Postanowienie NSA z 1 kwietnia 2010 r., I OSK 482/10

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 1 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. P.

Od orzeczenia

od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 682/09 umarzającego postępowanie

Skład

Sędzia NSA Anna Lech przewodniczący

Sprawa

w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Wojewody P. z dnia (...) września 2009 r., Nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania nieruchomości zamiennej za wywłaszczoną nieruchomość postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Pismem datowanym na dzień 12 października 2009 r. (data stempla pocztowego – 12 października 2009 r.), A. P. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody P. z dnia (...) września 2009 r., Nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania nieruchomości zamiennej za wywłaszczoną nieruchomość. W skardze tej zawarto wniosek o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, przesłano skarżącej formularz PPF celem jego wypełnienia i odesłania do Sądu. Skarżąca odesłała wypełniony formularz do Sądu. W następstwie tego, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego tegoż Sądu wezwano skarżącą o przedłożenie wskazanych w wezwaniu dokumentów źródłowych potwierdzających jej sytuację majątkową – w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania. Skarżąca wymaganych dokumentów nie złożyła.

Pismem z dnia 14 grudnia 2009 r. (data stempla pocztowego 18 grudnia 2009 r.) A. P. cofnęła skargę. W następstwie tego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), umorzył postępowanie.

Od tego postanowienia A. P. złożyła skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, to jest:

1. art. 60 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że skarżąca skutecznie cofnęła skargę na akt administracji publicznej;
2. art. 220 § 1 powołanej ustawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji niewezwanie strony do uiszczenia należnej opłaty od skargi;
3. art. 6 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez zaniechanie udzielenia stronie występującej bez adwokata lub radcy prawnego wskazówek co do czynności procesowych i pouczenia o skutkach prawnych tych czynności oraz zaniedbań, co w konsekwencji doprowadziło do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania.
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c wskazanej wyżej ustawy w związku z art. 77§ 1 k.p.a. w związku z art. 7 oraz 10 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości oraz art. 129 i 131 ustawy z dnia 21 sierpnia 1991r. o gospodarce nieruchomościami, przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przepisów przez organ w toku postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zamiarem skarżącej było cofnięcie jedynie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazano, że skarżąca, jest sędziwą osobą (82 lata) i w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie korzystała z profesjonalnej pomocy prawnej, zatem nie miała wiedzy i dostatecznej precyzji co do formułowania pism do Sądu. Jej zdaniem, w związku z tym, powinna zostać pouczona o skutkach co do podejmowanych czynności procesowych.

Podała, że cofając jedynie wniosek o przyznanie prawa do pomocy, pogodziła się z tym, iż poniesie koszty postępowania oraz oczekiwała, że zostanie wezwana do uiszczenia należnej opłaty, aby jej skarga została rozpoznana merytorycznie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W ocenie skarżącej, wniosek o cofnięcie skargi nie może być rozpatrzony do czasu uiszczenia wpisu od skargi. Powołano się przy tym na art. 220 § 1 powołanej ustawy, zgodnie z którym sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. Oznacza to, zdaniem skarżącej, że cofnięcie skargi może dotyczyć wyłącznie skargi, która została skutecznie wniesiona, a więc wszczęła postępowanie sądowoadministracyjne.

Skarżąca kasacyjnie podniosła także kwestie merytoryczne związane ze sprawą z jej skargi na decyzję Wojewody P. z dnia (...) września 2009 r., Nr (...).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 60 powołanej wyżej ustawy, skarżący może cofnąć skargę, a cofnięcie skargi w myśl art. 161 § 1 pkt 1 tej ustawy skutkuje umorzeniem postępowania.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że w myśl art. 53 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W tym też terminie należy uiścić wpis od skargi, o którym mowa w art. 230 § 1 powołanej ustawy. Oznacza to, że wpis taki można uiścić zarówno w pierwszym, jak i ostatnim – trzydziestym dniu, zakreślonym dla dokonania tej czynności.

W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej w dniu 16 września 2009 r., zaś skargę złożono w dniu 13 października 2009 r. (data stempla pocztowego), zatem w terminie. W skardze został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy. W takiej sytuacji wniosek ten – przed dokonaniem innych czynności – powinien być rozpoznany przez sąd jako pierwszy. W przypadku bowiem jego pozytywnego rozpoznania, w ogóle nie zachodzi potrzeba wzywania strony do uiszczenia wpisu. W przypadku natomiast odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, sąd wzywa do uiszczenia stosownego wpisu, zakreślając w wezwaniu stosowny termin dla dokonania tej czynności.

Z tych właśnie powodów w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie wzywał skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi, natomiast przesłał jej urzędowy formularz PPF celem jego wypełnienia i odesłania do Sądu, co też skarżąca uczyniła. Następnie, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku, wobec nasuwających się wątpliwości co do sytuacji materialnej skarżącej, wezwał ją do złożenia temuż Sądowi stosownych dokumentów źródłowych w terminie czternastu dni od daty doręczenia wezwania. Wezwanie to zostało doręczone skarżącej w dniu 3 grudnia 2009 r., zatem wskazany termin upłynął w dniu 17 grudnia 2009 r. (czwartek). Skarżąca nie nadesłała żądanych przez Sąd dokumentów. Natomiast w dniu 16 grudnia 2009 r. (data stempla pocztowego) złożyła pismo o treści "oświadczam, że cofam skargę z dnia 12.10.2009 r."

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ze wskazanego wyżej pisma skarżącej jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że jej intencją było cofnięcie skargi. W piśmie tym nie było natomiast żadnej nawet wzmianki o wnioskowanym prawie pomocy, co podniesiono w skardze kasacyjnej.

Podkreślić w tym miejscu należy, że sąd administracyjny nie może dokonywać interpretacji intencji skarżącego. W razie jakichkolwiek wątpliwości może jedynie wezwać do uzupełnienia, czy też wyjaśnienia treści pisma, z czym jednak nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Skarżąca jasno bowiem oświadczyła, że cofa skargę. W związku z tym, zasadnie Sąd umorzył postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Uznać zatem należy, że w niniejszej sprawie jej stan faktyczny nie budzi wątpliwości, w związku z czym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu art. 145 § 1 pkt lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 77 § 1 k.p.a., a także nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej o naruszeniu przez Sad pierwszej instancji art. 220 § 1 i art. 60 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Co zaś do art. 6 wskazanej wyżej ustawy, to zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie został on naruszony w niniejszej sprawie. Sąd dokonał bowiem wszelkich czynności, które winien był wykonać w zaistniałej sytuacji, to jest badając skargę pod względem formalnym, zwrócił uwagę na zawarty w niej wniosek o przyznanie prawa pomocy, następnie przesłał stronie stosowny formularz, a w dalszej kolejności wezwał do nadesłania stosownych dokumentów. Tym samym wypełnił przesłankę określoną w art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Nie jest zatem zasadny zarzut naruszenia art. 6 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł się odnieść do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego podniesionych w skardze kasacyjnej, gdyż Sąd pierwszej instancji tych przepisów nie stosował umarzając postępowanie. Mogłyby one mieć ewentualnie zastosowanie w sytuacji, gdyby skarga podlegała merytorycznemu rozpoznaniu na rozprawie. W sytuacji natomiast, gdy mamy do czynienia z cofnięciem skargi, to wtedy Sąd nie bada sprawy merytorycznie, czyli nie odnosi się do zaskarżonej decyzji, lecz sprawdza, czy cofnięcie skargi jest skuteczne i czy w sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania. Bada więc sprawę pod względem formalnym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec dokumentacji zgromadzonej w aktach niniejszej sprawy, a przede wszystkim, mając na uwadze pismo skarżącej cofające skargę, uznać należy, że Sąd pierwszej instancji zasadnie umorzył postępowanie w sprawie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.