Postanowienie NSA z 29 stycznia 2010 r., I OSK 49/10

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 29 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Państwowego Gospodarstwa Leśnego "Lasy Państwowe" – Nadleśnictwo K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 października 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 711/09 o odrzuceniu skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego "Lasy Państwowe" – Nadleśnictwo K. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmiany użytku gruntowego postanawia oddalić skargę kasacyjną

Skład

Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę Państwowego Gospodarstwa Leśnego "Lasy Państwowe" – Nadleśnictwo K., reprezentowanego przez radcę prawnego H.Ł.. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż wbrew nakazowi wynikającemu z art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., pełnomocnik strony, będący radcą prawnym, nie uiścił wraz z wniesieniem skargi wpisu stałego. Zdaniem Sądu oznaczało to, że skarga była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosło Państwowe Gospodarstwo Leśne "Lasy Państwowe" – Nadleśnictwo K., prawidłowo reprezentowane, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

1. naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 oraz art. 221 ustawy P.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 193 ze zm.) poprzez nietrafne zastosowanie tych przepisów i odrzucenie skargi, pomimo, że skarżący jako statio fisci Skarbu Państwa (art.32, ust. 1 i 2 ustawy o lasach z dnia 28 września 1991; tekst jednolity z 2005 Dz. U. Nr 45, poz. 435. ze zm.) nie powinien ponosić opłaty wpisowej od skargi,
2. naruszenie art. 138 w związku z art. 166 P.p.s.a. i art. 164 P.p.s.a. — poprzez wydanie na posiedzeniu niejawnym postanowienia, w którym nie oznaczono prawidłowo strony skarżącej, gdyż pominięto w jej nazwie to, że reprezentuje Skarb Państwa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do bezzasadnego odrzucenia skargi,
3. naruszenie art. 135 P.p.s.a przez pominięcie faktu umiejscowienia skarżącego w klasyfikacji działów administracji rządowej wraz z organem nadzoru geodezyjnego oraz orzekającym sądem administracyjnym - na podstawie art. 5 pkt, 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 4a, art. 5, pkt 20 i art. 5 pkt 23 w związku art. 28 ust. 1, pkt 7 ustawy z dnia 4 września 1997 o działach administracji rządowej (t.j. Dz. U. z 2007 r., Nr 65, poz. 437 ze zm.) co potwierdza, że pobieranie opłaty wpisowej od skargi wnoszonej przez stronę, reprezentującą Skarb Państwa, finansowanego z budżetu, do którego wpływają opłaty sądowe jako dochody finansów publicznych – jest nieuzasadnione z punktu widzenia prawnego i ekonomicznego,
4. naruszenie art. 2, art. 45, ust. 1, art. 77, ust. 2 Konstytucji RP – przez pozbawienie skarżącego możliwości rozpoznania skargi w dwuinstancyjnym postępowaniu sądowoadministracyjnym, wskutek błędnego uznania skargi za niedopuszczalną,
5. naruszenie art. 175 Konstytucji RP przez pominięcie tego, iż w Polsce wymiar sprawiedliwości jest jeden i w związku z tym Skarb Państwa w zakresie obowiązku ponoszenia opłat sądowych nie powinien być inaczej traktowany przed Sądem Najwyższym i sądami powszechnymi, gdzie jest zwolniony od ich ponoszenia na podstawie art. 94 ustawy z dnia 28 lipca 2005 o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 z późn. zm.), a inaczej przed sądami administracyjnymi.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał, że Lasy Państwowe są w istocie przedstawicielem Skarbu Państwa i działają jako statio fisi, odwołał się także do orzecznictwa Sądu Najwyższego, zgodnie z którym organy Skarbu Państwa zwolnione są od obowiązku ponoszenia kosztów sadowych w postępowaniach przez sądami powszechnymi. Ponadto podkreślono, iż katalog podmiotów zwolnionych od kosztów sądowych, wskazany w art. 239 ustawy P.p.s.a., nie jest katalogiem zamkniętym i w ocenie skarżącego winny w nim także znaleźć się Lasy Państwowe działające w sprawach gospodarowania gruntami należącymi do Skarbu Państwa, a obowiązek uiszczenia takich kosztów oznacza jedynie przeniesienie środków z jednej części budżetu Skarbu Państwa do innej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie jako nieposiadająca usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych regulowane są art. 239 tej ustawy, który przewiduje dwa rodzaje takich zwolnień – z mocy ustawy bądź przyznane przez Sąd. Zwolnienie ustawowe może mieć charakter podmiotowy bądź przedmiotowy. Podmioty uprawnione do korzystania ze zwolnienia wskazane są w art. 239 ust 2 i 3 i są to prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i kurator strony wyznaczony przez Sąd orzekający lub sąd opiekuńczy dla danej sprawy. Ponadto z mocy ustawy nie ma obowiązku poniesienia kosztów strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach wskazanych w art. 239 ust. 1 lit. a do f.

Lasy Państwowe nie zostały wskazane we wskazanym wyżej katalogu, zatem nie korzystają one ze zwolnienia od obowiązku pokrycia kosztów postępowania. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga wniesiona przez Lasy Państwowe w niniejszej sprawie podlegała wpisowi stałemu. Radca prawny wnoszący tę skargę miał obowiązek uiszczenia wpisu zgodnie z art. 221 powołanej ustawy. Wobec nieuiszczenia wpisu odrzucenie skargi uznać należy za w pełni uzasadnione, a zaskarżone postanowienie za zgodne z obowiązującymi przepisami.

Podkreślić przy tym należy, iż zarówno orzeczenia Sądu Najwyższego jak i przepisy wskazane przez skarżącego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej dotyczą jedynie postępowań toczących się przed sądami powszechnymi. Postępowanie sądowoadministracyjne regulowane jest tylko i wyłącznie przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które nie przewidują możliwości zwolnienia Lasów Państwowych od obowiązku ponoszenia opłat sądowych. Możliwość taka nie istnieje także w przepisach prawa materialnego, regulujących działalność Lasów Państwowych jako podmiotu.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.