Uzasadnienie
Wyrokiem z 8 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1362/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę L. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z [...] maja 2011 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja tegoż Ministra z [...] lipca 2008 r. nr [...].
Decyzjami tymi odmówiono wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Gdańskiego z [...] grudnia 1995 r. nr [...] w przedmiocie uwłaszczenia Stoczni Remontowej "Nauta" w Gdyni w części dot. działki nr [...], położonej w Gdyni przy ul. S., o co wystąpił, wnioskiem z 7 maja 2009 r., L. K.. We wniosku podnosił, iż uwłaszczenie tą działką zamyka mu dostęp do drogi publicznej, zaś działka ta została przejęta w połowie lat 70-tych od jego rodziny w nieznanych okolicznościach, bowiem na jej sprzedaż Stoczni rodzina nigdy nie wyrażała zgody. Odmowę wszczęcia postępowania nadzorczego Minister Infrastruktury uzasadniał brakiem interesu prawnego jakim miałby legitymować się L. K., bowiem z akt sprawy wynika, że na dzień 5 grudnia 1990 r. działka nr [...] stanowiła własność Skarbu Państwa i była w zarządzie Gdyńskiej Stoczni Remontowej, na podstawie decyzji z [...] maja 1975 r. zaś L. K. nie posiada żadnego prawa do tej nieruchomości.
Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd stwierdził, iż stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości i wyjaśnił, że w postępowaniu uwłaszczeniowym, toczącym się na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, stronami są Skarb Państwa, osoba prawna legitymująca się na dzień 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu do gruntu będącego przedmiotem uwłaszczenia, oraz osoba trzecia, której praw uwłaszczenie nie może naruszać. Sąd stwierdził, że L. K. nie legitymuje się żadnym tytułem prawnorzeczowym do działki nr [...], w dacie 5 grudnia 1990 r. również tytułu takiego nie posiadał, a jako właściciel sąsiedniej nieruchomości nie mógł być stroną postępowania uwłaszczeniowego, gdyż nie był podmiotem praw podlegających skonkretyzowaniu w tym postępowaniu.
Reprezentowany przez adwokata, L. K. wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zarzucając, na podstawie art. 174 ust. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisu art. 28 k.p.a. oraz art. 145 1 pkt 1 lit. c/ powołanej ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez błędne uznanie, iż skarżącemu L. K. nie przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie nieważności decyzji Wojewody Gdańskiego z dnia [...] grudnia 1995 r. znak [...], wydanej w sprawie uwłaszczenia Stoczni Remontowej "Nauta" w Gdyni w części dot. działki nr [...], położonej w Gdyni przy ul. S., gdy skarżący status taki posiadał nie tylko w dacie wydania decyzji Wojewody Gdańskiego, ale już w dacie wydania decyzji przez Urząd Miasta Gdyni z dnia 16 maja 1975 r. o przekazaniu tej działki – stanowiącej drogę – wymienionej Stoczni w użytkowanie, bez poinformowania o tym skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, bowiem nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
Każde postępowanie administracyjne, w tym o stwierdzenie nieważności decyzji, o ile nie jest wszczęte z urzędu, wszczyna się na wniosek strony (art. 61 § 1, ust. 157 § 2 k.p.a.). Stroną postępowania, stosownie do art. 28 k.p.a. jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Czy jest to zatem postępowanie zwykłe, czy też nadzwyczajne o wzruszenie decyzji ostatecznej, w tym o stwierdzenie jej nieważności, wniosek o wszczęcie postępowania musi pochodzić od podmiotu legitymującego się interesem prawnym w postępowaniu. Interes prawny zaś wynika z przepisów prawa materialnego, stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia sprawy.
Decyzja Wojewody Gdańskiego z [...] grudnia 1995 r., o stwierdzenie nieważności której w części dot. działki nr [...] w Gdyni przy ul. S. wystąpił L. K. miała za podstawę prawną art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), dalej "ustawa nowelizująca". Stosownie do tego przepisu grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego) z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie narusza to praw osób trzecich. Z przepisu tego wynika zatem, że stronami postępowania toczącego się na jego podstawie są Skarb Państwa i osoba prawna inna niż Skarb Państwa, która nieruchomości posiadała w zarządzie w dniu 5 grudnia 1990 r. Z kolei zdanie drugie tego przepisu status taki przyznaje osobom trzecim, stanowiąc, że uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich.
Osobą trzecią w rozumieniu art. 2 ust. 1 zdanie drugie jest podmiot, który dochodzi swoich praw do nieruchomości (osoba wywłaszczona, jej następcy prawni, którzy domagają się zwrotu nieruchomości poprzez wszczęcie postępowań, na różnych podstawach prawnych, gdyż uwłaszczenie mogłoby im uniemożliwić odzyskanie tych praw.
Oprócz wymienionych podmiotów stroną postępowania uwłaszczeniowego jest także osoba legitymująca się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości, bowiem na skutek błędnych ustaleń postępowanie dotyczy jej prawa.
Podmioty te są również stronami we wszystkich postępowaniach, mających na celu wzruszenie decyzji uwłaszczeniowych, w tym postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.
Z akt sprawy wynika, że L. K. nie może powołać się na żadną z wyżej wskazanych okoliczności, nie posiada tytułu prawnorzeczowego do działki nr [...], ani też nie dochodził go w trakcie postępowania uwłaszczeniowego, ani postępowania nadzorczego, które chciał zainicjować. Powoływana przez niego okoliczność dostępu do drogi publicznej nie może być zakwalifikowana jako interes prawny, dostępu takiego może dochodzić w postępowaniu cywilnym. Natomiast argument dotyczący decyzji z 16 maja 1985 r., którą ustalono prawo wieczystego użytkowania na rzecz Stoczni Remontowej w Gdyni również nie może przesądzać o interesie prawnym skarżącego w postępowaniu uwłaszczeniowym i nadzorczym do niego, nie został bowiem przedstawiony żaden dowód na to, że toczy się postępowanie mające na celu wykazanie, że L. K. miałby być osobą trzecią, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270).