Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 1125/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy, z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej.
Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], Prezydent Miasta Bydgoszczy, na podstawie art. 81 ust. 1-6 i art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz uchwały nr XIII/185/07 Rady Miasta Bydgoszczy z dnia 27 czerwca 2007 r. w sprawie warunków częściowego lub całkowitego zwalniania z opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej rodziców dziecka, osoby pełnoletniej lub jej rodziców, a także opiekunów prawnych lub kuratorów, orzekł o ustaleniu R. B. częściowej odpłatności za pobyt dziecka – W. B. – w Bydgoskim Zespole Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych, w okresie od 1 kwietnia 2011 r. do 30 września 2011 r., w wysokości 1153,59 zł miesięcznie, tj. 25% miesięcznego kosztu utrzymania dziecka w placówce. Organ ustalił, że koszt utrzymania dziecka w BZPOW wynosi 4614,34 zł miesięcznie. R. B. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i osiąga dochód w wysokości 3791,74 zł z tytułu wynagrodzenia za pracę.
Dochód wynosi więc 2191,74 zł. Na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, od dochodu należy odliczyć kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W tym przypadku jest kwota 1600 zł alimentów na rzecz córki A. W myśl art. 10 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, przy ustalaniu odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, w składzie rodziny uwzględnia się to dziecko. W tej sytuacji należało przyjąć kryterium dochodowe dla rodziny składającej się z dwóch osób. Jest to kwota 702 zł. Dochód przekracza kryterium dochodowe o ponad 300%. Zgodnie z uchwałą Rady Miasta Bydgoszczy, odpłatność wynosi 25 % kosztów pobytu dziecka w placówce, tj. 1153,59 zł miesięcznie.
Odwołanie wniósł R. B. Nie kwestionując decyzji co do zasady, zarzucił ustalenie opłaty w niewłaściwej wysokości, na skutek przyjęcia kryterium dochodowego dla rodziny w kwocie 351 zł, zamiast kryterium dla osoby samotnie gospodarującej w wysokości 477 zł.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Powołało się na art. 81 ust. 1-6 i art. 10 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej oraz § 1 uchwały nr XIII/185/07 Rady Miasta Bydgoszczy, z dnia 27 czerwca 2007 r., w sprawie warunków częściowego lub całkowitego zwalniania z opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej rodziców dziecka, osoby pełnoletniej lub jej rodziców, a także opiekunów prawnych lub kuratorów (Dz. Urz. Woj. Kuj. Pom. Nr 99, poz. 1525). Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do § 1 ust. 2 lit. d cyt. uchwały, zwalnia się częściowo z obowiązku ponoszenia opłaty osoby, których dochód przewyższa kryterium dochodowe wg następujących zasad: 75% zwolnienia od ustalonej kwoty odpłatności w przypadku, gdy dochód przekracza lub jest równy 300% kryterium dochodowego. Dochód netto odwołującego się wynosi 2191,74 zł. Podzielony przez dwie osoby, zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, daje kwotę 1095,87 zł. Dochód ten stanowi 312,21% kryterium dochodowego wynoszącego 351 zł. Nie zachodzą żadne szczególne okoliczności uzasadniające całkowite zwolnienie od opłaty.
Organ wziął też pod uwagę, iż syn skarżącego ma zapewnioną całodobową opiekę, zatem skarżący nie ponosi żadnych kosztów na jego utrzymanie. Po uiszczeniu opłaty skarżącemu pozostaje kwota wyższa, niż kryterium dochodowe na osobę w rodzinie.
R.B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Podniósł, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zarzucił błędne zastosowanie kryterium dochodowego w wysokości 351 zł. Według skarżącego, z przepisu art. 10 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej nie wynika, aby uwzględnienie dziecka w składzie rodziny zmieniało status osoby samotnie gospodarującej i przekładało się na zastosowanie kryterium przewidzianego dla osoby w rodzinie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że organy obu instancji prawidłowo oceniły sytuację rodzinną, zdrowotną, dochodową i majątkową rodziny. Ustalenia te zostały oparte o materiał dowodowy zebrany w sposób wyczerpujący i szczegółowo przeanalizowany. Dochód rodziny ustalony został prawidłowo. Z treści przepisu art. 10 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zdaniem Sądu pierwszej instancji, jasno wynika, że przy ustalaniu odpłatności rodziców za pobyt dziecka w całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej, w składzie rodziny uwzględnia się to dziecko. W składzie rodziny skarżącego uwzględniono więc syna W. B. Mimo zatem stwierdzenia, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, z uwagi na wyraźne brzmienie art. 10 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, odnoszącego się do ustalenia kryterium dochodowego na potrzeby naliczenia odpłatności za pobyt dziecka w placówce, nie można odmiennie rozumieć tej sytuacji.
Sąd wskazał nadto, że wysokość kryterium dochodowego, wynikającego z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej i § 1 pkt 1b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz uchwały Rady Miasta, wiąże organy w postępowaniu o udzielenie zwolnienia z opłaty. Podobnie wiążąca jest wysokość średniego miesięcznego kosztu utrzymania dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, o jakim mowa w art. 6 pkt 15 ustawy o pomocy społecznej.
Skargę kasacyjną wniósł R. B. Zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 1125/11.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
- 1) Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, przez:
- a) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy mimo naruszenia przez organ przepisów art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) poprzez jego zastosowanie dla ustalenia kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, mimo że z jego brzmienia wynika wprost, że dotyczy rodziny i w konsekwencji zastosowanie § 1 ust. 1 pkt b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), przewidzianego dla osoby w rodzinie
- 2) naruszenie prawa materialnego poprzez:
- a) zastosowanie art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) dla ustalenia kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, tj. osoby, o jakiej mowa w art. 6 pkt 10 cyt. ustawy
- b) nie zastosowanie § 1 ust. 1 pkt a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), przewidzianego dla osoby samotnie gospodarującej
Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości.
Skarżący podniósł, że, jak ustalił organ i Sąd, jest osobą samotnie gospodarującą, o jakiej mówi art. 6 pkt 10 ustawy. Konsekwencją winno być, dla ustalenia częściowej odpłatności za pobyt dziecka W. B. w Bydgoskim Zespole Placówek Opiekuńczo-Wychowawczych, przyjęcie kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, tj. zastosowanie § 1 ust. 1 pkt a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055). Przepis art. 10 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej dotyczy wyłącznie rodziny. Rodziną są zaś osoby wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a.
W pierwszej kolejności badane są zarzuty proceduralne. Jednak w sytuacji, gdy podstawa procesowa powołuje przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., niezastosowanie dyspozycji tego przepisu tylko wtedy stanowi uchybienie, gdy potwierdzą się zarzuty materialne, które zdaniem skarżącego winny skutkować uwzględnieniem skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Przepis ten stanowi, że przy ustalaniu odpłatności rodziców za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej lub całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej w składzie rodziny uwzględnia się to dziecko. Najpierw zauważyć trzeba, że jest to przepis obowiązujący tylko przy ustalaniu odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej lub całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej. Następnie odnotować należy, iż jest to norma regulująca pojęcie rodziny w sposób oryginalny w stosunku do określeń art. 6 pkt 10 i pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. Uwzględnianie w składzie rodziny "tego dziecka", polega zaś na tym, że w postępowaniu o ustalenie odpłatności rodziców za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej lub całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej, podczas stosowania przepisów w których skład rodziny ma znaczenie, ustalając skład rodziny należy uwzględniać (liczyć) także dziecko przebywające w rodzinie zastępczej lub w placówce.
Możliwość zwolnienia od opłaty przewiduje art. 81 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, uzależniając to zwolnienie od trudnej sytuacji materialnej rodziny lub osoby. Przepis art. 81 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej upoważnia radę powiatu do określenia, w drodze uchwały, warunków częściowego lub całkowitego zwalniania z opłaty. Skoro uchwala rady powiatu ma swoje źródło, kompetencyjne i w części merytoryczne, w ustawie o pomocy społecznej, to stosując normy tej uchwały, posługujące się określeniami definiowanymi w tej ustawie, należy normy uchwały rozumieć tak jak to przewiduje ustawa. W § 1 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a-h uchwały Rady Miasta Bydgoszczy z dnia 27 czerwca 2007 r. używane są dwa pojęcia, niezdefiniowane w tej uchwale, a funkcjonujące w ustawie o pomocy społecznej: dochód osoby i kryterium dochodowe. Uwzględnienie, w myśl art. 10 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, dziecka wychowywanego w rodzinie zastępczej, polega na zaliczeniu go do rodziny przy ustalaniu dochodu rodziny i dochodu na osobę w rodzinie oraz na zaliczeniu tego dziecka do rodziny przy ustalaniu kryterium dochodowego.
Takie uwzględnienie nastąpiło w niniejszej sprawie. Trafne było więc zastosowanie zarówno art. 10 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, jak i § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055). W konsekwencji bezzasadny jest zarzut niezastosowania przepisu § 1 pkt 1 lit. a tego rozporządzenia.
Odnosząc się do powołania się w skardze i w skardze kasacyjnej na orzeczenia sądów stwierdzić należy, że, w świetle powyższych uwag, nie można do sprawy o ustalenie odpłatności rodziców za pobyt dziecka w w rodzinie zastępczej lub całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej odnosić przepisów art. 6 pkt 10 i pkt 14 ustawy o pomocy społecznej oraz stanowisk wyrażanych w orzecznictwie w związku z pojęciami definiowanymi w tych przepisach.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
- - ---------------------- 4