Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 7 października 2013 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1530/13) odrzucił skargę M. N. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [....] maja 2013 r., znak [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia.
Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Postanowieniem z dnia [...] października 2004 r. znak [...], Ł. W. Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy postanowienie Starosty Powiatu P. z dnia [...] sierpnia 2004 r. znak: [..] orzekające o odmowie wydania zaświadczenia dotyczącego gruntów ornych, leśnych, dróg, wód i nieużytków wchodzących w skład "K." lub "H.".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawomocnym wyrokiem z dnia 3 marca 2005 r., sygn. akt III SA/Łd 1023/04, oddalił skargę na powyższe postanowienie.
M. N. następnie wniósł o stwierdzenie nieważności ww. postanowień.
Główny Geodeta Kraju postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak: [...], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. postanowienia Ł. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2004 r.
Na skutek złożonego przez M. N. wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, ww. organ centralny, postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. znak: [...], utrzymał w mocy swoje poprzednie postanowienie.
W uzasadnieniu swego postanowienia Główny Geodeta Kraju wskazywał, że nie znalazł wystarczających argumentów, które uzasadniałyby uchylenie jego postanowienia z dnia [...] kwietnia 2013 r. Zaznaczył przy tym, że przesłanka powagi rzeczy osądzonej zawarta w art. 170 i 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej "P.p.s.a.", nadal istnieje i uniemożliwia zmianę stanowiska w niniejszej sprawie. Organ zwrócił przy tym uwagę, że oddalenie skargi na decyzję przez sąd administracyjny zamyka organom administracyjnym, legitymowanym do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności tej decyzji, możliwość pozbawienia jej mocy wiążącej w tym trybie w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte zostały zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego.
M. N. w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższe postanowienie zakwestionował prawidłowość wydanych przez organ orzeczeń.
Główny Geodeta Kraju w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia [...] maja 2013 r. wskazując, że skarżący, żądając stwierdzenia nieważności ww. orzeczeń, nie wskazał żadnych nowych okoliczności ani faktów, które nie byłyby brane pod uwagę przez Sąd przy dokonywaniu oceny zgodności z prawem ww. postanowienia Ł. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2004 r. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że brak było podstaw do wszczęcia postępowania nieważnościowego.
Odrzucając skargę – na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że sprawa nią objęta pomiędzy tymi samymi stronami została już prawomocnie osądzona.
W uzasadnieniu swego postanowienia Sąd Wojewódzki – powołując się na przepisy art. 170 i art. 171 P.p.s.a.- wskazywał, że sprawa rozpatrzenia wniosku o wydanie przez "Starostwo Powiatowe w P." zaświadczenia wskazującego "grunty orne, leśne, drogi, wody i nieużytki należące w 1939 r. do K. lub H. wraz z mapami" była już przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego.
Na etapie postępowania administracyjnego ostateczne postanowienie w tej sprawie wydał Ł. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w dniu [...] października 2004 r. znak [...] Orzeczenie to zostało zaskarżone do sądu administracyjnego przez M. N. Zarzucił on wówczas naruszenie art. 8, 9, art. 10 § 1, art. 35 § 1,2, art. 139 i art. 140 k.p.a. oraz art. 21 ust 1 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP z 1997 r. w zw. z art. 241 k.p.a. Ponadto powtórzył argumenty przywołane w odwołaniu od postanowienia Starosty Powiatu P. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 marca 2005 r. sygn. akt III SA/Łd 1023/04 (prawomocny od dnia 11 kwietnia 2006 r.). sprawa została rozstrzygnięta. Tamtejszy Sąd skargę oddalił w oparciu o art. 151 p.p.s.a. uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Obecnie zaś skarga dotyczy postanowienia Głównego Geodety Kraju z dnia [...] maja 2013 r. oraz jego postanowienia z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak: [...], którymi odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia Ł. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dniu [...] października 2004 r. z uwagi na stan powagi rzeczy osądzonej.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego odmienność stron postępowania była w tym przypadku iluzoryczna. Źródłem sporu jest bowiem ten sam wniosek skarżącego z dnia [...] lipca 2004 r. o wydanie zaświadczenia dotyczącego gruntów ornych, leśnych, dróg, wód i nieużytków wchodzących w skład "K." lub "H., który został rozpatrzony odmownie przez Starostę Powiatu P. a dalej postanowieniem Ł. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2004 r. Obecnie skarżący podważając zasadność prawomocnego wyroku skorzystał z procedury stwierdzenia nieważności postanowienia uznanego wyrokiem przez sąd za prawidłowe.
Sąd Wojewódzki uznał zatem, że istnieje tożsamość przedmiotowa sprawy i tożsamość podmiotowa stron postępowania w niniejszej sprawie i sprawie już prawomocnie zakończonej ww. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
M. N. w skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania tj. art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący kasacyjnie wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie zgodnie z żądaniem skargi albo przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do przepisu art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny powołanych w skardze kasacyjnej podstaw, które zasługują na uwzględnienie.
W niniejszym przypadku nie było bowiem podstaw do odrzucenia skargi, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 4 P.p.s.a. O istnieniu w niniejszym przypadku powagi rzeczy osądzonej możnaby było mówić wówczas, gdyby zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w sprawie rozpoznawanej pod sygnaturą akt III SA/Łd 1023/04, jak również Sąd I instancji, który wydał zaskarżone postanowienie, rozpoznawały sprawy tożsame przedmiotowo i podmiotowo. Tymczasem w pierwszej z wymienionych spraw Sąd Wojewódzki w Łodzi badał legalność postanowienia Ł. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2004 r. znak [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Starosty Powiatu P. z dnia [...] sierpnia 2004 r. znak: [...] orzekające o odmowie wydania zaświadczenia dotyczącego gruntów ornych, leśnych, dróg, wód i nieużytków wchodzących w skład "K." lub "H.". W niniejszym zaś postępowaniu, kontroli podlegały wydane w odrębnym, choć bez wątpienia ściśle powiązanym z powołaną wcześniej sprawą postępowaniu nieważnościowym, orzeczenia Głównego Geodety Kraju w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia.
Rolą organu w tym przypadku było zatem dokonanie oceny istnienia przesłanek uzasadniających wszczęcie takiego postępowania. Zadanie sądu sprowadzało się zaś wyłącznie do dokonania oceny orzeczenia Głównego Geodety Kraju pod tym kątem, co w żadnym zakresie nie obejmowało merytorycznej oceny wydanych przez Ł. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego i Starostę Powiatu P. postanowień.
Nie można w związku z tym mówić o tożsamości podmiotowej i przedmiotowej spraw w sytuacji, gdy dotyczą one dwóch różnych, choć związanych z sobą zagadnień (orzeczeń), zwłaszcza w sytuacji istnienia możliwości stwierdzenia nieważności orzeczenia "pierwotnego", a więc także wszczęcia w tym przedmiocie postępowania, w sytuacji dokonania przez sąd administracyjny kontroli i oddalenia skargi na takie orzeczenie (vide: uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09).
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd I instancji będzie zobligowany rozpoznać niniejszą skargę merytorycznie, o ile nie stwierdzi innych, uniemożliwiający dokonanie tego, przesłanek.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 182 § 1 w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.
O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł, ponieważ zgodnie z art. 209 P.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Zgodnie z powyższą zasadą Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest rozstrzygać o kosztach postępowania kasacyjnego w orzeczeniu wydanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku, natomiast w niniejszej sprawie została rozpoznana skarga kasacyjna od postanowienia o odrzuceniu skargi.