania mieniem. W przypadku wniosku będącego przedmiotem niniejszej sprawy muszą to być zadania publiczne przewidziane przepisami dotyczącymi samorządu gminnego i powiatowego, a także zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Powyższe zadania realizowane są ze środków publicznych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 29 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 241/17, 30 stycznia 2019 r. sygn. akt I OSK 1449/16, 5 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2559/15).
Wskazując na powyższe, uznać trzeba, że skoro żądanie udzielenia informacji sformułowane w punkcie 6 wniosku dotyczyło udostępnienia informacji o obowiązkach stosowania szczepień w innym państwie, a więc jest pytaniem o regulacje prawne obowiązujące w innych państwach Unii Europejskiej, to nie jest to informacja o sprawach publicznych powierzonych do realizacji organowi, od którego żąda się udzielenia informacji. Zatem nie jest to informacja publiczna, której udostępnienia może domagać się skarżący. W konsekwencji tego niezasadny okazał się być podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. bowiem skarżący nie mógł domagać się w tym zakresie działania organu.
Natomiast te które zostały podjęte, jak podanie adresu internetowego, gdzie wnioskodawcy mogliby znaleźć poszukiwane informacje o charakterze szczepień w innych krajach Unii Europejskiej, miały wymiar jedynie informacyjny, a nie obowiązku prawnego.
W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił rozpoznawaną skargę kasacyjną.