Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23.02.2005 r. 4/II SA/Wr 915/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Dowódcy Okręgu Wojskowego z dnia 7.03.2002 r. (...) i utrzymaną nią w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej (...) w Ł. z dnia 30.01.2002 r. w przedmiocie zasiłku pogrzebowego. Decyzjami tymi odmówiono Cezarowi G., młodszemu chorążemu sztabowemu, wypłaty zasiłku pogrzebowego w wysokości dwumiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, w związku ze śmiercią ojca z tego względu, że dnia 9.03.1999 r. Jednostka Wojskowa wypłaciła wyrównanie zasiłku pogrzebowego w wysokości 563,96 zł jako różnicę pomiędzy wysokością dwumiesięcznego uposażenia, a przyznanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jego matce, zasiłkiem pogrzebowym w wysokości 2.689,74 zł. Organy uznały, że zgodnie z art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy /Dz.U. 1992 nr 5 poz. 18 ze zm./ nastąpił zbieg prawa do zasiłku i służy tylko odpowiednie wyrównanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę Cezarego G., stwierdził, że żołnierz, który pokrył koszty pogrzebu członka rodziny ma prawo do zasiłku pogrzebowego w wysokości ustalonej w art. 20 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, a przepis ten nie wymaga by pokrył on koszty pogrzebu w całości, natomiast art. 20 ust. 4 ustawy mający charakter podmiotowy, miałby zastosowanie gdyby żołnierz był jednocześnie objęty kilkoma systemami zasiłkowymi. W konsekwencji należało przyjąć, iż w wypadku poniesienia przez skarżącego kosztów pogrzebu w udokumentowanej wysokości służy mu prawo do zasiłku pogrzebowego, na podstawie art. 20 ust. 3 pkt 1 tej ustawy - skonkludował Sąd.
Skargę kasacyjną od tego wyroku złożył Dowódca Okręgu Wojskowego, reprezentowany przez radcą prawnego, wnosząc o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpatrzenia i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 20 ust. 4 ustawy o uposażeniu żołnierzy. W uzasadnieniu podkreślono, że jeżeli osoba uprawniona, która nie była żołnierzem, pobrała stosowny zasiłek pogrzebowy to jej lub żołnierzowi przysługuje stosowne wyrównanie i nie można traktować - jak to zrobił Sąd - oddzielnie tych osób.
Odpowiadając na skargę Cezary G. wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż zasadnie Sąd uznał, że art. 20 ust. 4 cyt. ustawy ma charakter podmiotowy, a nie przedmiotowy - jak to rozumie organ.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy, obowiązującego w dacie orzekania przez organy tj. w brzmieniu ogłoszonym w Dz.U. 1992 nr 5 poz. 18, przez błędną jego wykładnię nie jest trafny.
Art. 20 tej ustawy przewidywał zasiłek pogrzebowy dla osoby, która pokryła koszty pogrzebu żołnierza zawodowego /ust. 1/ lub członka rodziny żołnierza /ust. 3/, różnicując jego wysokość w zależności od tego, kto te koszty pokrył. Żołnierzowi, który pokrył koszty pogrzebu członka rodziny oraz osobom bliskim żołnierza, którzy pokryli koszty pogrzebu żołnierza zawodowego, przysługuje zasiłek w wyższej wysokości - dwu lub trzymiesięcznego uposażenia, innym osobom - w wysokości rzeczywiście poniesionych kosztów, nie wyższej jednak niż należnej żołnierzowi lub jego bliskim. Jeśli natomiast żołnierz lub inne osoby mają prawo do zasiłku przewidzianego w przepisach o ubezpieczeniu społecznym lub innych przepisach szczególnych, wówczas przysługuje im zasiłek wyższy, a jeżeli pobrali zasiłek niższy - odpowiednie wyrównanie, tzn. do wysokości wyżej wskazanych /ust. 4/.Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zbieg uprawnień, o którym mowa w art. 20 ust. 4 ma charakter podmiotowy, taki bowiem charakter ma cały art. 20 - podmiotowy, a nie przedmiotowy.
Wskazuje uprawnionych do zasiłku pogrzebowego należnego z tytułu śmierci żołnierza zawodowego lub członka jego rodziny, przy założeniu, że należy się jeden tylko zasiłek w określonej wysokości, tj. ustalonej w ust. 1 i 3. Jeżeli zatem osoby, o których mowa w ust. 1 i 3 mają prawo do zasiłku pogrzebowego tylko na podstawie ustawy o uposażeniu żołnierzy, otrzymują zasiłek w wysokości wskazanej w ust. 1 i 3, natomiast jeśli mają do niego prawo również i na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym i innych szczególnych, służy im zasiłek wyższy, tj. albo z ustawy o uposażeniu albo z innych, chyba że pobrały na podstawie innych przepisów zasiłek niniejszy, wówczas otrzymują odpowiednie wyrównanie - do wysokości wskazanej w ust. 1 i 3 art. 20.
Jednak zwrócić należy uwagę na jedno, osobom, o których mowa w ust. 1 i 3 art. 20, przysługuje zasiłek pogrzebowy pod jednym wszakże warunkiem - pokrycia kosztów pogrzebu. Zarówno bowiem ust. 1 jak i ust. 3 wyraźnie stanowi: osobie, która pokryła koszty pogrzebu żołnierza zawodowego /ust. 1/, osobie, która pokryła koszty pogrzebu członka rodziny żołnierza /ust. 3/ - przysługuje zasiłek pogrzebowy. Nie wystarczy zatem, że jest się podmiotem wymienionym w ust. 1 i 3 i nastąpiła śmierć żołnierza lub członka rodziny żołnierza aby otrzymać zasiłek pogrzebowy, niezbędne jest wykazanie pokrycia kosztów pogrzebu.
W niniejszej sprawie Cezary G. jest osobą, o której mowa w art. 20 ust. 3 pkt 1 ustawy o uposażeniu żołnierza, który wystąpił o zasiłek pogrzebowy ze względu na śmierć ojca. Przyznanie mu odpowiedniego wyrównania zasiłku, o czym mowa w art. 4 ust. 20 mogłoby mieć miejsce, gdyby był uprawniony do zasiłku pogrzebowego na podstawie tej ustawy i innych szczególnych, wskazanych w tym przepisie i pobrał zasiłek niższy, aniżeli przysługiwałby mu na podstawie ust. 1 tego artykułu. Jeśliby nie występował w jego przypadku zbieg praw, wówczas przysługiwałby mu zasiłek w wysokości określonej w ust. 3 pkt 1 art.
- 20. W obu przypadkach jednak pod warunkiem, że pokrył koszty pogrzebu.
Są to okoliczności, które powinny być wyjaśnione celem rozpoznania wniosku Cezarego G., od tego bowiem zależeć będzie czy, a jeśli tak to w jakiej wysokości, będzie przysługiwał zasiłek, biorąc pod uwagę niespójne oświadczenia co do pokrycia kosztów pogrzebu, znajdujące się w aktach sprawy.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.