Postanowienie NSA z 26 kwietnia 2007 r., I OSK 464/07

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 26 kwietnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. N., U. R., I. B., A. R., D. R. i M. W.

Od orzeczenia

od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 1004/06 o odrzuceniu skargi J. N., U. R., I. B., A. R., D. R. i M. W. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia oddalić skargę kasacyjną.

Skład

Sędzia NSA Barbara Adamiak

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 22 stycznia 2007 r. odrzucił skargę J. N., U. R., I. B., A. R., D. R. i M. W. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] października 2006 r. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu wskazał, że skarga z dnia [...] listopada 2006 r., wniesiona w imieniu skarżących przez radcę prawnego, nie została opłacona przy jej wniesieniu. Zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, ze zm.), niniejsza skarga, ze względu na jej przedmiot, podlegała opłacie stałej w wysokości 200 zł. Natomiast w myśl art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. – dalej ustawa P.p.s.a.), podlegające opłacie stałej pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty. Ponieważ decyzję Wojewody Śląskiego doręczono skarżącym w dniu 2 listopada 2006 r., ostateczny termin do wniesienia skargi upływał w dniu 4 grudnia 2006 r. Zatem najpóźniej w tym dniu pełnomocnik skarżących winien był uiścić wymagany wpis. Ponieważ wpis został opłacony w dniu 22 grudnia 2006 r., a zatem po terminie, skarga podlegała odrzuceniu w oparciu o art. 221 ustawy P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyli: J. N., U. R., I. B., A. R., D. R. i M. W., reprezentowani przez radcę prawnego, wnosząc o jego uchylenie i zmianę, poprzez uznanie, że dokonana w dniu 22 grudnia 2006 r., na zarządzenie Sądu z dnia 18 grudnia 2006 r., opłata sądowa w wysokości 200 zł, została uiszczona w terminie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucili naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 36 pkt 1, art. 49 § 3, art. 58 § 1 pkt 3 i art. 221 ustawy P.p.s.a. w związku z art. 103 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm. – dalej kc), a także art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez "wadliwą wykładnię zasad procedowania w demokratycznym państwie prawnym", w tym uniemożliwienie skarżącym dostępu do sądu poprzez nadmierny rygoryzm i formalizm w zakresie opłat sądowych i pełnomocnictwa procesowego. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że zarządzeniem z dnia 18 grudnia 2006 r. wezwano pełnomocnika skarżących do złożenia pełnomocnictwa procesowego uprawniającego do reprezentowania ich przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Oznacza to, że w chwili składania skargi "radca prawny pełnomocnictwa niewątpliwie nie posiadał, działał zatem przed WSA bez umocowania skarżących, w sposób bezskuteczny". Skarżący przytoczył art. 103 kc, zgodnie z którym dopiero potwierdzenie pełnomocnictwa przez skarżących w dniu 22 grudnia 2006 r. rozstrzygnęło pozytywnie o skutkach reprezentacji. W tym samym dniu pełnomocnik uiścił opłatę sądową, przez co należało przyjąć, że nastąpiło terminowe uiszczenie wpisu. Pełnomocnik skarżących zacytował wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 1969 r., I CZ 106/68, w którym Sąd ten wyraził pogląd, iż sankcja pominięcia czynności osoby nieumocowanej nie powoduje tzw. upadku postępowania, lecz tylko to, że dalsze postępowanie toczy się z udziałem samej strony lub jej pełnomocnika już należycie umocowanego, jeśli strona go ustanowi. Autor skargi kasacyjnej podkreślił również, że rozsądek i racjonalność w sferze stosowania przepisów stwarza określoną ochronę przed formalizmem i rygoryzmem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Należy podkreślić, że sąd administracyjny działa na zasadach określonych w ustawie P.p.s.a., nie mogąc wykraczać poza ustalone w niej zasady postępowania sądowoadministracyjnego, w tym terminy dokonywania czynności procesowych. Interpretacja przepisów, dokonywana z uwzględnieniem zasad racjonalności, nie może prowadzić do uchylania lub zmiany wymogów ustawowych. Stosowanie przez sąd środków przewidzianych przez ustawę w przypadku niespełnienia tych wymogów nie może zostać zakwalifikowane jako nadmierny formalizm i rygoryzm. Na marginesie należy wskazać, iż skargę w niniejszej sprawie wniósł radca prawny, którego profesjonalna znajomość prawa powinna zapewnić spełnienie podstawowych wymogów formalnych, w tym terminowe opłacenie skargi.

Zgodnie z art. 221 ustawy P.p.s.a., pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty. Obowiązek uiszczenia opłaty sądowej bez wezwania dotyczy zatem adwokatów i radców prawnych, bez względu na to, czy występują oni w swoim imieniu, czy w imieniu innych osób, oraz czy legitymują się stosownym pełnomocnictwem. Prawidłowość powyższego przepisu oraz jego zgodność z Konstytucją RP potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 marca 2006 r., SK 11/05 (Dz. U. Nr 45, poz. 322). W myśl art. 219 § 1 ustawy P.p.s.a., opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Za dokonanie opłaty "przy wniesieniu" skargi do sądu administracyjnego uznaje się jej uiszczenie w terminie otwartym do wniesienia skargi, czyli w ciągu 30 dni od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi zaskarżonej decyzji, bez względu na dzień złożenia samej skargi. Żaden przepis nie przewiduje możliwości liczenia tego terminu od dnia udzielenia pełnomocnictwa, co sugeruje autor skargi kasacyjnej. Nie można także uznać, że skarga złożona przez pełnomocnika nielegitymującego się pełnomocnictwem została de facto wniesiona przez samą stronę, skutkiem czego należy wezwać ją do opłacenia skargi. Wezwanie z dnia 18 grudnia 2006 r. nie dotyczyło kwestii wpisu, ale innych braków formalnych, dzień doręczenia tego wezwania nie rozpoczął zatem biegu terminu do uiszczenia wpisu. Podsumowując stwierdzić należy, że w sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że skarga wniesiona została przez radcę prawnego, zaś opłata wniesiona została po terminie otwartym do wniesienia skargi. Sąd I instancji prawidłowo zatem zastosował art. 221 ustawy P.p.s.a.

W tej sytuacji bezprzedmiotowe są argumenty autora skargi kasacyjnej, dotyczące kwestii braku pełnomocnictwa oraz późniejszego potwierdzenia jego czynności procesowych przez skarżących. Na marginesie wskazać jednak należy, że zaakceptowanie stanowiska pełnomocnika, że w dniu wniesienia skargi działał on bez umocowania, musiałoby prowadzić do odrzucenia skargi z uwagi na brak upoważnienia do reprezentowania skarżących. Przyjęcie przez Sąd I instancji poglądu odmiennego, iż poprzez udzielenie pełnomocnictwa w dniu 22 grudnia 2006 r. skarżący potwierdzili istniejące wcześniej upoważnienie do działania w ich imieniu, musiało prowadzić do konstatacji, że w chwili wniesienia skargi J. N., U. R., I. B., A. R., D. R. i M. W. reprezentowani byli przez profesjonalnego pełnomocnika, z wszystkimi wynikającymi z tego faktu konsekwencjami. W zaistniałym stanie faktycznym nie ma także zastosowania przytoczony przez autora skargi kasacyjnej wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 1969 r. Pominięcie czynności prawnej osoby nieumocowanej i dalsze prowadzenie postępowania może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy czynność ta została dokonana w toku prowadzonego już postępowania. Pominięcie czynności wszczynającej postępowanie, jaką jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego, ma bowiem taki skutek, iż postępowanie w ogóle się nie toczy, nie ma zatem mowy o jego dalszym prowadzeniu.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nieuzasadnione, w związku z czym podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a.