Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - stosownie do treści art. 134 w związku z art. 129 § 2 kpa - stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa z dnia [...] o odmowie potwierdzenia, że H. B. ur. [...] w [...], był aresztowany przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i umieszczony w szpitalu od 26.10.1956 r. do 19.04.1959 r. za działalność polityczną związaną z walką o suwerenność i niepodległość Polski.
Zakwestionowana decyzja została doręczona 6.04.2005 r., w której zawarto prawidłowe pouczenie o terminach i trybie wniesienia środka zaskarżenia. Tymczasem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożono 2.05.2005 r. - nie wnosząc o przywrócenie terminu (treść pisma i data stempla pocztowego).
W skardze - żądając uchylenia postanowienia i zasądzenia kosztów postępowania - zarzucono obrazę art. 7-9 kpa. Skarżący podniósł, że w okresie od 30.03. do 1.05. sam był poważnie chory i nie mógł tej racji wnieść środka zaskarżenia.
W odpowiedzi na skargę Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 grudnia 2005 r. sygn.akt V SA/Wa 2061/05, po rozpoznaniu sprawy ze skargi H. B. na postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że prawo nie zostało naruszone,. W sytuacji gdy we wniosku nie zostało zawarte żądanie przywrócenia terminu do jego wniesienia, to organ nie mógł z urzędu wydać takiego postanowienia. Podniesienie tego argumentu na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, tego uchybienia nie sanuje. Sąd nie może zastąpić organu i przywrócić termin.
J. B. opiekun prawny H. B. wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości.
Skargę kasacyjną oparto na zarzutach:
- naruszeniu przepisów art. 7 i 8 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co wyraziło się w odstąpieniu od przekazania sprawy do ponownego rozpoznania i przesłuchania na bardzo istotne okoliczności świadka Z. O., co może mieć wpływ na zaufanie obywateli do organów Państwa;
- naruszeniu przepisu art. 9 kpa poprzez uniemożliwienie skarżącemu dochodzenia swoich praw w wyniku błędnego przekonania wynikającego z nieznajomości prawa i niewłaściwej informacji udzielonej przez organ prowadzący postępowanie, że po zakończeniu choroby można złożyć odwołanie i wniosek o przeprowadzenie nowego dowodu bez konieczności składania wniosku o przywrócenie terminu;
- naruszeniu przepisów art. 145 § 1 pkt 5 kpa i art. 154 ust. 1 kpa poprzez nieuwzględnienie faktu, że odwołanie zawierało jednocześnie wniosek, który winien być potraktowany jako wniosek o wznowienie postępowania lub wniosek o zmianę prawomocnej decyzji z uwagi na wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych dowodów nieznanych organowi, który wydal decyzję.
Na tych podstawach wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wnosił o odrzucenie skargi kasacyjnej, wywodząc, że skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przytoczenia podstaw skargi kasacyjnej. Zarzuty naruszenia art. 7, 8, 9, 145 § 1 pkt 5 i art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego odnoszą się wyłącznie do postępowania administracyjnego, a nie do postępowania prowadzonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: przesłanki nieważności postępowania administracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi.
Według art. 174 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może sam wyprowadzać podstaw skargi kasacyjnej ani ich domniemywać. Skarga kasacyjna musi spełniać wymagania materialne przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 176 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z tego względu, że skarga kasacyjna wyznacza granice rozpoznania sprawy, jej sporządzenie objęte jest przymusem zastępstwa w zakresie jej sporządzenia przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 § 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym od wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych (art. 173 § 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Podstawy skargi kasacyjnej muszą być zatem wyprowadzone z przepisów stosowanych przez wojewódzki sąd administracyjny. W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie przed sądem administracyjnym w pełni regulują przepisy powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W tej sytuacji wywiedzione podstawy z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego są nieusprawiedliwione.
Z tego względu na podstawie art. 184 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.