Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2004 r., sygn. akt I SA 2262/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Województwa Podkarpackiego na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 4 września 2003 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia Skarbu Państwa. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Decyzją z 2 maja 2001 r. Wojewoda Podkarpacki na podstawie art. 200 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 z późn. zm.) stwierdził, że grunt oznaczony jako działki nr 121/5 o pow. 296 m2, 10/7 o pow. 177 m2 objęte treścią Kw. 31177 oraz działka nr 6/6 o pow. 1777 m2 objęta treścią Lwh 2463 zabudowana częścią budynku przychodni lekarskiej - położone w P. i stanowiące do dnia 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa, a będące w tej dacie w zarządzie Przedsiębiorstwa Państwowego PKP w W., stały się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem wieczystego użytkowania przez to Przedsiębiorstwo oraz stwierdził nieodpłatne nabycie przez to Przedsiębiorstwo własności części budynku Przychodni Lekarskiej na działce nr 6/6. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia 26 października 2001 r. Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.
W dniu 30 listopada 1998 r. zarządzeniem nr 15 Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej utworzono Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej – "O.", który postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z 29 marca 2001 r. został wpisany do Rejestru Zakładów Opieki Zdrowotnej.
Decyzją z 17 lutego 2003 r. Wojewoda Podkarpacki, na podstawie art. 49 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz.U z 2001 r. nr 142, poz. 1590 z późn. zm.) przekazał Województwu Podkarpackiemu prawo własności wymienionych w tej decyzji nieruchomości położonych w P. oraz odmówił przekazania mu prawa własności nieruchomości położonych w P., a składających się z działek gruntu: nr 6/6 o pow. 1777 m2, 10/7 o pow. 177 m2, nr 121/5 o pow. 296 m2 oraz prawa własności udziału wynoszącego 13/16 części we współwłasności działki nr 11/1 o pow. 388 m2. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Skarbu Państwa z 4 września 2003 r. Na tą zaś decyzję skargę wniosło Województwo Podkarpackie, zarzucając naruszenie art. 49 ustawy o samorządzie województwa oraz art. 47 i 60 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. nr 133, poz. 872 ze zm.) i wskazując że nieruchomości będące we władaniu Obwodu Lecznictwa Kolejowego w P. z dniem 1 stycznia 1999 r. przeszły na własność Województwa Podkarpackiego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swego wyroku oddalającego skargę wskazał m. in., że inny jest charakter nabycia mienia przez jednostkę samorządu terytorialnego na mocy art. 60 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r., a inny w przypadku nabycia tego mienia w oparciu o art. 49 ustawy o samorządzie województwa. W pierwszym przypadku nabycie następuje z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., a w drugim nabycie to następuje z chwilą, kiedy decyzja o jego przekazaniu staje się ostateczna. W obu jednak przypadkach muszą być spełnione wszystkie ustawowe przesłanki warunkujące nabycie mienia. Oba wskazane przepisy, jako jedną z przesłanek takiego nabycia wymieniają konieczność władania mieniem Skarbu Państwa. Pojęcie "władania" zostało zinterpretowane w wyroku Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2002 r., III RN 206/01, OSNP 2003, nr 24, poz. 585. Sąd uznał, że pojęcie władania może dotyczyć tylko takiego władztwa nad mieniem, które daje władającemu możliwość samodzielnego korzystania z państwowej nieruchomości zgodnie z wymogami prawidłowej gospodarki.
Z materiału dowodowego sprawy nie wynika, żeby przedmiotowe nieruchomości służyły wykonywaniu zadań województwa w zakresie promocji i ochrony zdrowia. Stanowią one bowiem przedmiot użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz Przedsiębiorstwa Państwowego Polskie Koleje Państwowe. Wykonywanie przez uprawniony podmiot prawa użytkowania wieczystego do konkretnego gruntu wyłącza możliwość władania tym gruntem przez inny podmiot w celu realizacji zadań w postaci ochrony zdrowia.
W skardze kasacyjnej Województwo Podkarpackie zaskarżyło w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu:
- - naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowania – w szczególności art. 49 ustawy o samorządzie województwa, poprzez błędne przyjęcie, iż nie są spełnione przesłanki w nim zawarte do nabycia przez skarżące Województwo przedmiotowych nieruchomości, gdyż oddanie ich w użytkowanie wieczyste wyłącza możliwość władania gruntem przez inny podmiot w celu realizacji zadań województwa;
- - naruszenie przepisów postępowania polegające na niewzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego sprawy, co skutkowało przyjęciem, że nieruchomości te nie są wykorzystywane do realizacji zadań skarżącego związanych z ochroną zdrowia. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że przedmiotowe działki znajdują się we władaniu Obwodu Lecznictwa Kolejowego w P. przejętego z dniem 1 stycznia 1999 r. przez samorząd wojewódzki i są wykorzystywane przez niego do realizacji zadań statutowych, to jest działalności związanej z ochroną zdrowia. Zarządzeniem nr 15 z dnia 30 listopada 1998 r. Minister Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie utworzenia samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej – "Obwód Lecznictwa Kolejowego w P. spółka z o.o.", wyposażył Zakład w mienie – budynki przychodni lekarskiej wraz z działkami, na których budynek ten jest położony. Sąd z naruszeniem przepisów postępowania ustalił, iż nieruchomości te nie znajdują się we władaniu Obwodu Lecznictwa Kolejowego i nie są wykorzystywane dla realizacji zadań województwa związanych z ochroną zdrowia. Sąd, zdaniem składającego skargę kasacyjną, ustalił, błędnie interpretując art. 49 ustawy o samorządzie województwa, że fakt przekazania tych nieruchomości w użytkowanie wieczyste Przedsiębiorstwu Państwowemu PKP uniemożliwia władanie tymi działkami przez inny podmiot. Pogląd ten nie zasługuje na uwzględnienie. Powołany w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wyrok Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2002 r. wskazuje na przykładowe formy władztwa nad rzeczą uprawniające do nabycia własności. Sąd wskazał w nim m. in., że władanie musi wynikać z takiego tytułu, który daje władającemu możliwość samodzielnego korzystania z nieruchomości i zawierać powinno wiele cech właściwych do wykonywania władztwa przez właściciela. Obwód lecznictwa Kolejowego faktycznie włada nieruchomościami, w które został wyposażony przy jego utworzeniu. Sąd błędnie uznał, że nie są spełnione przesłanki z art. 49 ustawy o samorządzie województwa i nie można przyjąć, że przedmiotowe nieruchomości znajdują się we władaniu podmiotu realizującego zadania województwa. Zdaniem skarżącego oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste PKP nie zmienia tego faktu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.
Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie odpowiada tym wymogom.
Jednak podniesione w podstawach skargi kasacyjnej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.
Przepis art. 49 ust. 1 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa stanowi, że przekazanie województwu mienia Skarbu Państwa oraz mienia Skarbu Państwa będącego we władaniu państwowych osób prawnych, służących realizacji zadań województwa, w szczególności określonych w art. 14 następuje w drodze decyzji wojewody wydawanej z urzędu. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mogła mieć wyłącznie druga część powołanego przepisu bowiem jest bezsporne, że przedmiotowe grunty na podstawie decyzji Wojewody Podkarpackiego z 2 maja 2001 r., utrzymanej w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 26 października 2001 r. stały się w dniu 5 grudnia 1990 r. z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego przez Przedsiębiorstwo Państwowe Polskie Koleje Państwowe, natomiast z tym samym dniem Przedsiębiorstwo to nabyło nieodpłatnie część budynku przychodni lekarskiej znajdującej się na działce nr 6/6.
Nie powinno więc ulegać wątpliwości, iż nie można mówić o tym, że owe nieruchomości znajdują się we władaniu Województwa Podkarpackiego, czy też Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej – "Obwód Lecznictwa Kolejowego w P. Spółka z o.o.". W powołanym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oraz w skardze kasacyjnej - wyroku Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2002 r., III RN 206/01, OSNP 2003, nr 24, poz. 585 - trafnie przyjęto, że pojęcie "władanie" dotyczyć może tylko takiego "władztwa nad rzeczą, które daje władającemu możliwość samodzielnego korzystania z nieruchomości państwowej, zgodnie z wymogami prawidłowej gospodarki, czyli takich form władztwa nad mieniem Skarbu Państwa, które zawierało w sobie wiele cech właściwych dla wykonywania władztwa przez właściciela".
Dalej Sąd Najwyższy uznał, ze nie można przyjmować, aby intencją ustawodawcy było uwłaszczanie najemców czy dzierżawców mienia Skarbu Państwa. Dodać można, że do tej samej kategorii zaliczyć trzeba władanie nieruchomością będącą w użytkowaniu wieczystym Przedsiębiorstwa Państwowego PKP. Z tego względu podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 49 ustawy o samorządzie województwa nie jest trafny, bowiem przedmiotowe nieruchomości nie znajdowały się we władaniu Państwowej osoby prawnej. Zasadnie Sąd I instancji uznał, że wykonywanie przez uprawniony podmiot prawa użytkowania wieczystego gruntu wyklucza możliwość władania tym gruntem przez inny podmiot.
Zarzut naruszenia przepisów postępowania nie może zostać uwzględniony. Ani bowiem w podstawach skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu nie został powołany jakikolwiek przepis proceduralny, który został jakoby naruszony przez Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny związany granicami skargi kasacyjnej nie może domniemywać, o jakie przepisy chodziło składającemu skargę kasacyjną.
Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.