Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2013 r., I OSK 505/12 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 listopada 2011 r., II SA/Po 466/11 i odrzucił skargę A. F. na wynik kontroli Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie kontroli oświadczeń majątkowych.
Wnioskiem z 30 września 2013 r. skarżąca zwróciła się o uzupełnienie wyroku z 21 sierpnia 2013 r. o rozstrzygnięcie co do kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w skardze kasacyjnej złożyła wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego. W wyroku uwzględniono skargę kasacyjną i uchylono zaskarżony wyrok. Skarżąca powołała art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) oraz art. 209 p.p.s.a. i wskazała, że stronie, która wniosła skargę kasacyjną należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od organu, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok oddalający skargę. Wniosek o zwrot kosztów postępowania sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a.
Zdaniem skarżącej, na zasadność wniosku nie ma wpływu fakt, że Naczelny Sąd Administracyjny orzekał na podstawie art. 189 p.p.s.a. a także nie miał miejsca szczególny przypadek, o którym mowa w art. 207 § 2 p.p.s.a.
Skarżąca powołała ponadto postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których Sąd po uchyleniu zaskarżonego wyroku odrzucał skargę i orzekał o kosztach postępowania (postanowienia NSA z 23 maja 2013 r., II OSK 1617/12, z 20 czerwca 2012 r., I OSK 803/12, z 27 czerwca 2012 r., I OSK 964/11 oraz z 23 grudnia 2004 r., OSK 985/04).
Skarżąca wnosząc skargę kasacyjną miała podstawy domniemywać, że droga sądowa jest dopuszczalna. Nie powinna zatem ponosić negatywnych konsekwencji z tego tytułu, że ostatecznie droga sądowa okazała się niedopuszczalna tym bardziej, że dopuszczalność skargi na wynik kontroli oświadczenia majątkowego jest rozstrzygana w orzecznictwie ad casum.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z porównania art. 185 i art. 188 oraz art. 189 p.p.s.a. można wyprowadzić wniosek, że ustawodawca używa sformułowania "uwzględnienie skargi kasacyjnej" tylko jeżeli uchyla zaskarżony wyrok w całości lub części i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie lub też kiedy Sąd ten uchyla zaskarżone orzeczenie i rozpoznaje skargę. W takim wypadku Naczelny Sąd Administracyjny uchyla zaskarżone orzeczenia w całości lub w części, w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.).
Z kolei z przepisu art. 189 p.p.s.a. wynika, że stwierdzenie, że skarga ulegała odrzuceniu (lub istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym) następuje niezależnie od treści i zarzutów skargi kasacyjnej (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, komentarz do art. 189, teza 2, por. też uchwała składu 7 sędziów NSA z 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). W niniejszej sprawie podstawą odrzucenia był art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a stwierdzenie niedopuszczalności drogi sądowej stanowi także przesłankę stwierdzenie nieważności postępowania sądowoadministracyjnego (art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), którą Naczelny Sąd Administracyjny bada z urzędu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wydane takiego orzeczenia kończy postępowanie sądowoadministracyjne w sposób niemerytoryczny, nieodnoszący się do kwestii legalności aktu lub czynności zaskarżonej do wojewódzkiego sądu administracyjnego (por. też H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś /red./, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, komentarz do art. 189, teza 1). Jednocześnie więc, art. 189 p.p.s.a. wyłącza możliwość cofnięcia skargi przez skarżącego w postępowaniu kasacyjnym.
Art. 203 pkt 1 p.p.s.a., na który powołuje się skarżąca również posługuje się pojęciem "uwzględnienia skargi kasacyjnej" i od tego uzależnia zwrot poniesionych przez stronę niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego jeżeli został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. To samo pojęcie zostało użyte w przepisie art. 209 p.p.s.a., który zobowiązuje sąd do rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów "rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę".
Z uwagi na przedstawione rozróżnienie należy podkreślić, że w niniejszej sprawie uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji i odrzucenie skargi miało miejsce na podstawie art. 189 p.p.s.a., czyli nie w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej i niezależnie od jej zarzutów. Dlatego też, wniosek o uzupełnienie wyroku podlegał oddaleniu. Na koniec Sąd zaznacza, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że zasadą jest, że stronie, która poniosła koszty postępowania nie przysługuje ich zwrot.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sad Administracyjny, na podstawie art. 157 § 2 i § 3 w związku z art. 193 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.