Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 15 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 494/12

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 1097/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. K. na decyzję Dowódcy 2 Korpusu Zmechanizowanego w Krakowie z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku nabycia prawa do 12-miesięcznego uposażenia.

W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący J. K. pismem z dnia 5 lutego 2007 r. wystąpił do Dowódcy Jednostki Wojskowej nr 2771 z wnioskiem "o zobowiązanie płatnika WBE Kraków do zwrotu kwoty [...] zł wraz z odsetkami, a pobranej od wnioskodawcy w dniu 23 marca 2004 r. na podstawie nieważnej decyzji tego organu z dnia [...] lipca 2003 r.".

Dowódca Jednostki Wojskowej nr 2771 decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. stwierdził, że wypłacone skarżącemu za okres od dnia 1 czerwca 2000 r. do [...] maja 2001 r. uposażenie w łącznej kwocie [...] zł brutto podlega zwrotowi ze względu na nienabycie prawa do tej należności. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 3 ust. 1, art. 9 i art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy w związku z art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie określenia organów wojskowych i organów wojskowych wyższego stopnia właściwych w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w ustawie o uposażeniu żołnierzy. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podniósł, że Minister Obrony Narodowej prawomocną decyzją z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] uchylił w decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2000 r. nr [...] punkt 39 dotyczący zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej.

Organ stwierdził, że jeżeli uprawnienie do otrzymania 12-miesięcznego świadczenia nie powstało, to wypłacone skarżącemu przez organ emerytalny należności podlegają zwrotowi jako należności budżetu państwa, gdyż zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy - żołnierzowi przysługuje tylko jedno uposażenie.

W dalszych pismach skarżący podniósł, że kwotę [...] zł wpłacił do organu na skutek czynności egzekucyjnych, których legalność została zakwestionowana wobec stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej wpłacenie tej kwoty i dlatego wnosi o zwrot bezprawnie uzyskanej przez WBE w dniu 23 marca 2004 r. kwoty.

Dowódca Jednostki Wojskowej nr 2771 wydał w dniu [...] maja 2007 r. decyzję nr [...] uzupełniającą decyzję nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r., w której orzekł, że odmawia zapłaty również kwoty [...] zł, a zatem łącznie odmowa dotyczy zapłaty kwoty [...] zł.

W odwołaniu skarżący podniósł, że prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2004 r. stwierdzający nieważność decyzji z dnia [...] lipca 2003 r. nakazał również niewykonywanie tego aktu w całości. W tej sprawie oznacza to, zdaniem skarżącego, obowiązek organu I instancji przywrócenia stanu, w którym brak jest skutków spowodowanych przez nieważną decyzję WBE w Krakowie poprzez nakazanie zwrotu pobranej kwoty.

Dowódca 2 Korpusu Zmechanizowanego, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazując, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej skarżącego w 2000 r. nie nastąpiło, a pobrane przez niego w 2000 r. świadczenie określone w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażaniu żołnierzy było świadczeniem nienależnym, ponieważ nie nabył prawa do 12-miesięcznego uposażenia. Ponadto, organ drugiej instancji wskazał, że z dniem 31 lipca 2004 r. skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i w związku z tym otrzymał kwotę [...] zł stanowiącą 12-miesięczne uposażenie przysługujące żołnierzowi zwalnianemu z zawodowej służby wojskowej.

J. K. wniósł na powyższą decyzję Dowódcy 2 Korpusu Zmechanizowanego w Krakowie z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 14 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Kr 856/07 oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracyjnych w tym zakresie.

W wyniku skargi kasacyjnej wniesionej przez J. K. od powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 marca 2009 r., sygn. I OSK 542/08, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

W uzasadnieniu wyroku NSA dokonał wykładni prawa dotyczącej przepisów zawartych w art. 134 § 1, 141 § 4 i art. 151, 170 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W szczególności Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że jego zdaniem, w niniejszej sprawie J. K. wniósł o zwrot kwoty [...] zł wraz z odsetkami pobranej od niego w dniu 23 marca 2004 r. na podstawie decyzji z dnia [...] lipca 2003 r., której nieważność została stwierdzona wyrokiem sądu administracyjnego i jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadniony zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w kontrolowanym wyroku z dnia 14 grudnia 2007 r. nie zauważył, że organy uchyliły się od rozstrzygnięcia tego żądania skarżącego, a więc w istocie rozpoznały inną sprawę, a nawet z decyzji organów obu instancji nie wynika jaki wniosek został rozstrzygnięty, przez kogo złożony i z jakiej daty.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Sąd pierwszej instancji nie ustalił w pełni stanu faktycznego niniejszej sprawy i nie ocenił prawidłowości podstawy prawnej rozstrzygnięcia sprawy przez organy administracji (k. 13 - 14 uzasadnienia wyroku z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 542/08). Stwierdzono, że "obecnie nie wiadomo czy istnieje tytuł prawny do wyegzekwowania od J. K. kwoty, której zwrotu żąda" (k. 15 uzasadnienia wyroku z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 542/08). Nadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy, oprócz wyjaśnienia wskazanych w uzasadnieniu okoliczności sprawy, należy wziąć również pod uwagę, że w kwestii uprawnień do emerytury i zwrotu świadczeń prowadzona jest sprawa przed sądem powszechnym i w toku tego postępowania zapadł wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2008 r., sygn. akt I UK 401/07, uchylający wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 3 lipca 2007 r., sygn. akt III AKa 616/06 i przekazujący sprawę Sądowi Apelacyjnemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie do ponownego rozpoznania, którego odpis skarżący złożył do akt sprawy na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (k. 17 uzasadnienia wyroku z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 542/08).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając sprawę wyrokiem z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 652/09, uchylił zaskarżoną decyzję Dowódcy 2 Korpusu Zmechanizowanego w Krakowie z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] oraz poprzedzające ją decyzje organu pierwszej instancji orzekając, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że dokonując kontroli zaskarżonych decyzji w wyniku sprawy przekazanej przez Naczelny Sąd Administracyjny do ponownego rozpoznania jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), zwanej dalej p.p.s.a. W myśl art. 170 ww. ustawy, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

W zaleceniach skierowanych do organów Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że jeżeli żądanie strony jest niewystarczająco precyzyjne, czy też niewłaściwie sformułowane, to obowiązkiem organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie jest wezwanie (przed wydaniem decyzji) do usunięcia występujących zdaniem organu braków lub nieścisłości w sformułowaniu żądania, z informacją o przyczynach prezentowanej oceny wniosku w świetle obowiązującego prawa i pouczeniem, o konsekwencjach takiego stanu rzeczy w razie niezastosowania się do wezwania organu przy rozstrzyganiu sprawy. Takiego działania wymaga art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a., nakazujący branie pod uwagę również słusznego interesu stron przy załatwianiu sprawy, jak również inne zasady ogólne sformułowane w art. 8 i 9 k.p.a. Sąd zaznaczył, że po wniesieniu przez osobę fizyczną żądania wszczęcia określonego postępowania administracyjnego obowiązkiem organu administracji publicznej jest dokonanie oceny formalnej i procesowej wniesionego podania.

Przez ocenę formalną należy rozumieć sprawdzenie, czy podanie odpowiada wymaganiom formalnym dla tego rodzaju pisma, wynikającym z art. 63 § 1 k.p.a. Natomiast przez ocenę procesową, należy rozumieć stwierdzenie istnienia przesłanek koniecznych do wszczęcia postępowania (art. 1 pkt 1 k.p.a. i art. 28 k.p.a.), w tym także ustalenie zdolności organu do prowadzenia postępowania w tej sprawie i wydania stosownej decyzji (art. 19 i art. 27 k.p.a.). W przypadku negatywnej oceny złożonego podania (wniosku), a zwłaszcza w przypadku ustalenia, iż sprawa objęta treścią żądania nie jest sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., czy też pochodzi od podmiotu niebędącego stroną tegoż postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., bądź gdy została skierowana do organu niewłaściwego, obowiązkiem organu administracji publicznej jest podjęcie stosownych czynności procesowych określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w szczególności wezwanie strony do usunięcia braków formalnych podania, pozostawienie podania bez rozpoznania, przekazanie sprawy do organu właściwego, zwrot podania z odpowiednim pouczeniem.

W przypadku ustalenia, iż sprawa objęta treścią podania nie dotyczy sprawy indywidualnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a., to mamy do czynienia z bezwzględną przeszkodą we wszczęciu postępowania, czyniącą niedopuszczalnym wszczęcie postępowania administracyjnego w tej sprawie przed organem administracji publicznej. Jeżeli więc żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji publicznej, to mamy do czynienia z bezprzedmiotowością tego postępowania i postępowanie takie winno ulec umorzeniu. Jeśli zaś żądanie strony zostało skierowane do organu niewłaściwego, organ winien podjąć czynności przewidziane w art. 65 k.p.a. i art. 66 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny nadto zaznaczył, że wobec nieustalenia istoty rozstrzyganej sprawy, nie jest możliwym odniesienie się do postawionych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego skoro od istoty rozstrzygnięcia będzie zależało także rozważenie kwestii właściwości organu administracyjnego do wydania decyzji merytorycznej - pozytywnej lub negatywnej, lub też umarzającej postępowanie administracyjne, a co za tym idzie także dopuszczalność sądowoadministracyjnej kontroli takich decyzji.

Funkcja kontrolna sądów administracyjnych nie może sprowadzać się do uprzedniej kontroli decyzji, które mogą być wydane w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Sąd podkreślił, że z tego względu nie jest możliwym również odniesienie się do prawidłowości podstawy prawnej wydanych w sprawie przez organ decyzji: art. 3 ust. 1, art. 9 i art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy w związku z art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie określenia organów wojskowych i organów wojskowych wyższego stopnia właściwych w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w ustawie o uposażeniu żołnierzy.

Sąd podniósł, że przy ponownym prowadzeniu postępowania organy uwzględnią oceny prawne i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mając na uwadze także to, że oprócz wyjaśnienia wskazanych wyżej okoliczności sprawy, należy wziąć również pod uwagę, że w kwestii uprawnień skarżącego do emerytury i zwrotu świadczeń prowadzona jest sprawa przed sądem powszechnym i w toku tego postępowania zapadł wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2008 r., sygn. akt I UK 401/07, uchylający wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 3 lipca 2007 r., sygn. akt III AKa 616/06 i przekazujący sprawę Sądowi Apelacyjnemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie do ponownego rozpoznania, którego odpis skarżący złożył do akt sprawy na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

W wyniku powyższych wyroków pismem z dnia 22 marca 2010 r. Dowódca Jednostki Wojskowej nr 2771 wezwał J. K. do sprecyzowania swych żądań z jednoznacznym wskazaniem w jakiej sprawie Dowódca Jednostki Wojskowej nr 2771 ma prowadzić postępowanie i wydać decyzję (k. 85 akt adm.).

W odpowiedzi na powyższe wezwanie J. K. w piśmie z dnia 6 kwietnia 2010 r. stwierdził, że Dowódca Jednostki Wojskowej nr 2771 jest "zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej rozstrzygającej czy wnoszący posiada prawo bądź nie do świadczenia wypłaconego z mocy art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. (Dz. U. nr 74, poz. 693 ze zm.) przez płatnika WBE Kraków w dniu 27 czerwca 2000 r. i czy podlega ono zwrotowi". Dalsze żądania związane zostały z przyznaniem prawa do tego świadczenia (k. 87 akt adm.).

Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. Dowódca Jednostki Wojskowej nr 2771 stwierdził "1) brak nabycia przez p. J. K. prawa do 12-miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej płk J. K. na podstawie decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. (punkt 39 - dotyczący zwolnienia w/w żołnierza z zawodowej służby wojskowej);

2) zrealizowanie przez p. J. K. prawa do 12-miesiecznego świadczenia pieniężnego w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, wypłaconego zainteresowanemu jednorazowo przez Wojskowe Biuro Emerytalne - Kraków w dniu 13 sierpnia 2004 r. na podstawie rozkazu Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. w sprawie zwolnienia płk J. K. z zawodowej służby wojskowej w dniu 31 lipca 2004 r.".

Jako podstawę prawną decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej nr 2771 nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. wskazano art. 104 w zw. z art. 61 § 1 k.p.a, art. 169 i art. 104 § 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. nr 141, poz. 892 z późn. zm.) w zw. z art. 10 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 176, poz. 1242), art. 18 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 1992 r. nr 5, poz. 18 z późn. zm.) wskazując, że decyzja została wydana w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 października 2009 r. - sygn. akt III SA/Kr 652/09 - uchylającego decyzję nr [...] Dowódcy 2 Korpusu Zmechanizowanego w Krakowie z dnia [...] lipca 2007 r. oraz poprzedzające ją decyzje organu I instancji, tj. Dowódcy Jednostki Wojskowej 2771 w Krakowie - Rząsce nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. oraz decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2007 r., jak również w rozpoznaniu ponownie wniosku J. K. z dnia 5 lutego 2007 r. uzupełnionego następnie wnioskami z dnia 16 marca 2007 r., 24 kwietnia 2007 r. i z dnia 6 kwietnia 2010 r. w sprawie ustalenia prawa do 12-miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.

W uzasadnieniu ww. decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. wskazano, że Dowódca Jednostki Wojskowej nr 2771 jest organem właściwym do rozpoznania sprawy z wniosku J. K. o ustalenie prawa do 12-miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, ponieważ o właściwości tego organu administracyjnego przesądziły dwa wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, tj.: z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Wa 648/04 oraz z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1404/06. Podano, że rozpatrywana sprawa mieści się w kategorii stosunku administracyjnoprawnego, albowiem art. 8 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jak również art. 107 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1992 r. nr 8, poz. 31 z późn. zm.) oraz art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 1992 r. nr 5, poz. 18 z późn. zm.), jak również obowiązujący poprzednio akt wykonawczy do cytowanych powyżej ustaw dotyczących zawodowej służby wojskowej, tj. rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie określenia organów wojskowych i organów wojskowych wyższego stopnia, właściwych w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w ustawie o uposażeniu żołnierzy mają swoje odesłania wprost do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a wnioskodawca - płk J. K. - pełniąc zawodową służbę wojskową od 1974 r. do dnia 31 lipca 2004 r. pozostawał w tym czasie w stosunku administracyjnoprawnym, w oparciu o wskazane wyżej przepisy prawa.

Organ zaznaczył, że przedmiotowa sprawa podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej, gdyż przesądzają o tym następujące przepisy: art. 8 ust. 1 aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 11 września 2003 r., jak również art. 107 ust. 1 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. oraz art. 9 ust. 4 nieobowiązującej już ustawy o uposażeniu żołnierzy z dnia 17 grudnia 1974 r., które odwołują się do takiej formy prawnej, przewidzianej w Kodeksie postępowania administracyjnego. Jednocześnie organ wskazał, że istotą rozpatrywanej sprawy jest ustalenie istnienia prawa do 12-miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, pełnionej jako służba stała, na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, które wypłacone zostało J. K. przez płatnika, tj. Wojskowe Biuro Emerytalne - Kraków w dniu 27 czerwca 2000 r., a następnie zwrócone temu organowi emerytalnemu przez J. K. w dniu 23 marca 2004 r., w kwocie [...] zł. Z uzasadnienia omawianej decyzji wynika, że poza sporem pozostaje fakt, iż za okres od dnia 1 czerwca 2000 r. do dnia 2 czerwca 2003 r., tj. w czasie kiedy J. K. pozostawał na wszelkim zaopatrzeniu finansowym Jednostki Wojskowej 2771, zostało mu wypłacone - na podstawie decyzji nr [...] Dowódcy Jednostki Wojskowej 2771 z dnia [...] lipca 2004 r. - przysługujące mu z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej, uposażenie i inne należności pieniężne wynikające z obowiązujących wówczas przepisów ustawy pragmatycznej i uposażeniowej, w kwocie [...] zł i w ten sposób zostały uchylone wszelkie skutki prawne decyzji nr [...] wydanej w dniu [...] stycznia 2000 r. przez Ministra Obrony Narodowej o zwolnieniu płk J. K. z zawodowej służby wojskowej.

W wyniku uchylenia tej decyzji J. K. nie został wówczas z tej służby zwolniony i otrzymując nieprzerwanie uposażenie w pełnej wysokości pozostawał nadal w zawodowej służbie wojskowej. Zdaniem tego organu, "w konsekwencji restytucji statusu żołnierza zawodowego, nie nastąpiło faktyczne zwolnienie płk. J. K. z zawodowej służby wojskowej, a tym samym wnioskodawca nie nabył prawa do 12-miesięcznego uposażenia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy. Wobec powyższego p. J. K. zasadnie zwrócił do WBE - Kraków otrzymane 12-miesięczne uposażenie z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, gdyż przedmiotowe zwolnienie z zawodowej służby wojskowej p. Kozłowskiego wówczas w istocie nie nastąpiło". Organ zaznaczył, że w wyniku późniejszego zwolnienia J. K. z zawodowej służby wojskowej - otrzymał on 12-miesięczne uposażenie przysługujące żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej.

To świadczenie pieniężne wypłacone zostało J. K. jednorazowo przez Wojskowe Biuro Emerytalne - Kraków w dniu 13 sierpnia 2004 r. za okres jednego roku po zwolnieniu ze służby w wysokości kwoty faktycznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, na podstawie dokumentów wydanych przez Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, na zaopatrzeniu którego wnioskodawca pozostawał od dnia 3 czerwca 2003 r. do chwili faktycznego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, tj. do dnia 31 lipca 2004 r.

Organ zaznaczył, że miał na względzie zalecenia zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 652/09, z których wynika, że przy ponownym rozpatrywaniu niniejszej sprawy należy brać pod uwagę wyrok z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt III AUa 79/09 Sądu Apelacyjnego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie w przedmiocie prawa do emerytury i zwrotu świadczeń, zgodnie z którym emerytura nie podlega zwrotowi, jednakże sprawy dotyczące prawa do 12-miesięcznego uposażenia należą do trybu postępowania administracyjnego, a ich rozstrzygnięcie jest niezależne od rozstrzygnięć dotyczących prawa do zaopatrzenia emerytalnego żołnierza zawodowego.

Z powyższą decyzją nie zgodził się J. K. podnosząc, że w związku ze zwolnieniem go ze służby wojskowej z dniem [...] maja 2000 r. otrzymał jednorazowe świadczenie pieniężne należne - na mocy art. 18 ust. 1 ustawy "wojskowej" - w wysokości [...] zł. Podał rownież, iż w związku z uchyleniem zwolnienia ze służby "pod przymusem egzekucyjnym" zwrócił w dniu 23 marca 2004 r. tę należność powiększoną o odsetki naliczone od dnia 5 lutego 2004 r. w kwocie [...] zł, to jest wpłacił do WBE Kraków kwotę [...] zł. Zdaniem odwołującego się, z uwagi na stwierdzoną nieważność decyzji o zwrocie tej należności, organ posiada tę kwotę bez tytułu prawnego. Według odwołującego się, zaskarżona decyzja jest błędna z powodu treści uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego, który uchylił w całości wyrok Sądu Apelacyjnego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z powodu takiego samego błędu wskazując, że decyzji administracyjnej nie przysługuje domniemanie legalności. W konsekwencji "pobrane przez skarżącego w dniu 27 czerwca 2000 r. świadczenie miesięczne zostało wypłacone zgodnie z zasadami obowiązującymi w dniu wypłaty (...) i nie podlega ono zwrotowi".

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] organ drugiej instancji - Dowódca 2 Korpusu Zmechanizowanego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Zdaniem organu odwoławczego, zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego oraz przepisami o postępowaniu administracyjnym, które miały wpływ na wynik niniejszej sprawy. Organ ten podzielając ustalenia i argumenty organu pierwszej instancji zaznaczył, że w konsekwencji restytucji statusu żołnierza zawodowego, nie nastąpiło faktyczne zwolnienie J. K. z zawodowej służby wojskowej w 2000 roku, a tym samym nie nabył on prawa do 12-miesięcznego uposażenia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy i w tej sytuacji J. K. zasadnie zwrócił do WBE - Kraków otrzymane 12-miesięczne uposażenie z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

Podniósł jednocześnie, że w wyniku zgodnego z prawem zwolnienia J. K. ze służby w 2004 r. otrzymał on 12-miesięczne uposażenie przysługujące żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, zwane świadczeniem pieniężnym, które wypłacone zostało skarżącemu jednorazowo przez Wojskowe Biuro Emerytalne - Kraków w dniu 13 sierpnia 2004 r. za okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, w wysokości kwoty faktycznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby na podstawie dokumentów wydanych przez Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, na zaopatrzeniu którego wnioskodawca pozostawał od dnia 3 czerwca 2003 r. do chwili faktycznego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, tj. do dnia 31 lipca 2004 r. Organ zaznaczył, że omawiane świadczenia pieniężne, należne za okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, będące 12-miesięcznym uposażeniem, mają charakter jednorazowy i nie można powielać ich wypłaty.

W zakresie takiego stanowiska organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, a w szczególności na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2009 r. (sygn. akt I OSK 932/08). Zdaniem organu, z treści uzasadnienia uchwały 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2008 r. - sygn. akt III UZP 1/08 - (Biuletyn Sądu Najwyższego 2008, nr 9, poz.

1) wynika, że sprawy dotyczące prawa do 12-miesięcznego uposażenia należą do trybu postępowania administracyjnego, a ich rozstrzygnięcie jest niezależne od rozstrzygnięć dotyczących prawa do zaopatrzenia emerytalnego żołnierza zawodowego.

Od powyższej decyzji J. K. złożył skargę, w której przytoczył te same zarzuty i argumenty jak w odwołaniu, wnosząc o ustalenie, że wypłacone mu w dniu 27 czerwca 2000 r. świadczenie w wysokości 12-miesięcznego uposażenia (które zwrócił z odsetkami w dniu 23 marca 2004 r.) nie podlegało zwrotowi.

W odpowiedzi na skargę Dowódca 2 Korpusu Zmechanizowanego wniósł o jej oddalenie, przedstawiając argumenty jak w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 20 października 2011 r. skarżący potwierdził, że chodzi mu o ustalenie, że miał prawo do świadczenia należnego mu w 2000 r. z art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1974 r., a w konsekwencji o wypłatę tego świadczenia będącego 12-miesięcznym uposażeniem, które - jego zdaniem - organ przetrzymuje bezprawnie. Jednocześnie potwierdził, że otrzymał po zwolnieniu go ze służby w 2004 r. takie 12-miesięczne uposażenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał skargę J. K. za nieuzasadnioną. Podniósł, iż przedmiotem sporu jest ustalenie, czy skarżący ma prawo do powyższego świadczenia zwróconego w 2004 r. z tego względu, że w chwili wypłacania go w 2000 r. było świadczeniem należnym i brak jest zgodnej z prawem decyzji o jego zwrocie - jak chce tego skarżący, czy też skarżący nie ma do niego prawa, albowiem w dniu 13 sierpnia 2004 r. faktycznie wypłacono mu 12-miesięczne uposażenie należne żołnierzowi zwolnionemu ze służby - jak twierdzą organy administracyjne obu instancji.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, rację mają organy administracyjne, ponieważ skarżący został jeden raz skutecznie zwolniony ze służby i mając na względzie treść przepisów - art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy oraz art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, skarżący ma prawo do jednego tego rodzaju uposażenia, które zostało mu wypłacone w 2004 r. Organ administracyjny słusznie powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 932/08 (opubl. w LEX nr 546621), w którym Sąd ten porównując sytuację świadczenia pieniężnego nazwanego tu "odprawą z art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych" z odprawą wynikającą z Kodeksu pracy jednoznacznie stwierdził, że świadczenie takie przysługuje tylko raz w związku ze zwolnieniem ze służby ze skutkiem prawnym.

Zatem w sytuacji, gdyby skarżący nie zwrócił w 2004 r. pobranego w 2000 r. świadczenia pieniężnego, miałby prawo tylko do wypłaty różnicy, o ile taka powstałaby w związku ze świadczeniem należnym związanym ze zwolnieniem ze służby w 2004 r. Stanowisko zaprezentowane w powyższym wyroku jednoznacznie świadczy - zdaniem Sądu pierwszej instancji - o prawidłowo wydanych decyzjach przez organy administracyjne w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu organy administracyjne prawidłowo dokonały analizy wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2008 r., sygn. akt I UK 401/07, który uchylał wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 3 lipca 2007 r., sygn. akt III AKa 616/06 i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie do ponownego rozpoznania, w świetle uchwały Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2008 r., sygn. III UZP 1/08 (opubl. LEX nr 449967, a także OSNP 2009/7-8/101, Biul.SN 2008/9/17) stwierdzając, iż świadczenia pieniężne należne na mocy art. 18 ust. 1 pkt 1 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy i odpowiednio art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych są świadczeniami związanymi z uposażeniem żołnierza, a nie świadczeniami emerytalnymi, które zostały odmiennie uregulowane.

Sąd pierwszej instancji dostrzegł drobne uchybienia formalne w uzasadnieniu wydanych decyzji, jednak nie dopatrzył się znacznych uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Od powyższego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną, wnosząc na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowamiu przed sądami administarcyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie spraw wynikłych ze skargi do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wnoszący skargę kasacyjną zarzucił wyrokowi naruszenie następujących przepisów prawa procesowego:

1. - art. 190, art. 170 i 153 p.p.s.a przez błędną wykładnię i nieuwzględnienie z urzędu wykładni, ocen i wskazań wyroku NSA z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 542/08, prawomocnego wyroku WSA w Krakowie z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 1097/10 oraz prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Wa 648/04 - co w konsekwencji doprowadziło do wydania istotnie wadliwego orzeczenia będącego przedmiotem niniejszej skargi kasacyjnej, art. 134 § 1 w związku z art. 153 p.p.s.a. przez błędną wykładnię i wskutek tego rozpoznanie sprawy niewłaściwej, a nierozpoznanie z urzędu właściwej sprawy, której przedmiot wskazał zarówno NSA w wyroku z dnia 11 marca 2009 r., jak i prawomocny wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 października 2009 r., a który skarżący wskazał w podaniu z 12 października 2005 r., jak i wskazało ten przedmiot również postanowienie MON nr 450 z dnia 20 lutego 2006 r. skierowane do organu pierwszej instancji, a skarżący ponownie wskazał go w dniu 5 lutego 2007 r. w piśmie nazwanym "Wezwanie" skierowanym do organu pierwszej instancji i wskazuje go nadal, art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a. przez nieodniesienie się do istotnych zarzutów i stanu faktycznego wskazanego w postępowaniu administracyjnym wszczętym w dniu 12 października 2005 r. a trwającym nadal, braku konkretnej oceny stanu faktycznego i prawnego przyjętego przez organy, pominięcie istotnego stanu faktycznego, jak i niewłaściwą ocenę prawną stanu faktycznego wskazanego w uzasadnieniu orzeczenia, art. 151 przez błędne zastosowanie i oddalenie skargi, gdy w sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz pkt 2 p.p.s.a.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:

art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a w związku z art. 19, art. 20 i art. 26 § 2 zdanie 2 k.p.a., art. 74 ust. 1, art. 95 pkt 1 ustawy aktualnej poprzez ich niezastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do uznania przez Sąd pierwszej instancji, że zaskarżone akty organów posiadają jedynie drobne uchybienia formalne, a faktycznie obarczone są między innymi wadą nieważności, gdyż nie są to organy właściwe - organem właściwym jest WSzW Kraków, w którym skarżący pełnił zawodową służbę wojskową do dnia 31 lipca 2004 r., tj. do skutecznego zwolnienia z tym dniem, art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 1992 r. nr 5, poz. 18 ze zm.) w związku z art. 9 ust. 3 i ust. 4 tej ustawy poprzez błędną wykładnię i przyjęcie sprzecznie z tymi normami prawa, że organy są uprawnione do wydania zaskarżonych decyzji bez uprzedniego wniesienia do nich przez stronę (skarżący, płatnik WBE Kraków) uprawnionego roszczenia w przedmiocie zwrotu kwoty wypłaconej w dniu 27 czerwca 2000 r., czy też kwoty wypłaconej w dniu 13 sierpnia 2004 r. na podstawie aktów WSzW Kraków,

1. - art. 10 ustawy poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy ma on zastosowanie do wypłaconej skarżącemu wówczas, tj. w dniu 27 czerwca 2000 r., kwoty [...] zł jako 12-miesięczne świadczenie, i to w sytuacji gdy ta norma wprost stanowi, że skarżący nie jest zobowiązany do zwrotu tej kwoty, i jest to zgodne z wykładnią wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2008 r., sygn. akt I UK 401/07, a wskazaną w wyroku WSA Kraków z dnia 22 października 2009 r.,
2. - art. 18 ust. 1 ustawy przez błędne zastosowanie, gdyż przyjęto, że ta norma nie ma zastosowania do wypłaconej skarżącemu w dniu 27 czerwca 2000 r. kwoty,
3. - art. 40 ustawy poprzez jego niezastosowanie i sprzecznie z tą normą dokonanie w istocie potrącenia (sposobem nieznanym prawu) z kwoty wpłaconej przez skarżącego pod przymusem egzekucyjnym w dniu 23 marca 2004 r. na rzecz płatnika WBE Kraków, którą jak się okazało organ ten uzyskał na podstawie aktów nieważnych (wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Wa 648/04), kwoty wypłaconej skarżącemu w dniu 27 czerwca 2000 r.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono w szczególności, iż organy ponownie rozpoznając sprawę w zaskarżonych decyzjach z rażącym naruszeniem art. 153 p.p.s.a całkowicie pominęły wyżej oceny zawarte w wyroku NSA z dnia 11 marca 2009 r. oraz WSA w Krakowie z dnia 22 października 2009 r., w tym wskazanie, że należy uwzględnić wyrok Sądu Najwyższego (organy nawet nie wymieniły go w zaskarżonych decyzjach) i to mimo że są nimi związane z mocy tej normy prawa. W zaskarżonych decyzjach wskazywały inne orzeczenia, zapadłe w innym stanie faktycznym i prawnym, co wskazuje, że nie tylko pominęły to związanie, ale dokonały własnych – sprzecznych z wyżej wzmiankowanym wyrokiem Sądu Najwyższego - skarżący nie wskazuje ich, gdyż w sprawie są one nieuprawnione i podlegają odrzuceniu i to rażąco narusza art. 153 p.p.s.a.

Wyrok NSA z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 542/08 i wydany na podstawie tego wyroku prawomocny wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 1097/10 oceniły jednolicie, że przedmiot sprawy został wskazany w podaniu do MON z dnia 12 października 2005 r., które to postanowieniem MON nr 450 z dnia 20 lutego 2006 r. zostało skierowane do organu pierwszej instancji (JW. 2771 Kraków) i jest nim "Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie J. K. wniósł o zwrot kwoty [...] zł wraz z odsetkami, pobranej od niego w dniu 23 marca 2004 r., na podstawie decyzji z dnia [...] lipca 2003 r., której nieważność została stwierdzona wyrokiem Sądu (WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2004 r.) – k. 13 uzasadnienia wyroku NSA z dnia 11 marca 2009 r. Organy nie uwzględniły wyżej wskazanego przedmiotu, jak i nie określiły właściwego stosunku administracyjnoprawnego sprawy, a tym samym naruszyły istotnie art. 190, art. 170 i 153 p.p.s.a., a także art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Gdyby Sąd I instancji dostrzegł to istotne uchybienie zaskarżonych decyzji to zapewne nie uznałby, że odpowiadają one prawu i mogło to mieć wpływ na wynik sprawy.

W zaskarżonych decyzjach organów pominięto wskazane w wyrokach: NSA z dnia 11 marca 2009 r. oraz WSA w Krakowie z dnia 22 października 2009 r. ustalenia stanu faktycznego, tj.:

pominięto całkowicie fakt, że skarżący w podaniu skierowanym do MON z dnia 12 października 2005 r. wniósł roszczenie o zwrot kwoty, tj. [...] zł (składającej się z kwoty głównej, tj. [...] zł i odsetek, tj. [...] zł obliczonych od dnia 5 lutego 2004 r. do dnia zapłaty, tj. do dnia 23 marca 2004 r.) wraz z odsetkami od niej, a wpłaconej na rzecz płatnika WBE Kraków w dniu 23 marca 2004 r. pod przymusem egzekucyjnym, pominięto postanowienie MON nr 450 z dnia 200 lutego 2006 r. o przekazaniu podania skarżącego z dnia 12 października 2005 r. do organu pierwszej instancji jako właściwemu do rozstrzygnięcia roszczeń skarżącego wskazanych w tym podaniu, pominięto ocenę WSA w Krakowie wskazaną w wyroku z dnia 22 października 2009 r., iż skarżący wpłacił pod przymusem egzekucyjnym w dniu 23 marca 2004 r. kwotę [...] zł, pominięto kwestię kwoty odsetek, tj. [...] zł obliczonych od dnia 5 lutego 2004 r. do dnia zapłaty, tj. do dnia 23 marca 2004 r., pominięto ocenę WSA w Krakowie wskazaną w wyroku z dnia 22 października 2009 r. "że organ....dokonuje nieznanego prawu administracyjnemu potracenia"; mimo tej oceny organy nadal w zaskarżonych decyzjach jednolicie oceniają, że wpłacona przez skarżącego kwota [...] zł na podstawie nieważnych decyzji jest nadal temu organowi należna, pominięto, iż WSA w Krakowie ustalił na rozprawie, "że nie istnieje w obrocie prawnym ostateczna decyzja administracyjna uznająca świadczenia wypłacone skarżącemu w związku ze zwolnieniem ze służby, za świadczenie nienależne"; mimo tego organy w zaskarżonych decyzjach twierdzą, że kwota [...] zł jest nadal należna płatnikowi WBE w Krakowie.

Wnoszący skargę kasacyjną podniósł, iż urząd skarbowy odmawia mu zwrotu podatku w wysokości [...],00 zł, gdyż żąda prawomocnej decyzji stwierdzającej, iż skarżący w dniu 23 marca 2004 r. wpłacił na rzecz płatnika kwotę 50 674,27 zł. Stan ten powoduje, że skarżący jest dodatkowo karany oprócz kwoty odsetek, tj. [...] zł wpłaconych w dniu 23 marca 2004 r na rzecz płatnika WBE Kraków na podstawie decyzji nieważnych.

Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, Sąd pierwszej instancji dokonał oceny wybiórczej mającej na celu wykazanie, że organy wydały zgodnie z prawem zaskarżone decyzje. Nawet gdyby uznać, że zaskarżone decyzje nie są obarczone wadą nieważności, to i tak zostały wydane bez podstawy prawnej, gdyż w ich uzasadnieniu nie wskazano żądań WBE Kraków skierowanych do organu pierwszej instancji czy też do innego organu o rozstrzygnięcie sprawy płatności z dnia 27 czerwca 2000 r., jak i sprawy potrącenia z płatności z dnia 23 marca 2004 r. - w aktach sprawy jest ich brak. Organ pierwszej instancji nie miał więc podstawy prawnej do wydania zaskarżonej decyzji w tych przedmiotach, gdyż jedynie te żądania dają legitymację prawną do wydania zaskarżonych decyzji. Ustawodawca w art. 9 ustawy o uposażeniu żołnierzy nie przewidział rozstrzygania roszczeń z urzędu, gdyż w art. 9 ust. 3 pkt 1 tej ustawy wskazał, iż bieg przedawnienia przerywa każda czynność przed organem wojskowym właściwym do rozpatrywania roszczeń przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia.

Jedynie wniesienie na mocy art. 9 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy żądań strony WBE Kraków i skierowanie ich do organu właściwego uprawniałoby ten organ na podstawie art. 9 ust. 4 ustawy do wydania decyzji rozstrzygającej to żądanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które w niniejszej sprawie nie zachodziły. Zatem postępowanie kasacyjne sprowadza się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, gdyż tylko w przypadku prawidłowo przeprowadzonego postępowania przez Sąd pierwszej instancji, możliwe było wydanie zaskarżonego wyroku. W tym zakresie skarżący kasacyjnie postawił trzy zarzuty. Pierwszy z nich dotyczył naruszenia art. 190, art. 170 i art. 153 p.p.s.a przez błędną wykładnię i nieuwzględnienie z urzędu wykładni, ocen i wskazań zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 542/08, prawomocnego wyroku Wojewódziego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 1097/10 (nieprawidłowo określono sygn. akt, prawidłowo brzmiąca sygn. akt to III SA/Kr 652/09) oraz prawomocnego wyroku Wojewódziego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Wa 648/04.

Stosownie do treści art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ze zdania drugiego powyższego przepisu wynika zawężenie zakresu kontroli dokonywanej przez Sąd kasacyjny. W tego typu sprawach rozważenie zasadności podstaw, na których oparto skargę kasacyjną w pierwszej kolejności wymaga zatem zbadania, czy nie uchybiają one zakazowi przewidzianemu w art. 190 p.p.s.a. (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt II GSK 830/08, publ. LEX nr 531547). Użyte w omawianym przepisie art. 190 p.p.s.a. pojęcie "wykładnia prawa" należy rozumieć wąsko, jako wyjaśnienie znaczenia przepisów prawa.

Sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę ponownie nie może zatem dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny niż wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu odwoławczego. Odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 190 zd. 1 p.p.s.a dotyczyć może tylko dwóch sytuacji. Pierwsza z nich związana jest z ewentualną zmianą stanu faktycznego - gdy w trakcie ponownego rozpoznania sprawy Sąd pierwszej instancji stwierdzi, że stan faktyczny, który stanowił podstawę faktyczną rozstrzygnięcia dokonanego przez Naczelny Sąd Administracyjny nie został dostatecznie wyjaśniony bądź jest odmienny od przyjętego przez Sąd kasacyjny. Wówczas nie jest związany wyrażoną poprzednio oceną, ponieważ do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 342/05, publ.

LEX nr 190953). Drugi z przypadków utraty mocy wiążącej wykładni prawa wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego to podjęcie, po wydaniu przez Sąd kasacyjny, a przed rozstrzygnięciem sprawy przez Sąd pierwszej instancji, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania – przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały, w której wyrażona została odmienna wykładnia prawa od przyjętej w wyroku wydanym w tej sprawie w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej. W takim przypadku moc wiążącą będzie miała wykładnia wynikająca z uchwały (art. 269 § 1 p.p.s.a., uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2008 r., sygn. akt I FPS 1/08 – ONSAiWSA 2008, nr 5, poz. 75).

Art. 170 p.p.s.a. dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia. W myśl tego przepisu orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści konkretnego przepisu i sposobu jego stosowania w danej sprawie. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. S. Hanausek [w:] System prawa procesowego cywilnego, t. 3, Zaskarżanie orzeczeń sądowych, red. W. Siedlecki, Ossolineum 1986, s. 318).

Odnosząc te rozważania do analizowanej skargi kasacyjnej zauważyć należy, że w prawomocnym wyroku z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Wa 648/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przesądził, iż wojskowy organ emerytalny nie może wydawać decyzji dotyczących prawa do uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku, a taki charakter ma świadczenie przewidziane w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy. Organem właściwym do wydania decyzji w tym przedmiocie jest dowódca jednostki, w której skarżący J. K. pełnił zawodową służbę wojskową przed zwolnieniem ze służby zgodnie z tym wiążącym stanowiskiem. W niniejszej sprawie Dowódca Jednostki Wojskowej nr 2771 w Krakowie decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. (pkt 1) stwierdził brak nabycia przez J. K. prawa do 12-miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej.

Jednocześnie zaakcentować wypada, iż w ww. decyzji (pkt 2) organ nieprawiłowo zamieścił stwierdzenie o zrealizowaniu przez J. K. prawa do przedmiotowego świadczenia, przy czym uchybienie to – jako nieistotne - pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Powyższe stwierdzenie powinno zostać zamieszczone w uzasadnieniu decyzji, a nie w jej sentencji. Ustaleń takich dokonał bowiem Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej w rozkazie nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. jako organ właściwy do zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 lipca 2004 r. i wyliczenia przedmiotowego świadczenia, które następnie zostało jednorazowo wypłacone J. K. przez Wojskowe Biuro Emerytalne w Krakowie 13 sierpnia 2004 r.

Natomiast w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2009 r. (sygn. akt I OSK 542/08) zawarte zostały przede wszystkim wskazania dla Sądu pierwszej instancji, który nie ustalił w pełni stanu faktycznego sprawy i nie ocenił prawidłowości podstawy prawnej rozstrzygnięcia sprawy przez organy administracji. Sąd kasacyjny wskazał, iż z decyzji organów obu instancji nie wynika jaki wniosek został rozstrzygnięty, przez kogo złożony i z jakiej daty. W tym stanie rzeczy Sąd drugiej instancji jedynie zwrócił uwagę, że J. K. wniósł o zwrot kwoty [...] zł wraz z odsetkami pobranej od niego w dniu 23 marca 2004 r., na podstawie decyzji z dnia [...] lipca 2003 r., której nieważność została stwierdzona wyrokiem z dnia [...] lipca 2003 r. Taki pogląd Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł z treści pisma zatytułowanego "wezwanie" z dnia 5 lutego 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, ponownie rozpoznając sprawę, uchylił decyzje organów orzekających w sprawie (wyrok z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 652/09).

W uzasadnieniu podniósł, że organ w istocie nie rozpoznał żądania strony, jednocześnie wskazując, że jeżeli żądanie strony jest niewystarczająco precyzyjne, czy też niewłaściwie sformułowane, to obowiązkiem organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie jest wezwanie (przed wydaniem decyzji) do usunięcia występujących zdaniem organu braków lub nieścisłości w sformułowaniu żądania, z informacją o przyczynach prezentowanej oceny wniosku w świetle obowiązującego prawa i pouczeniem, o konsekwencjach takiego stanu rzeczy w razie niezastosowania się do wezwania organu przy rozstrzyganiu sprawy. W rezultacie skarżący kasacyjnie (w odpowiedzi na wezwanie Dowódcy Jednostki Wojskowej nr 2771 w Krakowie z dnia 22 marca 2010 r. do sprecyzowania żądania) wyjaśnił (w piśmie z dnia 6 kwietnia 2010 r.), iż Dowódca Jednostki Wojskowej nr 2771 jest zobowiązany do rozstrzygnięcia jego prawa (bądź braku tego prawa) do świadczenia wypłaconego na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. i czy podlega ono zwrotowi.

Tak sformułowane żądanie zostało rozpoznane przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr 2771 decyzją z dnia [...] maja 2010 r., a następnie (po wniesieniu odwołania) decyzją Dowódcy 2 Korpusu Zmechanizowanego z dnia 21 lipca 2010 r., która stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (rozstrzygniętej wyrokiem z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 1097/10). Zauważyć przy tym należy, że - wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie - zarówno organy orzekające w sprawie, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (w wyrokach z dnia 22 października 2009 r. oraz z dnia 3 listopada 2011 r.) miały na względzie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2008 r., sygn. akt I UK 401/07 uchylający wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 3 lipca 2007 r., sygn. akt III AKa 616/06. Dokonując analizy tych orzeczeń w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt III UZP 1/08 (publ.

LEX nr 449967) przyjęły, iż świadczenia pieniężne należne na mocy art. 18 ust. 1 pkt 1 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy i odpowiednio art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. nr 90, poz. 593 ze zm.) są świadczeniami związanymi z uposażeniem żołnierza, a nie świadczeniami emerytalnymi, które zostały odmiennie uregulowane.

W świetle powyższego należy uznać za niezasadny zarzut naruszenia art. 190, art. 170 i art. 153 p.p.s.a.

Sąd kasacyjny nie dopatrzył się uchybień w procedowaniu Sądu pierwszej instancji. W uzasadnieniu analizowanego wyroku Sąd ten odniósł się do wszystkich istotnych zarzutów skargi i wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia. Zatem za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a.

Przechodząc do podstawy kasacyjnej dotyczącej naruszenia prawa materialnego, na wstępie należy zauważyć, że nie sposób odnieść się do zarzutu naruszenia "art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a w związku z art. 19, art. 20, i art. 26 § 2 zdanie 2 k.p.a., art. 74 ust. 1, art. 95 pkt 1 ustawy aktualnej poprzez ich niezastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do uznania przez Sąd pierwszej instancji, że zaskarżone akty organów posiadają jedynie drobne uchybienia formalne, a faktycznie obarczone są między innymi wadą nieważności (...)". Skarżący kasacyjnie nie wyjaśnił bowiem co oznacza sformułowanie "ustawa aktualna". Brak precyzyjnego wskazania naruszonych przepisów prawa materialnego uniemożliwia rozpoznanie tego zarzutu.

Sąd drugiej instancji za niezasadny uznał również zarzut naruszenia art. 9 ust. 1 w związku z art. 9 ust. 3 i ust. 4, art. 10, art. 18 i art. 40 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy w pełni zaaprobować dokonaną przez Sąd pierwszej instancji interpretację przepisów art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy oraz art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którą skarżącemu kasacyjnie tylko raz przysługuje 12-miesięczne uposażenie w związku ze zwolnieniem ze służby. Trafnie organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji powołały się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 932/08 (publ. LEX nr 546621) porównujący sytuację świadczenia pieniężnego nazwanego "odprawą z art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych" z odprawą wynikającą z Kodeksu pracy.

W obu przypadkach zarówno osobie, która ponownie podjęła służbę, jak i osobie, która ponownie podjęła pracę, może przysługiwać jedynie odprawa uzupełniająca, jeśli w dacie kolejnego zwolnienia posiada staż uprawniający do odprawy w wyższej wysokości. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się jednolicie, że uposażenie przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej przysługuje tylko jeden raz (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 451/09, Lex nr 582478, z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 173/10, Lex nr 595284, z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt I OSK 569/10, Lex nr 745266, z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 914/10, Lex nr 745371). W takiej sytuacji skoro decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2000 r. nr [...] pkt 39 o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej została skutecznie wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2002 r. nr [...], w wyniku czego skarżący kontynuował stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, to nie można przyjąć, że nabył w związku z tym zdarzeniem uprawnienie do świadczenia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o uposażeniu żołnierzy.

Skarżący został bowiem ponownie z dniem 31 lipca 2004 r. zwolniony z zawodowej służby wojskowej i to właśnie zdarzenie jest źródłem uprawnienia do świadczeń, o których mowa w art. 95 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Dodać należy, że gdyby nawet skarżący nie dokonał zwrotu świadczenia wypłaconego w dniu 27 czerwca 2000 r., a następnie zwróconego organowi w dniu 23 marca 2004 r., to po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej w 2004 r. otrzymałby jedynie uposażenie przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej w wysokości stanowiącej różnicę między świadczeniem należnym a świadczeniem wcześniej wypłaconym. Takie działanie implikuje jednorazowy charakter tych świadczeń. Dlatego za bezprzedmiotowy należy uznać zarzut skarżącego kasacyjnie dotyczący niezastosowania przepisów art. 9 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy zawodowych, regulujących instytucję przedawnienia roszczeń z tytułu prawa do uposażenia i innych należności pieniężnych.

Wobec wyżej przedstawionych argumentów zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz pkt 2 p.p.s.a. należy uznać za niezasadny.

Odnosząc się do kwestii zwrotu podatku w kwocie [...] zł, podkreślić należy, że do rozpoznania tego żądania właściwy jest w odrębnym postępowaniu organ podatkowy. Kwestia ta na tym etapie nie może być przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.