Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Rz 527/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu skargi J. C., uchylił zaskarżone przez niego postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia [...] maja 2007 r. nr [...], odmawiające J. C. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz postanowienie tego organu z tej samej daty o nr [...], stwierdzające uchybienie przez J. C. terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd wyjaśnił, iż z akt sprawy wynika, że decyzja Wójta Gminy N. z dnia [...] marca 2007 r. została doręczona przez gońca pełnoletniej córce J. C. – A. C. dnia [...] marca 2007 r., zaś J. C. dnia [...] kwietnia 2007 r. wniósł od niej odwołanie z wnioskiem o "przeniesienie" terminu do wniesienia odwołania, motywując wniosek tym, że córka decyzję "położyła i zapomniała" mu oddać, a którego to wniosku Samorządowe Kolegium nie uwzględniło, odmawiając przywrócenia terminu postanowieniami wskazanymi na wstępie.
Odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Wojewódzki Sąd uznał za naruszającą prawo z tego względu, iż przy doręczeniu zastępczym, jakie miało miejsce w sprawie (które Sąd uznał za prawidłowe) nie można skarżącemu przypisać winy w tym, iż córka nie przekazała mu decyzji, zatem uprawdopodobnił on brak swojej winy w dotrzymaniu terminu, czego wymaga art. 58 § 1 K.p.a. Dało to Sądowi podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia, a także postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu wniosło skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, lub po uchyleniu oddalenie skargi i zarzucając:
- naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a to art. 43 i art. 58 § 1 K.p.a., polegające na błędnym uznaniu przez Sąd, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego nastąpiło bez jego winy;
- naruszenie prawa procesowego stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 141 § 4 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.);
- naruszenie art. 57 § 1 P.p.s.a. poprzez potraktowanie pisma skierowanego przez skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie jako skargi, pomimo tego, że pismo to nie odpowiadało wymogom zawarowanym w tym przepisie;
- naruszenie przepisu art. 151 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie nazwy tego przepisu, kiedy to skarga jako nieuzasadniona winna być oddalona.
J. C. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę kasacyjną należało uwzględnić, choć nie wszystkie zarzuty są usprawiedliwione, w rozumieniu art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". Zgodzić się bowiem należy z tym, że Wojewódzki Sąd nie miał podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a., gdyż zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu nie było dotknięte wadami, które uzasadniałyby jego uchylenie.
Istotą sprawy było to, czy J. C. uchybił terminowi do wniesienia odwołania z własnej winy, czy też winy tej przypisać mu nie można. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu nie dopatruje się w wyjaśnieniach J. C. okoliczności uprawdopodobniających brak jego winy, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie z takim stanowiskiem się nie zgodził.
W sprawie bezspornym jest, że decyzja, od której odwołanie wniósł J. C. została doręczona jego dorosłej córce, a także i to, że córka położyła decyzję i zapomniała ja oddać. Takie uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu wywołało dwie odmienne oceny – Kolegium i Sądu. Rację jednak należy przyznać organowi.
Niewątpliwe jest, że decyzja organu pierwszej instancji została J. C. doręczona w sposób wskazany w art. 43 K.p.a., tj. zastępczy, gdyż jego dorosłej córce. Takie doręczenie traktowane jest jak doręczenie bezpośrednio do rąk adresata, co powoduje, że adresata obowiązują skutki działania osoby, której decyzję doręczono tak, jakby została ona doręczona wprost. Niewywiązanie się z przyjętego obowiązku oddania decyzji jej adresatowi przez osobę, której doręczono decyzję zastępczo, nie zwalnia adresata z winy w przypadku, gdy uchybił on terminom procesowym na skutek takiego zaniedbania. Doręczenie zastępcze bowiem z mocy art. 43 K.p.a. wywołuje takie skutki jak doręczenie adresatowi do rąk własnych. Niedbalstwo osoby, do rąk której dokonano doręczenia zastępczego jest traktowane tak samo jak adresata decyzji.
Art. 58 § 1 K.p.a. jako przesłankę przywrócenia terminu statuuje brak winy strony w uchybieniu terminu. Ten brak winy to takiego rodzaju okoliczność, która zupełnie uniemożliwia dokonanie czynności, mimo dołożenia staranności. W sytuacji gdy miało miejsce doręczenie zastępcze, brak winy strony w uchybieniu terminowi, to taka okoliczność, która uniemożliwiła osobie odbierającej decyzję jej oddanie adresatowi. Taka okoliczność to nie jest zapomnienie, zatem niedbalstwo w wywiązaniu się z przyjętego zobowiązania, ale niemożność działania z przyczyn niezależnych od tej osoby.
W niniejszej sprawie J. C. możnaby przypisać brak winy w uchybieniu terminowi tylko wtedy, gdyby jego córka, której zastępczo doręczono decyzję nie mogła jej mu oddać nie dlatego, że zapomniała, ale dlatego, że wystąpiła przeszkoda, której mimo dołożenia staranności nie mogła pokonać. Taka okoliczność nie miała miejsca w sprawie, co z jej akt wynika.
W tym stanie rzeczy, zaskarżony wyrok należało uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania i Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., odstępując od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego na zasadzie art. 207 § 2 P.p.s.a.