Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 28 października 2005 r. sygn. akt II SA/Rz 819/04 stwierdził nieważność decyzji Okręgowego Inspektora Pracy w Rzeszowie z dnia 27 sierpnia 2004 r. Nr [...] oraz uchylił poprzedzającą ją decyzję Inspektora Pracy w Rzeszowie z dnia 16 lipca 2004 r. Nr rej. [...] w części dotyczącej punktu 1.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że decyzją z dnia 16 lipca 2004 r. Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Rzeszowie nakazał: po pierwsze, aby w Zakładach [...] w Ropczycach skierować na szkolenie uzupełniające i poddać sprawdzeniu kwalifikacji wymaganych przy obsłudze wózków jezdniowych podnośnikowych z mechanicznym napędem podnoszenia, imiennie wymienionych w tym nakazie 121 pracowników strony skarżącej, którzy wykonują tę obsługę. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 kpa. Motywując to względem ochrony zdrowia lub życia ludzkiego. W podstawie prawnej tej części nakazu wskazano art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 6.III.1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 124 z 2001 r., poz. 1362 z późn. zm. Zw. Dalej "UPiP), art. 207 § 2, 237 § 1 ustawy z dnia 26 IV 1974 r. Kodeks pracy oraz ust. 1 pkt 13 zał. Nr 2 do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 18 VII 2001 r. w sprawie trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych (Dz. U. Nr 79, poz. 849 z późn. zm.), a także § 65 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 IX 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. Nr 169 z 2003 r. poz. 1650). Po drugie decyzją powyższą nakazano skierować na szkolenie uzupełniające i poddać sprawdzeniu kwalifikacji wymaganych przy konserwacji wózków jezdniowych podnośnikowych z mechanicznym napędem podnoszenia wobec 4 imiennie wskazanych pracowników Zakładów, nadając nakazowi w tej części także rygor natychmiastowej wykonalności. W podstawie prawnej tego fragmentu rozstrzygnięcia podano art. 9 pkt 1 UPiP, art. 207 § 2 i art. 237 § 1 Kp, ust. 2 pkt 13 zał. nr 2 do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 18 VII 2001 r. w sprawie trybu sprawdzenia kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych. Po trzecie, nakazano odnowić oznakowanie dróg i przejść komunikacyjnych w hali pompowni Wydziału P2 i hali Wydziału P3. Za podstawę orzeczenia podano art. 9 pkt 1 UPiP, art. 207 § 2 i art. 214 § 2 Kp, § 66 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Po czwarte Inspektor Pracy nakazał przystosować do ręcznego otwierania mechanicznie otwierane i zamykane drzwi wjazdowo-wyjazdowe w ilości 2 szt. w hali Magazynu Wyrobów Gotowych i 1 szt. drzwi w budynku Magazynu Surowców. Za podstawę prawną podano art. 9 pkt 1 UPiP, art. 207 § 2 i art. 214 § 2 Kp, a także § 22 ust. 9 rozporządzenia w spawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
Odwołanie od powyższego nakazu wniosły Zakłady [...] w Ropczycach zarzucając naruszenie art. 6, 7, 8, 11, 107 § 3, 108 § 1 kpa, błędne zastosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 18 VII 2001 r. w sprawie trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych, niezastosowanie § 4 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 10 V 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym (Dz. U. Nr 70, poz. 650 z późn. zm.). Odwołanie zawiera również zarzut naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz oraz zasady ochrony praw nabytych. W odwołaniu domagano się uchylenia pkt 2 nakazu i umorzenia postępowania w tym zakresie oraz uchylenia rygoru natychmiastowej wykonalności.
Okręgowy Inspektorat Pracy w Rzeszowie decyzją z dnia 31 XII 2004 r. powołując się na dyspozycję art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa i art. 16 ust. 1 pkt 4 UPiP uchylił decyzję nr 1 nakazu inspektora pracy z dnia 16 VII 2004 r. odnośnie skierowania pracowników tam wymienionych na szkolenie uzupełniające i poddania sprawdzeniu kwalifikacji wymaganych przy obsłudze wózków jezdniowych podnośnikowych z mechanicznym napędem podnoszenia w części dotyczącej terminu i ustalił termin jej realizacji do dnia 31 XII 2004 r. Organ odwoławczy wskazał, że pracownicy odwołujących się Zakładów posiadają zaświadczenia o kwalifikacjach związanych z obsługą wózków jezdniowych, uzyskane na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 10 V 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym, natomiast nie posiadają zaświadczeń potwierdzających uzyskanie kwalifikacji wymaganych zdaniem organu na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych. Zdaniem organu odwoławczego uzupełnienie załącznika nr 2 do cyt. rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 18 VII 2001 r. o osoby zatrudnione przy obsłudze oraz konserwacji wózków podnośnikowych, które weszło w życie 26 IX 2003 r. oznacza, że oba cyt. rozporządzenia stanowią odrębne regulacje prawne.
Organ zwrócił ponadto uwagę na treść rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 VII 2002 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu (Dz. U. Nr 120, poz. 1021 z późn. zm.). Zdaniem organu odwoławczego znowelizowane rozporządzenie wyżej cyt. ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa przy użyciu tych urządzeń i nie można mu skutecznie stawiać zarzutu działania prawa wstecz. Wedle organu II instancji decyzja organu I instancji spełnia wymagania jeśli chodzi o jej elementy, które przewiduje art. 21a ust. 2 UPiP. Korekta decyzji w odniesieniu do terminu wykonania postanowień zawartych w decyzji I instancji uzasadniona została trudnościami w usunięciu występujących nieprawidłowości, bez jednoczesnego spowodowania zatrzymania ruchu zakładu.
Skargę na powyższą decyzję wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Zakłady [...] w Ropczycach domagając się uchylenia decyzji obu instancji względnie o stwierdzenie nieważności decyzji organu odwoławczego oraz organu I instancji w pkt 1 nakazu. Podniesiono w niej, że nowelizując rozporządzenie z dnia 18 VII 2001 r. Minister Gospodarki nie uchylił własnego rozporządzenia z dnia 10 V 2002 r. regulującego uzyskiwanie uprawnień do obsługi wózków podnośnikowych, nie uregulowano także kwestii przejściowych, a w szczególności nie uwzględniono kwestii weryfikacji uprawnień nabytych uprzednio. Zdaniem skarżącej imienne uprawnienia do kierowania wózkami podnośnikowymi, nabyte przed 26 IX 2003 r. zachowują ważność, a odmienna wykładnia przepisów prawa przez organy inspekcji pracy stanowiłaby naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz oraz zasady ochrony praw nabytych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną. Zdaniem Sądu decyzja organu II instancji dotknięta jest tego rodzaju wadliwością, która nakazuje stwierdzenie jej nieważności. Okręgowy Inspektor Pracy w Rzeszowie rozpoznawał odwołanie, którego przedmiotem był nakaz pracy – decyzja Inspektora Pracy z dnia 16 VII 2004 r. nr [...]. Wniesienie odwołania od decyzji administracyjnej jest wyrazem zasady ogólnej dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 kpa. Zasada ta nakłada zatem na organ odwoławczy obowiązek ponownego rozpatrzenia i to co do reguły in merito sprawy administracyjnej rozpatrzonej przez organ I instancji. W doktrynie wskazuje się, że istota dwuinstancyjności polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji, z czego wypływa obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy (por. G. Łuszczyca, w: G. Łuszczyca, C. Martysz, A. Matan: Postępowanie administracyjne ogólne, C.H. Beck, W-wa 2003, str. 743). Tymczasem organ odwoławczy ograniczył swój zakres orzekania wyłącznie do pkt 1 nakazu inspektora pracy z dnia 16 VII 2004 r. traktując zresztą jak się wydaje ów nakaz jako zbiór czterech odrębnych decyzji administracyjnych, skoro w osnowie swej decyzji wskazał, że przedmiotem odwołania jest "decyzja nr 1 nakazu inspektora pracy". Nawet jednak w tym działaniu organ odwoławczy był niekonsekwentny, skoro uchylając nakaz inspektora pracy w części dotyczącej terminu jego realizacji i ustalając nowy termin, w którym skarżąca spółka winna skierować 121 pracowników na szkolenie uzupełniające, nie odniósł się do pozostałej części pkt 1 nakazu w sposób przewidziany w art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Zdaniem Sądu wadliwym było potraktowanie przez organ odwoławczy nakazu pracy jako czterech odrębnych decyzji i ograniczenie swego orzekania i to zresztą także wadliwie wyłącznie do pkt 1 nakazu inspektora pracy.
W myśl art. 21 ust. 1 pkt 1 UPiP "w wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli oraz po przeprowadzeniu postępowania wynikającego z przepisów ustawy inspektor pracy "wydaje nakazy i zgłasza sprzeciwy, o których mowa w art. 9 pkt 1-2a i 4. Z kolei art. 21a ust. 1 UPiP stanowi, że "Nakazy, o których mowa w art. 9 pkt 2a inspektor wydaje w formie decyzji 1) pisemnej, 2) stanowiącej wpis do dziennika budowy, 3) ustnej". Nie ulega zatem, zdaniem Sądu, wątpliwości, że nakaz inspektora pracy z dnia 16 VII 2004 r. wydany w następstwie kontroli przeprowadzonej w skarżących Zakładach [...] stanowił decyzję administracyjną, mimo że zawarto w niej kilka odrębnych obowiązków zakładu pracy. Zakres sprawy administracyjnej, którą rozstrzygnął organ I instancji wyznaczony został wszystkimi czterema punktami tej decyzji i takiemu zakresowi winno odpowiadać rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Tezie tej nie stoi na przeszkodzie to, że skarżąca spółka w odwołaniu kwestionowała pkt 1 nakazu inspektora pracy oraz rygor natychmiastowej wykonalności, który odnosił się tak do pkt 1 jak i pkt 2 decyzji I instancji. Nie ulega także wątpliwości, że ocena prawidłowości pod względem formalnym orzeczenia organu odwoławczego winna być dokonywana w świetle respektowania zasad określonych w kpa. W postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach nieuregulowanych w ustawie bądź w przepisach wydanych na jej podstawie albo w przepisach szczególnych stosuje się przepisy kpa (art. 10 UPiP). Katalog dopuszczalnych form orzekania przez organ odwoławczy wyznaczony jest zatem przez art. 138 kpa, skoro przepisy UPiP nie zawierają w tym zakresie odrębnej regulacji. Organ odwoławczy w podstawie prawnej powołał dwie odrębne normy art. 138 § 1 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Przepisy te odnoszą się do wydania dwojakiego rodzaju decyzji organu odwoławczego – w pierwszym przypadku chodzi "o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji", zaś w drugim możliwe jest wydanie dwóch różnych treściowo decyzji: decyzji merytoryczno-reformacyjnej polegającej na "uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości lub w części i w tym zakresie orzeczeniu o istocie sprawy" albo decyzji kasacyjnej, polegającej na tym, że organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości i umarza postępowanie organu I instancji". Z treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, jak i z powołanej podstawy prawnej można wywieść wniosek, że zamiarem tego organu było dokonanie reformacji rozstrzygnięcia inspektora pracy wyłącznie w zakresie uchylenia terminu natychmiastowej wykonalności decyzji w jej pkt 1. Takiemu zamiarowi powinno jednak towarzyszyć odniesienie się do reszty decyzji I instancji. Pominięcie tej kwestii oznacza rażące naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 15 kpa, a to zobowiązuje sąd do stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego po myśli art. 145 § 1 pkt 2 ppsa, uznając, że zachodzi w tym przypadku przesłanka do stwierdzenia nieważności o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa (decyzję wydano z rażącym naruszeniem przepisów prawa).
Art. 135 ppsa uprawnia sąd do rozważenia, czy uchybieniami nie jest dotknięta decyzja organu I instancji. W ocenie sądu decyzja ta zapadła z naruszeniem prawa materialnego, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Inspektor pracy w pkt 1 decyzji z dnia 16 VII 2004 r. nakazał stronie skarżącej skierowanie na szkolenie uzupełniające i poddaniu sprawdzającemu kwalifikacji wymaganych przy obsłudze wózków podnośnikowych 121 imiennie wymienionych w tej decyzji pracowników Zakładów [...] Decyzja I instancji nie zawiera uzasadnienia prawnego i faktycznego, ograniczając się w praktyce do wskazania podstaw prawnych nakazu. W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia podano m.in. art. 207 § 2 i art. 237 § 1 kpa. Przepisy te zobowiązują m.in. pracodawców do zapewnienia wykonania nakazów wydanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy oraz zakazują dopuszczenia pracownika do pracy, do której wykonywania nie posiada on wymaganych kwalifikacji lub potrzebnych umiejętności, a także dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Z kolei przywołany w pkt 1 nakazu § 65 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 IX 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy stanowi, że przy obsłudze urządzeń transportu zmechanizowanego mogą być zatrudnione tylko osoby o kwalifikacjach właściwych do obsługi określonego urządzenia. Żaden z powyższych przepisów sam w sobie nie stanowi wystarczającej przesłanki do nałożenia obowiązku skierowania pracowników strony skarżącej na szkolenie i sprawdzenie kwalifikacji. Inspektor pracy wymienił także w podstawie prawnej pkt 1 swego nakazu ust. 1 pkt 13 zał. nr 2 do rozporządzenia Ministra Gospodarki z 18 VII 2001 r. w sprawie trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych. Powołany fragment załącznika wśród rodzajów urządzeń technicznych, przy których obsłudze i konserwacji wymagane jest posiadanie kwalifikacji wymienia "wózki podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia". Zdaniem organu II instancji uzupełnienie tego załącznika o powyższe urządzenia od 26 IX 2003 r. oznaczać ma, że osoby obsługujące takie wózki, a wymienione w pkt 1 nakazu inspektora pracy, winny legitymować się od tego terminu kwalifikacjami uzyskanymi w trybie powyższego rozporządzenia z dnia 18 VII 2001 r. Skarżące Zakłady konsekwentnie zwalczają to rozumowanie podnosząc, że pracownicy spółki posiadają imienne zezwolenia na obsługę wózków podnośnikowych wydane w trybie rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 10 V 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym. Zdaniem sądu racja jest po stronie skarżących Zakładów. W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 10 V 2002 r. do obsługi wózka może być dopuszczony pracownik, który ukończył 18 lat i uzyskał: 1) uprawnienie operatora zgodnie z odrębnymi przepisami, 2) imienne zezwolenie do obsługi wózka wystawione przez pracodawcę ważne na terenie zakładu pracy tego pracodawcy. Zezwolenie takie może być wydane pracownikowi po ukończeniu z wynikiem pozytywnym, szkolenia dla kierowców, zorganizowanego przez pracodawcę, według programu opracowanego lub zatwierdzonego przez jednostkę organizacyjną wyznaczoną przez ministra właściwego do spraw gospodarki (§ 4 ust. 2 rozporządzenia z 10 V 2002 r.). Nie jest spornym, że pracownicy, o których mowa w pkt 1 nakazu Inspektora Pracy z dnia 16 VII 2004 r. ukończyli szkolenie, o jakim mowa w § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 10 V 2002 r. i legitymowali się stosownymi imiennymi zezwoleniami na obsługę wózków podnośnikowych na terenie Zakładów [...]. Organy inspekcji pracy obu instancji prezentowały stanowisko, że pracownicy ci winni legitymować się także kwalifikacjami, o jakich mowa w rozporządzeniu z dnia 18 VII 2001 r. Zdaniem sądu jest to stanowisko nieuprawnione. Rozporządzenie z dnia 18 VII 2001 r. określa m.in. tryb sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych oraz rodzaje urządzeń technicznych, przy których obsłudze i konserwacji wymagane jest posiadanie kwalifikacji. Dwukrotne użycie sformułowania "obsługa i konserwacja" w tym akcie normatywnym, jak również jego wykładnia systemowa, przekonują, że czym innym są kwalifikacje na "obsługę" wózka podnośnikowego, a czym innym kwalifikacje na jego "obsługę i konserwację. Komisja kwalifikacyjna tworzona w trybie rozporządzenia z dnia 18 VII 2001 r. przeprowadza egzamin, który składa się m.in. z egzaminu ustnego z wiedzy teoretycznej, w zakresie określonym w art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 21 XII 2000 r. o dozorze technicznym (Dz. U. Nr 122, poz. 1321 z późn. zm.). Przepis ten stosuje się do osób obsługujących i konserwujących urządzenia techniczne (art. 22 ust. 3 ustawy o dozorze technicznym). Zatem posiadanie stosownych zaświadczeń kwalifikacyjnych uzyskanych w trybie rozporządzenia z dnia 18 VII 2001 r. wydanego na podstawie delegacji ustawowej z art. 23 ustawy o dozorze technicznym, sama ta ustawa ogranicza do osób "wykonujących obsługę i konserwację urządzeń technicznych". Art. 23 ust. 5 omawianej ustawy stanowiący delegację ustawową wskazuje, że minister właściwy do spraw gospodarki określi, w drodze rozporządzenia: 1) tryb sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych, 2) rodzaje urządzeń technicznych, przy których obsłudze i konserwacji wymagane jest posiadanie kwalifikacji, uwzględniając stopień zagrożenia związanego z eksploatacją tych urządzeń, 3) wzór wniosku o sprawdzenie kwalifikacji. Nawet zatem w delegacji ustawowej wyraźnie wskazuje się, że chodzi o osoby wykonujące łącznie czynności obsługi i konserwacji urządzeń technicznych. Załącznik do cyt. rozporządzenia z dnia 18 VII 2001 r. odrębnie wymienia urządzenia techniczne, przy których konserwacji wymagane jest posiadanie kwalifikacji. Wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia wymienione są w obu ustępach tego załącznika. Zdaniem sądu trafnie jednak podnosi strona skarżąca, że imienne zezwolenia, o jakich mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 10 V 2002 r., są wystarczającym dokumentem na dopuszczenie pracownika do obsługi takiego wózka na terenie zakładu. Pracownicy wymienieni w pkt 1 nakazu inspektora pracy jedynie wykonują obsługę wózków podnośnikowych, nie zaś także ich konserwację. Prowadzi to do wniosku, że organ I instancji nakazując skierowanie na szkolenie uzupełniające i poddanie sprawdzeniu kwalifikacji wymaganych przy obsłudze wózków podnośnikowych, nie zaś także ich konserwację, a wymienionych w pkt 1 nakazu inspektora pracy, dopuścił się naruszenia prawa materialnego, a to art. 22 ust. 2 i 3 ustawy o dozorze technicznym. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Z tej przyczyny sąd uchylił, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa decyzję organu I instancji w jej pkt 1.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę kasacyjną wniósł Okręgowy Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w Rzeszowie reprezentowany przez radcę prawnego J. P. zaskarżając wyrok ten w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- naruszenie prawa przez błędną wykładnię przepisu art. 138 § 1 pkt 2 Kpa polegającą na przyjęciu, że dokonanie zmiany rozstrzygnięcia inspektora pracy wyłącznie w zakresie uchylania terminu natychmiastowej wykonalności Nr 1 nakazu powinno towarzyszyć odniesienie się co reszty decyzji I instancji, a pominięcie tej kwestii oznacza rażące naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 15 kpa skutkujące nieważnością decyzji Okręgowego Inspektora Pracy jako organu odwoławczego,
- naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów art. 22 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (Dz. U. Nr 122, poz. 1321 z późn. zm.) i wydanego na jej podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 18 VII 2001r. w sprawie trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych (Dz. U. Nr 79, poz. 844 z późn. zm.), a zwłaszcza ustępu 1 pkt 2 załącznika nr 2 do tego rozporządzenia, polegającą na przyjęciu, iż nie mają te przepisy zastosowania do kwalifikacji jakie powinny posiadać osoby obsługujące wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.
Nakazy inspektora pracy są decyzjami administracyjnymi i muszą spełniać wymogi określone ustawą o Państwowej Inspekcji Pracy, a zwłaszcza o jakich mowa w art. 21a ust. 1-4 tej ustawy. Jedynie w sprawach nieuregulowanych w ustawie bądź przepisach wydanych na jej podstawie albo przepisach szczególnych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 10 ustawy o PIP). Art. 21a ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy stanowi, że decyzja inspektora pracy powinna zawierać: treść rozstrzygnięcia, podstawę prawną decyzji, termin jej realizacji oraz pouczenie o przysługujących środkach odwoławczych. Treść tego przepisu w aspekcie postanowień art. 10 tej ustawy wskazuje na odmienność decyzji inspektora pracy od decyzji, której wymogi określa art. 107 § 1 kpa, np. nie musi ona zawierać uzasadnienia faktycznego i prawnego. Nakaz inspektora pracy z dnia 16 VII 2004 r. wydany w następstwie kontroli w Zakładach [...] spełnił więc wymogi o jakich mowa w ww. art. 21a ust.
- Nakaz ten był jednakże zbiorem odrębnych decyzji administracyjnych, a nie jak stwierdził Sąd, jedną decyzją administracyjną zawierającą kilka odrębnych obowiązków. Za takim rozumieniem musi przemawiać chociażby definicja treści rozstrzygnięcia decyzji (osnowa). Jest to bowiem kwintesencja decyzji wyrażająca rezultat stosowania normy prawnej dla konkretnego wypadku w aspekcie konkretnych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego (por. M. Szubiakowski, M. Wierzbowski, A. Witkorowska: Postępowanie administracyjne, C.H. Beck, Warszawa, 2002, str. 153). Świadczy o tym ponadto i to, że każda z decyzji nakazu inspektora pracy zawierała konkretną (ale różniącą je) treść obowiązku, różną podstawę prawną i różne terminy ich realizacji. Podobne stanowisko prezentowane jest również w doktrynie, np.: 1) M.F. Lasiński, Postępowanie karne i administracyjne inspektora pracy, Warszawa 1996, str. 139: "W przypadku rozstrzygnięć inspektorów pracy mamy najczęściej w jednym nakazie dwie lub kilka decyzji administracyjnych...".
- M. Liwo, Wydawanie decyzji administracyjnych przez Państwową Inspekcję Pracy, UMCS – Filia w Rzeszowie, Rzeszowskie Zeszyty Naukowe Prawo – Ekonomia. Seria pierwsza. Tom XXIII, Rzeszów 1998, str. 44-56: Podstawy prawne rozstrzygnięć władczych inspektorów pracy nazywanych przez inspektorów nakazami stanowi art. 21 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. W praktyce inspektorskiej w jednym nakazie wydanym na piśmie występuje wiele decyzji, które wydawane są na podstawie art. 9 pkt 1 oraz art. 9 pkt 2 ustawy o PIP. Przepis art. 10 tej ustawy zapewnił bowiem możliwość stosowania przed organami tej inspekcji przepisów Kpa dopiero w sprawach nie unormowanych w tej ustawie". Wnoszący skargę kasacyjną podkreślił, że pogląd Sądu w niniejszej sprawie, iż nakaz inspektora pracy jest jedną decyzją z kilkoma odrębnymi obowiązkami zakładu pracy, jest odosobniony w dotychczasowej linii orzeczniczej sądów administracyjnych. Stąd uwzględniając te okoliczności, Okręgowy Inspektor Pracy w Rzeszowie – jako organ II instancji swoją decyzję z dnia 27 VIII 2004 r. słusznie ograniczył jednie do rozpatrzenia decyzji nr 1 nakazu inspektora pracy z dnia 16 VII 2004 r. i zgodnie z zakresem odwołania strony odwołującej i wnioskującej jedynie o uchylenie pkt 1 nakazu i jego rygoru natychmiastowej wykonalności. W tym więc stanie faktycznym i prawnym nie można przyjąć, że organ II instancji w swojej decyzji z dnia 27 VIII 2004 r. dopuścił się rażącego naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 15 kpa, a w konsekwencji, że zachodzi przesłanka do stwierdzenia nieważności tej decyzji o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W aspekcie treści decyzji Okręgowego Inspektora Pracy w Rzeszowie, a zwłaszcza jej sentencji oraz uzasadnienia faktycznego i prawnego, należy stwierdzić natomiast, iż była ona decyzją merytoryczno-reformacyjną o jakiej mowa w art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Powołanie się w podstawie prawnej oprócz ww. przepisu również i na przepis art. 138 § 1 pkt 1 kpa, w istocie nie może być uznane za rażące naruszenie prawa, mogące skutkować aż nieważnością tej decyzji.
Nie znajduje również zdaniem skarżącego organu uzasadnienia stanowisko Sądu w kwestii uchylenia decyzji inspektora pracy z dnia 16 VII 2004 r. Sąd dopuścił się bowiem nietrafnej interpretacji zakresu podmiotowego w kwestii wymogu posiadania kwalifikacji do obsługi wózków jezdniowych podnośnikowych z mechanicznym napędem podnoszenia, a wynikającego z treści rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 18 VII 2001 r. Otóż przepisy tego rozporządzenia nie odnoszą się jedynie do kwalifikacji "na obsługę i konserwację" tych wózków. Pozornie wydaje się, że wskazywać na to może spójnik "i" użyty zarówno w treści art. 22 ust. 3 i art. 23 ust. 5 pkt 1 ustawy o dozorze technicznym jak i ww. rozporządzeniu wydanym na podstawie delegacji wynikającej z art. 23 ust. 5 tej ustawy. Przeczy temu jednakże treść ust. 1 i 2 załącznika nr 2 tegoż rozporządzenia. Ust. 1 wymienia bowiem odrębnie rodzaje urządzeń przy "obsłudze" których wymagane są kwalifikacje, a ust. 2 również odrębnie wymienia rodzaje urządzeń przy "konserwacji" których wymagane są kwalifikacje. Mamy więc tu do czynienia z dwoma odrębnymi rodzajami kwalifikacji, tj. odrębnymi dla obsługi i odrębnymi dla konserwacji. Nie ma natomiast regulacji dotyczącej kwalifikacji dla "obsługi i konserwacji". Odrębną natomiast kwestią jest czy takie rozróżnienie w rozporządzeniu dwóch odrębnych grup kwalifikacji zamiast jednej grupy dotyczącej tylko "obsługi i konserwacji" nie jest w tym względzie przekroczeniem przez Ministra Gospodarki zakresu upoważnienia ustawowego. Dlatego już z tego powodu nieuprawnione jest w tej sprawie pismo Ministerstwa Gospodarki i Pracy – Departament Polityki Przemysłowej z dnia 25 VII 2005 r., gdyż jest ono w swej treści co najmniej "zmieniającym" postanowienia ww. rozporządzenia z dnia 18 VII 2001 r. W związku z tym argumentacja Sądu, że do obsługi ww. wózków wystarczą jedynie kwalifikacje i upoważnienie pracodawcy o jakim mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 10 V 2002 r. jest nietrafna. Tym samym uprawnionym jest stanowisko Okręgowego Inspektora Pracy w Rzeszowie zawarte w zaskarżonej decyzji z dnia 27 VIII 2004 r., iż wymogi określone w ust. 1 pkt 13 zał. Nr 2 do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 18 VII 2001 r. w brzmieniu obowiązującym od 26 IX 2003 r. są odrębną regulacją prawną, która również musi być uwzględniona przy uzyskaniu kwalifikacji przez osoby tylko obsługujące wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia i niezależnie od kwalifikacji określonych wymogami § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 10 V 2002 r. Tym samym niezasadnym jest także argument Sądu dotyczący naruszenia prawa materialnego a to art. 22 ust. 2 i 3 ustawy o dozorze technicznym.
Odpowiedź na skargę kasacyjną Okręgowego Inspektora Pracy w Rzeszowie wniosły Zakłady [...] w Ropczycach, które domagały się oddalenia tej skargi względnie jej odrzucenia.
Obydwie podstawy skargi kasacyjnej uznano za niezasadne. Zgodnie z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstawą skargi kasacyjnej może być naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przepis ten dotyczy naruszenia przepisów postępowania sądowego, a nie administracyjnego. W pierwszej podstawie skargi kasacyjnej powołano wyłącznie przepis Kodeksu postępowania administracyjnego – art. 138 § 1 pkt 2 – co nie stanowi wskazania prawidłowej podstawy kasacyjnej. Przedmiotem skargi kasacyjnej może być tylko orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który orzeka na podstawie powołanej ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem jedynie wskazanie naruszenia odpowiedniego przepisu Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogło stanowić prawidłową podstawę skargi kasacyjnej. Niezależnie od powyższego, w skardze kasacyjnej nie wykazano istotnego wpływu uchybienia na wynik sprawy. Obowiązkiem wnoszącego skargą kasacyjną było wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów nie doszło, wyrok Sądu I instancji byłby inny. Wnoszący odpowiedź na skargę kasacyjną podziela stanowisko Sądu, że nakaz inspektora pracy z 16 VII 2004r. stanowił jedną decyzję administracyjną, zawierającą kilka odrębnych obowiązków. Jednakże nawet gdyby potraktować pkt 1 nakazu jako odrębną decyzję administracyjną, decyzja organu odwoławczego byłaby nieważna ponieważ – uchylając nakaz inspektora pracy w części dotyczącej terminu jego realizacji i ustalając nowy termin – nie odniosła się ona do pozostałej części pkt 1 nakazu utrzymując ją w mocy, co wskazał Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku. Takie uchybienie stanowi rażące naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 15 kpa, będące przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zarzuty sformułowane w drugiej podstawie kasacyjnej uznać należy także za bezzasadne. Nie znajduje uzasadnienia twierdzenie, że rozróżnienie odrębnych kwalifikacji wymaganych przy konserwacji urządzeń oraz kwalifikacji wymaganych przy konserwacji urządzeń ma swoją podstawę w brzmieniu załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 18 VII 2001 r. w sprawie trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych. Zarówno ustawa o dozorze technicznym jak i wydane na podstawie delegacji ustawowej ww. rozporządzenie kilkakrotnie używają sformułowania "obsługa i konserwacja" co w sposób nie budzący wątpliwości świadczy o zamiarze ustawodawcy łącznego potraktowania czynności obsługi i konserwacji. Wykładnia celowościowa i autentyczna oraz założenie racjonalnego działania ustawodawcy potwierdza tę tezę, nawet w świetle rozdzielnego wskazania urządzeń w załączniku nr 2 do ww. rozporządzenia, co zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną decyduje o istnieniu dwóch odrębnych rodzajów kwalifikacji: dla obsługi i dla konserwacji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Dokonując oceny zasadności wniesionej przez Okręgowego Inspektora Pracy w Rzeszowie skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 X 2005 r., o którym wyżej mowa, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki normatywne określone zostały w § 2 art. 183. Odmiennie zatem niż sąd administracyjny I instancji, który rozpoznając skargę sądowo-administracyjną, nie będąc związany granicami tej skargi, ma obowiązek poddać zaskarżony akt pełnej kontroli pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem niezależnie od zarzutów i wniosków postawionych w skardze, Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd kasacyjny związany jest granicami skargi, a więc może rozpoznać sprawę tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej, a przede wszystkim w jej podstawach, chyba że wystąpią przesłanki nieważności postępowania sądowo-administracyjnego to wówczas te Naczelny Sąd Administracyjny niezależnie od zarzutów sformułowanych w podstawach kasacyjnych musi wziąć z urzędu pod uwagę przy rozpoznaniu sprawy. Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w cyt. Art. 183 § 2 omawianej ustawy nie zachodzi w niniejszej spawie. Stąd też sprawa ta mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 powołanej ustawy podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 ustawy mogą stanowić: 1/ naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2/ naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać wyraźnie konkretną normę prawa materialnego czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu.
W rozpoznawanej sprawie pierwsza z dwóch podstaw kasacyjnych, na których oparta została skarga kasacyjna Okręgowego Inspektora Pracy w Rzeszowie nie została prawidłowo sformułowana co uniemożliwiło Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytoryczne odniesienie się do niej. W tej podstawie kasacyjnej wnoszący skargę kasacyjną zarzucił sądowi I instancji naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa przez błędną jego wykładnię. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego tak postawiony pod adresem zaskarżonego wyroku zarzut skargi kasacyjnej uznać należy za chybiony. W podstawie kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi chodzi bowiem o przepisy regulujące postępowanie sądowo-administracyjne tj. przepisy ww. ustawy. Jeżeli więc strona zamierzała – jak w tym przypadku – postawić w podstawie kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd przepisów postępowania to winna wskazać konkretny przepis – przepisy – powołanej ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. – ewentualnie w powiązaniu z odpowiednimi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego – który w jej ocenie został naruszony w zaskarżonym skargą kasacyjną orzeczeniu, wskazując jednocześnie, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny kontrolę legalności zaskarżonego doń aktu administracyjnego przeprowadza w ramach zakreślonych przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpoznawanej sprawie ani w omawianej podstawie kasacyjnej ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazano w ogóle jaki przepis – przepisy – z zakresu postępowania sądowo-administracyjnego został naruszony zaskarżonym wyrokiem poprzestając tylko na wymienieniu i omówieniu określonych przepisów k.p.a. Przy tak jak w omawianym przypadku skonstruowanej podstawie kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny będąc związany granicami skargi kasacyjnej, które wyznaczają przede wszystkim podstawy kasacyjne nie mógł jak wyżej zaznaczono zająć merytorycznego stanowiska w odniesieniu do zarzutów postawionych w tej podstawie kasacyjnej.
Zarzuty postawione w drugiej podstawie kasacyjnej rozpoznawanej skargi odnoszące się do naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, również należy uznać za chybione.
Art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 21 XII 2000 r. o dozorze technicznym (Dz. U. Nr 122, poz. 1321 z późn. zm.) stanowi, "że osoby wykonujące wymienione w tym przepisie czynności muszą posiadać zaświadczenie kwalifikacyjne potwierdzające umiejętność praktycznego wykonywania tych czynności oraz znajomość warunków technicznych dozoru technicznego, norm i przepisów prawnych w tym zakresie. Ustęp 3 tego artykułu rozciągnął obowiązek posiadania ww. zaświadczeń kwalifikacyjnych na osoby obsługujące i konserwujące urządzenia techniczne (przepisu tego nie można odczytywać tak jak to uczynił Sąd I instancji, iż dotyczy on wyłącznie osób, wykonujących obsługę i zarazem konserwację urządzeń technicznych ponieważ byłoby to sprzeczne z celem dla jakiego ustawodawca przepisy te ustanowił). Rodzaje urządzeń technicznych, przy których obsłudze i konserwacji wymagane jest posiadanie kwalifikacji określa załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych (Dz. U. Nr 79, poz. 849 z późn. zm. W ust. 1 tego złącznika pod pozycją 13 wymienione są wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia jako urządzenia, przy których obsłudze wymagane jest posiadanie kwalifikacji, przy czym przedmiotowe wózki zostały objęte postanowieniami rozporządzenia z dnia 18 VII 2001 r. od 26 IX 2003 r. na mocy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, zmieniającego powołane rozporządzenie w sprawie trybu wprowadzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych. Do tego momentu potwierdzenie kwalifikacji osób obsługujących czy konserwujących tego rodzaju urządzenia techniczne dokonywane było na podstawie innych przepisów. Takie przepisy zawierało m.in. rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 10 V 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym (Dz. U. Nr 70, poz. 650 z późn. zm.). Rozporządzenie to w § 4 ust. 1 i 2 przewidywało, że do obsługi wózka jezdniowego, o jakim wyżej mowa może być dopuszczony pracownik, który ukończył 18 lat i uzyskał uprawnienia operatora zgodnie z odrębnymi uprawnieniami lub imienne zezwolenie do obsługi wózka wystawione przez pracodawcę po ukończeniu przez pracownika z wynikiem pozytywnym specjalnego szkolenia dla kierowców wózków zorganizowanego przez pracodawcę według programu opracowanego lub zatwierdzonego przez jednostkę organizacyjną wyznaczoną przez ministra właściwego do spraw gospodarki, przy czym zezwolenie to jest ważne tylko na terenie zakładu pracy tego pracodawcy. Powołany przepis w części dotyczącej imiennych zezwoleń jest przepisem szczególnym w stosunku do unormowań rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 18 VII 2001 r. Przepisy tego ostatniego rozporządzenia mówią bowiem o zaświadczeniach kwalifikacyjnych potwierdzających posiadanie przez osobę legitymującą się tym zaświadczeniem uprawnień do obsługi urządzeń technicznych w tym przypadku wózków jezdniowych. Te zaświadczenia dawały podstawę do podejmowania zatrudnienia przy obsłudze wózków jezdniowych w każdym zakładzie, gdzie były one wykorzystywane. Zatem zaświadczenia te dawały uprawnienia zawodowe. Natomiast takich uprawnień nie dają zezwolenia imienne na obsługę wózków uzyskane w trybie § 4 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 10 V 2002 r. Zezwolenia te nie dają pracownikowi generalnie uprawnień zawodowych a jedynie uprawnienia do obsługi wózków wyłącznie w zakładzie pracodawcy, który takie zaświadczenie wystawił. To znaczy pracownik ma niezbędne kwalifikacje do obsługi wózków jezdniowych ale może je wykorzystywać tylko u pracodawcy, który wydał mu zezwolenie na obsługę tego rodzaju wózków. Pracownicy Zakładów [...], których dotyczył pkt 1 nakazu Inspektora Pracy z dnia 16 VII 2004 r. posiadali takie imienne zezwolenia na obsługę wózków jezdniowych. Zatem wymóg posiadania kwalifikacji przy obsłudze wózków jezdniowych podnośnikowych z mechanicznym napędem podnoszenia wynikający z ust. 1 pkt 13 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 18 VII 2001 r. został w tym przypadku przez tych pracowników spełniony (w obrębie zakładu pracy), rozporządzenie to bowiem nie mówi, że chodzi tylko o kwalifikacje potwierdzone w trybie nim określonym.
Podkreślić należy, że rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 II 2003 r. nowelizujące rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 18 VII 2001 r., nie uchyliło postanowień § 4 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 10 V 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym, nie zawiera też przepisu przejściowego dopuszczającego stosowanie omawianych zezwoleń tylko w określonym terminie z obowiązkiem ich dostosowania do wymagań rozporządzenia z dnia 18 VII 2001 r. lub też wygaszającym ich ważność po oznaczonym terminie. Zatem zezwolenia te obowiązują i są prawnie ważne i w stosunku do pracowników je posiadających nie mają zastosowania przepisy wzmiankowanego rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 18 VII 2001 r. w sprawie trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych. Zezwolenie o jakim mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 10 V 2002 r. spełnia na terenie zakładu rolę zaświadczenia kwalifikacyjnego (art. 22 ust. 2 i 3 ustawy o dozorze technicznym) jest dokumentem potwierdzającym kwalifikacje pracowników je posiadających do obsługi wózków jezdniowych ważnym na terenie zakładu pracodawcy, który je wystawił.
Powyższe prowadzi do wniosku, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Z tego względu skargę kasacyjną jako niezasadną należało na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalić. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto na art. 204 pkt 2 powołanej ustawy.