Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 października 2004 r. wydanym w sprawie sygnatura akt II SA/Łd 1287/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Henryka S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia 16 czerwca 2003 r. (...) w przedmiocie zasiłku celowego.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wydany został w oparciu o następujące ustalenia faktyczne.
Decyzją z dnia 28 czerwca 2001 r. (...) Zastępca Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filii Ł.-P. orzekł o odmowie przyznania Henrykowi S. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup leków w miesiącu czerwcu 2001 r.
Decyzją z dnia 6 sierpnia 2001 r. (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję z dnia 28 czerwca 2001 r. (...) Zastępcy Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filii Ł.-P.
Wyrokiem z dnia 7 stycznia 2003 r. wydanym w sprawie II SA/Łd 1814/01 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi uchylił decyzję z dnia 6 sierpnia 2001 r. (...) Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 28 czerwca 2001 r. (...) Zastępcy Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filii Ł.-P. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji nastąpiło z powodu naruszenia, przez orzekające w tej sprawie organy, przepisów postępowania administracyjnego, ponieważ organy administracji publicznej nie odniosły się do indywidualnej sytuacji materialnej Henryka S. oraz winny wykazać brak środków i możliwości w zakresie udzielenia pomocy społecznej skarżącemu.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 1 kwietnia 2003 r. (...) Zastępca Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Ł.-P. odmówił przyznania Henrykowi S. zasiłku celowego w miesiącu czerwcu 2001 r.
Decyzją z dnia 16 czerwca 2003 r. (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję z dnia 1 kwietnia 2003 r. (...) Zastępcy Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Ł.-P.
Na decyzję z dnia 16 czerwca 2003 r. (...) Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wniósł Henryk S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalając skargę Henryka S. na decyzję z dnia 16 czerwca 2003 r. (...) Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w uzasadnieniu wyroku podał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ponadto Sąd I instancji wskazał, że decyzja w przedmiocie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy i kontrola legalności sprowadza się do ustalenia czy przy jej wydawaniu nie zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego i to w taki sposób, że mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Aprobując stanowisko organu odwoławczego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podniósł, że w tego typu sprawach rozstrzygnięcie uzależnione jest od okoliczności sprawy oraz od wielkości posiadanych środków finansowych na świadczenia z pomocy społecznej.
W tym stanie rzeczy o wysokości kwoty przyznanego zasiłku celowego przesądzają możliwości finansowe którymi dysponuje organ pomocy społecznej. W ocenie Sądu I instancji organ odwoławczy bezspornie wykazał, że środki finansowe przeznaczone na pomoc społeczną są ograniczone i nie zapewniają realizacji wszystkich świadczeń żądanych przez osoby uprawnione. Powyższe okoliczności przesądzają o tym, że mimo trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej skarżącego ograniczone możliwości finansowe organów pomocy społecznej pozwalają przyznać pomoc społeczną jedynie osobom znajdującym się w trudniejszej sytuacji niż sam skarżący i świadczą o tym, że organy nie przekroczyły wyznaczonych przez prawo granic uznania administracyjnego.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 października 2004 r., II SA/Łd 1287/03 wniósł pełnomocnik Henryka S. adwokat Marta W.-M., działająca z substytucji adwokat Sylwii K. Pełnomocnik skarżącego zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości i zarzuciła mu naruszenie prawa materialnego, to jest art. 32 w związku z art. 36 ust. 2 oraz art. 2 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414/ poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że brak środków finansowych pozostających do dyspozycji organów pomocy społecznej uprawnia te organy do odmowy udzielenia pomocy w jakiejkolwiek wysokości i formie osobie spełniającej ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tej pomocy oraz naruszenie przepisów postępowania to jest art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia w toku postępowania art. 7 Kpa i art. 77 Kpa, polegające na zaniechaniu ustalenia i wykazania okoliczności pozwalających na odmowę przyznania zasiłku celowego, a w szczególności nie wskazania dowodów, że organ pomocy społecznej nie dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi na wypłatę świadczenia oraz naruszenie art. 141 par. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niewzięcie pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy.
Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego Henryka S. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temuż Sądowi, a także wniosła o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego podniosła, że skoro Sąd I instancji jest zobligowany do oceny legalności zaskarżonej decyzji to tym samym był zobowiązany do rozważenia i zbadania czy faktycznie Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej nie dysponował niezbędnymi środkami finansowymi do przyznania skarżącemu zasiłku celowego, zwłaszcza, że z ustaleń dokonanych przez organ administracji publicznej wynika, że Henryk S. znajduje się w trudnej sytuacji finansowej.
Ponadto strona skarżąca podniosła, że organ administracji publicznej ma obowiązek zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy w taki sposób aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodnie z rzeczywistością. Organ administracji publicznej winien więc dokonać ustaleń wskazujących, że organ pomocy społecznej posiada ograniczone możliwości płatnicze. W ocenie strony skarżącej z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie wynika czy Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł. Filia Ł.-P. dysponował odpowiednimi środkami finansowymi które mógłby przeznaczyć na wypłatę świadczeń o charakterze fakultatywnym. Wreszcie strona skarżąca podniosła, że w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się dobrem osób korzystających z tej pomocy i w przypadku odmowy przyznania zasiłku celowego, organ działając z urzędu winien pouczyć stronę o możliwości przyznania jej zasiłku okresowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. 153 poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a./ skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 par. 1 ustawy- p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym-zdaniem skarżącego- uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego-wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna odpowiada wymogom, o których mowa w wymienionych wyżej przepisach prawach, ale przytoczone w niej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 32 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./, która to ustawa z dniem 1 kwietnia 2004 r. została zastąpiona przez ustawę z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. nr 64 poz. 593 ze zm./, zasiłek celowy mógł być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu. Niewątpliwie żądanie pomocy na zakup leków mieści się w katalogu potrzeb, na zaspokojenie których może być przyznany zasiłek celowy i Henryk S. odpowiada kryterium dochodowemu, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy, to jednak nie były to przesłanki przesądzające o pozytywnym rozstrzygnięciu sprawy przyznania pomocy społecznej. Zasadnie Sąd I instancji podkreślił, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego wydawana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego.
Rozstrzyganie sprawy w ramach uznania administracyjnego nie może oznaczać dowolności w załatwieniu sprawy administracyjnej. Granice uznania administracyjnego wyznaczone zostały przez treść przepisu art. 7 Kpa, który to przepis nakazuje załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy zostały naruszone zasady, o których mowa w art. 7 Kpa i art. 77 Kpa. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy dawał podstawy do dokonania przez Sąd I instancji oceny, iż organy administracji publicznej odmowę przyznania pomocy społecznej uzasadniły w sposób przekonujący i rozstrzygnięciom tym nie można postawić zarzutu dowolności.
Wielokrotnie w orzecznictwie podkreślano, iż wykazany w toku postępowania administracyjnego brak dostatecznych środków finansowych na pomoc społeczną stanowi okoliczność uzasadniającą odmowę przyznania takiej pomocy przez właściwy organ administracji publicznej /vide wyrok NSA z 5.03.1998 r. I SA 984/97 - nie publ., wyrok NSA z 26.09.2000 r. I SA 945/00 - nie publ./.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. 153 poz. 1270 ze zm./ orzekł, jak w sentencji wyroku.