Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1618/05 oddalił skargę T. H. na decyzję Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.
Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...], na podstawie art. 112 pkt 3 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz § 11 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 50, poz. 483), zwolnił kpt. T. H. z dniem 30 czerwca 2005 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek niewyznaczenia go na stanowisko służbowe na kolejną kadencję.
Minister Obrony Narodowej, po rozpoznaniu odwołania T. H., decyzją Nr [...] z dnia [...], na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.),powyższy rozkaz personalny utrzymał w mocy. W uzasadnieniu podał, że T. H. rozkazem personalnym Szefa Sztabu Generalnego WP nr Z-294/52 z dnia 22 czerwca 2005 r został na wyznaczony na stanowisko specjalisty w Zarządzie Koordynacyjnym Generalnego Zarządu Dowodzenia i Łączności – P6 Sztabu Generalnego WP na okres kadencji od dnia 1 lipca 2004 r. do dnia 30 czerwca 2005r. Do zajmowania tego stanowiska wymagane jest posiadanie przez żołnierza poświadczenia bezpieczeństwa upoważniającego do dostępu do informacji niejawnych o poziomie klauzuli dostępu "tajne". T. H. legitymuje się zaś poświadczeniem bezpieczeństwa upoważniającym go do dostępu do informacji niejawnych stanowiących tajemnicę służbową, oznaczonych klauzulą "poufne". Niespełnienie wymagań dla zajmowanego stanowiska, określonych w karcie opisu stanowiska, uniemożliwiało wyznaczenie wymienionego oficera na kolejną kadencję na tym stanowisku służbowym. Nie było też możliwe wyznaczenia T. H. na inne stanowisko służbowe. Poszukując takich możliwości, Szef Generalnego Zarządu Zasobów Osobowych P1 Sztabu Generalnego WP w dniach 17, 25 i 27 maja 2005 r skierował stosowne pisma do Dowództwa Rodzajów Sił Zbrojnych, Dowództwa Garnizonu Warszawa oraz Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego. Otrzymał jednak odpowiedź, że brak jest stanowiska, na którym oficer mógłby kontynuować służbę wojskową, stosownie do posiadanych przez niego kwalifikacji, doświadczenia zawodowego oraz posiadanego poświadczenia bezpieczeństwa. Spełnione zatem zostały przesłanki do zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej, na podstawie art. 112 pkt 3 cyt. ustawy.
Decyzję Ministra Obrony Narodowej T. H. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP jako wydanych z naruszeniem art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 114 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a ponadto z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 8 kpa, art. 9 kpa, art. 10 kpa i art. 11 kpa oraz art. 75 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa, art. 81 kpa i art. 107 § 3 kpa. W bardzo obszernym uzasadnieniu skargi T. H. zarzucił, że decyzje o zwolnieniu go ze służby wojskowej zostały wydane w dużym pośpiechu, czego dowodem miedzy innymi są błędy w pisowni jego nazwiska oraz oznaczeniu zajmowanego stanowiska, a ponadto niezapoznanie strony z aktami sprawy. Stwierdził ponadto, iż nie zachodziły przesłanki do rozwiązania z nim stosunku służbowego na podstawie art. 112 pkt 3 ustawy pragmatycznej. Nieprawdziwe są bowiem twierdzenia organów o braku możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. W tym czasie było co najmniej kilkanaście nieobsadzonych stanowisk służbowych. Na wiele z nich mógł być wyznaczony skarżący, zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami i doświadczeniem zawodowym. Skarżący zbiegał ponadto o pełnienie służby także poza granicami kraju, wyrażając zgodę nawet na pełnienie służby w warunkach zagrożenia życia i zdrowia. Żadnych propozycji jednak nie otrzymał. Podjął również starania o wydanie mu nowego poświadczenia bezpieczeństwa, umożliwiającego dostęp do dokumentów niejawnych opatrzonych klauzulą "tajne". Wnioskowi nie nadano jednak biegu. Nieposiadanie stosownego poświadczenia bezpieczeństwa wykorzystano jako powód niewyznaczenia skarżącego na dotychczasowe stanowisko oraz zwolnienia go ze służby. Tymczasem brak takiego dokumentu nie jest, zdaniem skarżącego, warunkiem wyznaczenia oficera na określone stanowisko służbowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę T. H., w uzasadnieniu wyroku wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych skarga do właściwego sądu administracyjnego nie może być wniesiona w sprawach wyznaczenia, przeniesienia i zwolnienia ze stanowiska służbowego oraz przeniesienia do rezerwy kadrowej lub do dyspozycji. Oznacza to, że w przypadku decyzji organów wojskowych związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 112 pkt 3 tej ustawy, sąd nie może oceniać przesłanek, dla których organy wojskowe nie wyznaczyły żołnierza na kolejną kadencję. Kontrola sądu administracyjnego jest w tym wypadku ograniczona jedynie do legalności samej decyzji o zwolnieniu, a więc czy organ zastosował właściwą podstawę prawną oraz czy decyzja została wydana zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Podstawę zwolnienia skarżącego ze służby stanowił art. 112 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który pozwala na zwolnienie żołnierza zawodowego ze służby w sytuacji, gdy nie zostanie wyznaczony na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. W przepisie tym ustawodawca zezwolił na zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej, bez żadnych warunków dodatkowych, w razie niewyznaczenia żołnierza na nowe lub to samo stanowisko służbowe nas kolejną kadencję.
W sprawie bezsporne jest, że T. H., nie został wyznaczony na nową kadencję. Zaistniała więc przesłanka z art. 112 pkt 3 wojskowej ustawy pragmatycznej i skarżący mógł być zwolniony ze służby. Decyzje organów wojskowych obu instancji były prawidłowe, zawierały wyczerpujące uzasadnienie prawne oraz podjęto je we właściwym trybie.
Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia prawa przez organy wojskowe, poprzez wyznaczenie skarżącego na okres tylko jednorocznej kadencji. Przepis art. 37 ust. 2 wymienionej ustawy, wskazuje bowiem, że kadencja może trwać od roku do lat trzech. Tak więc wyznaczenie kpt. T. H. na okres od 1 lipca 2004 r. do 30 czerwca 2005 r. mieściło się w dyspozycji tego przepisu.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. H., reprezentowany przez radcę prawnego. Zaskarżając wyrok w całości wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokowi zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 112 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) w zw. z art. 7 kpa, art. 6 ust. 2, art. 7, art. 8 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji ze względu na przyjęcie, iż organ może dokonać zwolnienia z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego oraz że zwolnienie to nie jest warunkowane występowaniem warunków dodatkowych, w tym wynikających z przytaczanych przepisów ogólnych postępowania administracyjnego oraz 2) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że brak było niezbędnych podstaw do zastosowania w istniejącym stanie faktycznym i prawnym przepisu art. 112 pkt 3 ustawy pragmatycznej mimo upływu okresu rocznej kadencji zajmowania stanowiska służbowego i niewyznaczenia go po tym okresie na inne stanowisko służbowe.
W uzasadnieniu pełnomocnik T. H. wyraził pogląd, że skarga kasacyjna nie przewiduje możliwości kwestionowania ustaleń faktycznych Sądu I instancji. Nie można jednak pozostać obojętnym na fakt oczywistej bezstronności WSA w Warszawie, wyrażający się w sposobie przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zarzutów skarżącego zawartych w jego skardze. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji dokonał ponadto niewłaściwej rekonstrukcji normy prawnej zawartej w art.112 pkt.3 cyt. ustawy. Przyjął bowiem, że powyższy przepis zezwala na zwolnienie żołnierza bez żadnych dodatkowych warunków. Tymczasem należy przyjąć, że te dodatkowe warunki wynikają z innych norm obowiązującego systemu prawnego, w tym art.7 kpa, a w szczególności tej jego części, która odnosi się do obowiązku uwzględnienia "słusznego interesu obywatela". Po wejściu w życie Polski do Unii Europejskiej swoboda organu została w tym zakresie ograniczona jeszcze ogólnymi zasadami postępowania wyrażonymi w Europejskim Kodeksie Dobrej Administracji (zwłaszcza art.4, art.5, art.6 ust.2, art.7, art.8 itd.). Niezasadne jest zatem stanowisko WSA w Warszawie, że w przypadku rozwiązania stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej sąd administracyjny nie może oceniać przesłanek, dla których organy wojskowe nie wyznaczyły żołnierza na kolejną kadencję oraz że kontrola sądowa jest w tych sprawach ograniczona jedynie do legalności samej decyzji o zwolnieniu ze służby, tj. do oceny czy organ zastosował właściwą podstawę prawną i czy decyzja została wydana zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Tak pogląd oznaczałby zakwestionowanie wynikającego z art. 45 Konstytucji prawa skarżącego do bezstronnego zbadania jego sprawy. Zbadanie sprawy pod kątem wskazanych dodatkowych warunków zastosowania normy art.112 pkt.3 ustawy pragmatycznej (tj. przyczyn niewyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe), zdaniem autora skargi kasacyjnej, potwierdziłoby zarzuty T. H. odnośnie stosowanego w stosunku do niego mobbingu oraz innych działań dyskwalifikujących organy wojskowe, a także nieprzestrzegania przez te organy zasad wynikających z art. 7 kpa, czy art. 6 ust. 2, art. 7, albo art. 8 Europejskiego kodeksu dobrej administracji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do treści art.183§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz.1270 ze zm. - dalej ustawa P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny – poza nieważnością postępowania - rozpoznaje sprawę w granicach kasacji. Bada sprawę tylko z punktu widzenia podstaw kasacyjnych, które muszą być prawidłowo skonkretyzowane i należycie uzasadnione (art.176 P.ps.a.). Nie jest natomiast właściwy do powtórnego badania zaskarżonego aktu administracyjnego w jego całokształcie ani też do jakiegokolwiek korygowania czy uzupełniania zarzutów kasacyjnych. Nie może zatem z własnej inicjatywy oceniać zaskarżonego wyroku pod kątem ewentualnego naruszenia innych przepisów, niż te które zostały podniesione przez autora skargi.
W rozpoznawanej sprawie skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art.174 P.p.s.a. W pierwszej kolejności rozważenia wymaga zarzut naruszenia przepisów procesowych. Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do oceny zasadności naruszenia prawa materialnego.
Z przepisów regulujących postępowanie sądowoadowoadministracyjne pełnomocnik T. H. wskazał jedynie art.145 § 1 pkt.3 P.ps.a. Stosownie do tego przepisu sąd stwierdza wydanie decyzji (...) z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Stwierdzenie przez sąd wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa może być wyłącznie następstwem ustalenia, że jest ona dotknięta wadą kwalifikowaną (stanowiącą podstawę stwierdzenia nieważności albo wznowienia postępowania), a jednocześnie stwierdzenia okoliczności (upływ terminu przedawnienia, wywołanie nieodwracalnych skutków prawnych) uniemożliwiających ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. W sprawie żadna z tych przesłanek nie zachodziła. Ich istnienia nie wykazał także pełnomocnik T. H. W skardze kasacyjnej skargi jej autor zarzucał jedynie, że nie było dostatecznych podstaw do zastosowania art.112 pkt.3 cyt. ustawy z dnia 11 września 2003r a nie że zaskarżona decyzja dotknięta jest kwalifikowanymi wadami oraz że zachodzą okoliczności uniemożliwiające wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw do zastosowania art. 145§ 1 pkt.3 P.p.s.a. Zarzut naruszenia przez WSA w Warszawie tego przepisu uznać zatem należy za całkowicie chybiony.
Nieskuteczny jest też zarzut naruszenia prawa materialnego. W tym miejscu zwrócić przede wszystkim należy uwagę na błędny pogląd pełnomocnika skarżącego, iż w skardze kasacyjnej nie można zakwestionować ustaleń faktycznych tkwiących u podstaw zaskarżonego wyroku. Próba zwalczania ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd I instancji jest dopuszczalna. Nie może jedynie nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Ewentualnie może być ona skuteczna tylko w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt.2 ustawy P.p.s.a. Jeśli takiego zarzutu w skardze nie postawiono, albo okazał się on nieskuteczny, to Naczelny Sąd Administracyjny, nie może ingerować w poczynione w sprawie ustalenia faktyczne wobec braku możliwości ich skontrolowania.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji Ministra Obrony Narodowej stanowił art.112 pkt.3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, stosownie do którego żołnierza można zwolnić ze służby wskutek niewyznaczenia na kolejną kadencję. Wojewódzki sąd administracyjny, kontrolując legalność wydanej w tym zakresie decyzji, nie może ograniczyć się do zbadania tylko faktu niewyznaczenia żołnierza na kolejną kadencję. Powinien także ocenić wiarygodność materiału dowodowego dot. ustaleń organów wojskowych odnośnie braku możliwości wyznaczenia żołnierza także na inne stanowisko. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie postawiono jednak zarzutu naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego poprzez błędne ustalenie(czy też przyjęcie błędnego) stanu faktycznego. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny związany jest ustaleniami stanu faktycznego stanowiącymi podstawę wydania zaskarżonego wyroku. Oznacza to, że należy przyjąć, iż T. H. nie został wyznaczony na kolejną kadencję oraz że brak było innego stanowiska, na którym mógłby kontynuować zawodową służbę wojskową. Zaistniały zatem przesłanki do rozwiązania z nim w omawianym trybie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art.112 pkt.3 cyt. ustawy jest więc nietrafny.
Nie można ponadto podzielić stanowiska autora skargi kasacyjnej, że sąd administracyjny oceniając prawidłowość zastosowania art.112 pkt.3 ustawy pragmatycznej, zobowiązany jest do badania nie tylko czy istniały możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko, ale przede wszystkim czy organy wojskowe wykazały przyczyny niewyznaczenia żołnierza na inne wolne w tym czasie stanowiska służbowe. Takiego wymogu nie można wywieść jedynie z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, bowiem ich stosowanie nie może unicestwiać jednoznacznych ograniczeń przewidzianych w przepisach prawa materialnego.
Postulowany przez skarżącego warunek rozwiązania stosunku służbowego nie wynika także ani wprost ani z interpretacji ze wskazanego przepisu ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Art.112 pkt.3 ustawy musi być odczytywany, mając na uwadze rozwiązania systemowe przyjęte w ustawie. Zgodnie zaś z art.35 ust.1 tej ustawy pełnienie służby na określonym stanowisku nie jest uzależnione od istnienia wolnego stanowiska lecz od potrzeb Sił Zbrojnych. O tym czy istnieje potrzeba wyznaczenia określonej osoby na stanowisko służbowe decyduje nie żołnierz lecz właściwy organ wojskowy. Ponadto w myśl art.8 ust.2 pkt.1 ustawy w sprawach między innymi wyznaczenia, przeniesienia i zwolnienia ze stanowiska służbowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Ocenianie przez Sąd przyczyn niewyznaczenia na stanowisko służbowe w sprawach związanych ze zwolnieniem ze służby - tak jak to sugeruje pełnomocnik skarżącego - zmierzałoby w istocie do obejścia prawa i badania takiego zakresu władzy wojskowej, która pozostaje poza kontrolą sądów administracyjnych. Zarzut naruszenia art.112 pkt.3 ustawy także i z tych przyczyn jest zatem całkowicie nieusprawiedliwiony.
Na marginesie zauważyć należy, że dopuszczalność wyłączenia kontroli sądowej w sprawach wyznaczenia żołnierza zawodowego na stanowisko służbowe przyjął także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 czerwca 1998r sygn. akt K 28/97, nie dopatrując się w takiej regulacji niezgodności między innymi z art.45 ust.1 Konstytucji RP.
Z powyższych względów, działając na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną należało oddalić.