Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 stycznia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1682/05 oddalił skargę J. Ś. na postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] nr [...], odmawiające wydania zaświadczenia potwierdzającego posiadanie statusu osoby pokrzywdzonej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił przebieg postępowania w tej sprawie oraz treść wydanych aktów i składanych środków prawnych, z których wynikał następujący stan sprawy.
W dniu 28 sierpnia 2003 r. na wniosek J. Ś. Instytut Pamięci Narodowej - Oddziałowe Biuro Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w [...] wydał zaświadczenie stwierdzające, iż J. Ś. nie jest pokrzywdzonym w rozumieniu art. 6 ustawy z 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. Nr 155, poz. 1016 z późn. zm.), zw. dalej ustawą o IPN.
Pismem z dnia 13 kwietnia 2005 r. J. Ś. ponownie zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej, wyrażając niezadowolenie z treści otrzymanego zaświadczenia. Pismo to zostało potraktowane przez Instytut jako wniosek o wydanie zaświadczenia o żądanej treści, które uznawałoby go za osobę pokrzywdzoną w rozumieniu art. 6 ustawy o IPN.
W dniu [...] Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wydał postanowienie nr [...] na podstawie art. 219 kpa w zw. z art. 30 ustawy o IPN, odmawiające wydania zaświadczenia stwierdzającego, że J. Ś. jest pokrzywdzonym w rozumieniu art. 6 ustawy z 18 grudnia 1998 r. o IPN.
W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że w posiadanych przez Instytut Pamięci Narodowej zasobach archiwalnych nie znaleziono dokumentów umożliwiających wydanie zaświadczenia, że J. Ś. jest pokrzywdzonym w rozumieniu art. 6 powołanej ustawy.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. Ś. zarzucił, iż jego wniosek nie został załatwiony decyzją i powołał się na wyrok NSA z 23 lutego 2005 r. sygn. akt 1185/04, w którym Sąd ten opowiedział się za formą decyzji w tych sprawach.
Postanowieniem z dnia [...]. Prezes IPN utrzymał w mocy swe poprzednie postanowienie, stwierdzając, iż ustalenie czy osoba, która złożyła wniosek jest pokrzywdzonym następuje w formie zaświadczenia. Zgodnie z art. 218 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany wydać zaświadczenie wówczas, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez niego ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Wynika z tego, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia ma charakter postępowania uproszczonego, sprowadzającego się do przeprowadzenia kwerendy archiwalnej w danym organie, czy wskazany przez skarżącego fakt lub stan prawny wynika z dokumentów znajdujących się w posiadaniu tego organu. Organ powołał się na wyrok NSA z 15 kwietnia 1999 r. sygn. akt SA/Sz 728/98 (niepubl.), w którym stwierdzono, że obowiązek wydania zaświadczenia spoczywa na organie jedynie wówczas, gdy chodzi o potwierdzenie faktów lub stanu prawnego, które wynikają z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.
W sytuacji, gdy fakt lub stan prawny nie wynikają z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych, organ może odmówić wydania zaświadczenia.
Nie kwestionując faktu prowadzenia przez J. Ś. działalności politycznej organ stwierdził, iż w wyniku poszukiwań przeprowadzonych w zasobie archiwalnym Instytutu ustalono, że nazwisko skarżącego figuruje jedynie w kartotece paszportowej i w zasobie Instytutu znajdują się akta paszportowe o sygn. IPN Kr 50/432951. Nie ma w nich żadnych danych, że organy bezpieczeństwa państwa zbierały informacje o skarżącym. Organ nie podzielił poglądu NSA wyrażonego w wyroku z 23 lutego 2005 r. i stwierdził, że osoba niezadowolona z treści postanowienia może je także zaskarżyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Wobec treści postanowienia organ nie może udostępnić wnioskodawcy dokumentów, gdyż zgodnie z art. 31 ustawy o IPN wgląd w dokumenty znajdujące się w posiadaniu Instytutu może uzyskać jedynie osoba pokrzywdzona.
Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. Ś., wnosząc o wydanie w rozpatrywanej sprawie decyzji, zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2005 r. sygn. akt 1185/04.
W odpowiedzi na skargę Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wniósł o jej oddalenie, odnosząc się obszernie do zarzutów podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko, a nadto stwierdził, iż wgląd do akt paszportowych skarżący może uzyskać na zasadach ogólnych, o czym został poinformowany w piśmie z dnia 19 sierpnia 2005 r.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił argumentację przedstawioną w zaskarżonych postanowieniach i odpowiedzi na skargę. Sąd przytoczył treść art. 6 ustawy o IPN, zgodnie z którym pokrzywdzonym (w rozumieniu tejże ustawy) jest osoba, o której organy bezpieczeństwa państwa zbierały informacje na podstawie celowo gromadzonych danych, w tym w sposób tajny. Definicja "organu bezpieczeństwa państwa" wynika z enumeratywnego wyliczenia w art. 5 tej ustawy szeregu jednostek organizacyjnych, które ustawodawca zaliczył do aparatu państwowego szczególnie odpowiedzialnego za łamanie w przeszłości praw człowieka (preambuła do Konstytucji oraz preambuła do ustawy o IPN). Zgodnie z uzasadnieniem do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 października 2005 r. sygn. akt K 31/04 (Dz.U. Nr 222, poz. 1914), zaliczenie do kategorii pokrzywdzonych rodzi dla takiej osoby szereg praw podmiotowych, z których najistotniejsze to:
prawo do ochrony danych osobowych na zasadach ujętych w tej ustawie (art. 1 pkt 3);
prawo do uzyskania informacji o posiadanych i dostępnych, dotyczących jej dokumentach (art. 30 ust. 1);
prawo do uzyskania w nie wglądu oraz do wydania jej kopii tych dokumentów (art. 31 ust. 1 i 2);
prawo do ujawnienia nazwisk oraz dalszych danych osobowych funkcjonariuszy, pracowników i współpracowników organów bezpieczeństwa państwa, którzy zbierali i oceniali dane o pokrzywdzonym lub prowadzili tych współpracowników (art. 32 ust. 1);
prawo do załączenia do zbioru dotyczących jej dokumentów własnych uzupełnień, sprostowań, uaktualnień, wyjaśnień oraz dokumentów lub ich kopii (art. 33 ust. 1);
prawo do żądania zwrotu przedmiotów, które w momencie utraty stanowiły jej własność lub były w jej posiadaniu, jeżeli znajdują się w Instytucie Pamięci (art. 33 ust. 4);
prawo do anonimizacji dotyczących jej danych (art. 34 ust. 1);
prawo do zastrzeżenia, że dotyczące jej dane osobowe niepodlegające anonimizacji nie będą udostępniane w celach badawczych przez określony czas, jednakże nie dłużej niż przez 90 lat od daty ich wytworzenia (art. 37 ust. 1).
Zgodnie z art. 30 ust 1 ustawy pokrzywdzonemu należy, na jego wniosek, udzielić informacji o posiadanych i dostępnych, dotyczących go dokumentach. W związku z tym, zgodnie z ust. 2 tego artykułu, każdy ma prawo wystąpić z pytaniem do Instytutu Pamięci, czy jest pokrzywdzonym w rozumieniu ustawy. Na podstawie art. 43 ustawy o IPN postępowanie w sprawach w niej uregulowanych prowadzi się według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Przepisy ustawy o IPN nie przewidują wydania decyzji w przedmiocie statusu pokrzywdzonego. Prezes Instytutu na podstawie posiadanych materiałów, zgodnie z art. 217 kpa, wydaje zaświadczenie na żądanie ubiegającej się o nie osoby. Podstawą jego wydania jest art. 217 § 2 pkt 2 kpa w związku z powołanym wyżej art. 6 ust. 1 ustawy o IPN. Interes prawny osoby ubiegającej się o zaświadczenie polega na możliwości dostępu pokrzywdzonego, na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o IPN, do dotyczących go dokumentów. Postępowanie w sprawie wydania zaświadczeń ma charakter uproszczony i odbywa się zgodnie z art. 217-220 kpa.
W sytuacji, gdy wnioskodawca występuje o wydanie takiego dokumentu z uwagi na swój interes prawny, organ zobowiązany jest wydać go, gdy chodzi o potwierdzenie faktów lub stanu prawnego, wynikających z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestru bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Na podstawie art. 219 kpa organ odmawiając wydania zaświadczenia czyni to w formie postanowienia, na które służy zażalenie, a następnie skarga do sądu administracyjnego.
Zdaniem Sądu rozpatrywana sprawa ma, w świetle przytoczonych wyżej przepisów, charakter niejako modelowy. Mianowicie, Prezes IPN postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2005 r., wydanym na podstawie art. 219 kpa w związku z art. 30 ustawy o IPN, odmówił wydania zaświadczenia stwierdzającego, że J. Ś. jest pokrzywdzonym w rozumieniu art. 6 tej ustawy, a postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy. Powodem odmowy był fakt, iż w posiadanych przez IPN zasobach archiwalnych nie znaleziono dokumentów umożliwiających wydanie zaświadczenia, że J. Ś. jest pokrzywdzonym w rozumieniu art. 6 ustawy o IPN. Znaleziono jedynie akta paszportowe, w których nie ma żadnych danych, że organy bezpieczeństwa państwa zbierały informacje o zainteresowanym. W związku z tym organ nie mógł wydać żądanego zaświadczenia, ani też udostępnić dokumentów w trybie ustawy o IPN.
Rozpatrując skargę już po wydaniu powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 października 2005 r. sygn. akt K 31/04, Sąd stwierdził, że w pkt 1 tego wyroku uznano, iż art. 30 ust. 1 oraz art. 31 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (...) w związku z art. 6 ust. 2 i 3 tej ustawy oraz w związku art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...) w zakresie, w jakim pozbawiają osoby zainteresowane - inne niż pokrzywdzony - prawa do uzyskania informacji o posiadanych dostępnych, dotyczących ich dokumentach, a także o sposobie uzyskania w nie wglądu, są niezgodne z art. 47 oraz art. 51 ust. 3 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Pozostałe tezy wyroku nie odnoszą się bezpośrednio do rozpatrywanej sprawy.
Sąd podniósł, że zastosowanie przedstawionej tezy w rozpatrywanej sprawie ma również charakter ograniczony, gdyż odnosi się ona wprost do osób zainteresowanych, innych niż pokrzywdzony, które pozbawiono prawa do uzyskania informacji o posiadanych dostępnych, dotyczących ich dokumentach, a także o sposobie uzyskania w nie wglądu. W związku z powyższą tezą Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu swojego wyroku poddał analizie sytuację faktyczną i prawną osób, "...które występując z pytaniem, czy są pokrzywdzonymi, nie otrzymały odpowiedzi pozytywnej, ponieważ ta grupa podmiotów, aczkolwiek niewymieniona w ustawie wprost, ma szczególne znaczenie z punktu widzenia głównego kierunku wniosku. Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, wydanie zaświadczenia, że określona osoba nie jest pokrzywdzonym w rozumieniu ustawy, "jest równoznaczne z urzędowym stwierdzeniem, że osoba ta była funkcjonariuszem, pracownikiem lub współpracownikiem organów bezpieczeństwa państwa".
Tego rodzaju wnioskowanie - zdaniem Trybunału - nie jest jednak usprawiedliwione, pomimo tego, że w odbiorze społecznym taki skrót myślowy niejednokrotnie będzie się w sposób powierzchowny narzucał. Odmowa pozytywnej odpowiedzi co do tej kwestii, a w praktyce jest to przypadek najczęstszy, może bowiem świadczyć przede wszystkim o tym, że w archiwach IPN brak jest po prostu o danej osobie "informacji na podstawie celowo gromadzonych danych, w tym w sposób tajny". Tego rodzaju sytuacja powinna być w odpowiednim dokumencie, wydanym osobie zainteresowanej w uzyskaniu statusu pokrzywdzonego, właściwie odzwierciedlona, tak aby nie było najmniejszej wątpliwości, że taka właśnie przyczyna (brak dokumentów) jest wyłącznym powodem odmowy. Jakakolwiek wątpliwość na tym tle może bowiem w sposób przypadkowy doprowadzić do negatywnej, całkowicie nieusprawiedliwionej i krzywdzącej stygmatyzacji.
Nie oznacza to jednak, że w przyszłości, w przypadku odnalezienia w archiwum IPN dokumentów mających istotne znaczenie dla ustalenia statusu pokrzywdzonego, osoba zainteresowana pozbawiona jest możliwości ponownego ubiegania się o ten status, co więcej - powinna być o fakcie odnalezienia takich dokumentów z urzędu zawiadomiona".
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie Prezesa IPN spełnia wszystkie wymagania określone w powołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego i jest zgodne z prawem.
Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu i oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zw. dalej ustawą Ppsa).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. Ś., reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu - adw. A. Z. i zaskarżając wyrok w całości, oparł ją o podstawę z art. 174 pkt 1 ustawy Ppsa, zarzucając:
naruszenie art. 51 ust. 3 i 4 Konstytucji RP przez pozbawienie skarżącego dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych oraz prawa do żądania sprostowania oraz usunięcia informacji nieprawdziwych lub niepełnych znajdujących się w zasobach archiwalnych IPN, naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 6, 30 ust. 1, 31 ust. 1 i 33 ust. 1 ustawy o IPN przez pozbawienie skarżącego prawa do informacji o posiadanych przez stronę przeciwną i dostępnych dokumentów dotyczących skarżącego (naruszenie art. 30 ust.
1) i wglądu do nich (art. 31 ust. 1), a w szczególności art. 33 ust. 1 przez pozbawienie skarżącego prawa do załączenia do zbioru dotyczących go dokumentów i ich kopii i przez co pozbawienie skarżącego możliwości uzyskania zaświadczenia o statusie osoby pokrzywdzonej w rozumieniu art. 6 ustawy o IPN.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona wywodzi, iż brak dokumentów w IPN nie przesądza o statusie pokrzywdzonego. Odmiennego od wyrażonego w wyroku zdania jest Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku sygn. akt K 31/04 uznał, że osoby trzecie mają prawo na podstawie art. 51 ust. 3 i 4 Konstytucji dostępu do dotyczących ich dokumentów i mogą to uczynić w sposób wskazany w art. 33 ust. 1 i 3 ustawy o IPN, które mówią o prawie do załączania do zbioru dotyczących ich dokumentów własnych uzupełnień, sprostowań, uaktualnień, wyjaśnień oraz dokumentów i ich kopii.
Z powyższego wynika, iż WSA naruszając wskazany przepis dokonał niewłaściwej wykładni wskazanych przepisów ustawy o IPN, a zwłaszcza art. 33 ust.
1. Nadto zgodnie z art. 6 ustawy o IPN pokrzywdzonym jest osoba, o której organy bezpieczeństwa państwa zbierały informacje na podstawie celowo gromadzonych danych, w tym w sposób tajny. Tym samym osobami pokrzywdzonymi w rozumieniu art. 6 mogą być osoby, o których zbierano informacje, pomimo że na ten temat nie ma w archiwach Instytutu odpowiednich dokumentów. Osoby takie w pełni mogą korzystać z uprawnień określonych w powołanych przepisach ustawy o IPN, nawet bez odnoszenia się do ich konstytucyjnych praw. Zgodnie z ustawą, pokrzywdzonym jest osoba, o której zbierano informacje, a nie osoba, o której istnieją dokumenty w IPN.
Skarżący przyznaje, że tylko na podstawie dokumentów, czy też w oparciu o inne dowody Prezes Instytutu może wydać zaświadczenie o statusie pokrzywdzonego. Z powyższego nie wynika jednak zakaz korzystania z prawa przyznanego pokrzywdzonym osobom, nie dysponującym takim zaświadczeniem. Czym innym jest zaświadczenie o statusie pokrzywdzonego, a czym innym pojęcie pokrzywdzonego w rozumieniu ustawy. Z treści ustawy nie wynika, że pokrzywdzonym jest tylko ten, kto dysponuje zaświadczeniem, że jest pokrzywdzonym. Jeżeli dana osoba wykaże, że organy bezpieczeństwa zbierały o niej informacje, winna mieć prawo realizacji uprawnień określonych w ustawie dla pokrzywdzonych, a w szczególności do tego, aby na podstawie przedstawionych przez nią dokumentów i innych dowodów móc otrzymać zaświadczenie, że jest pokrzywdzonym. W tej sprawie skarżący tego prawa został pozbawiony.
Skarga kasacyjna domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku, rozpoznania skargi na podstawie art. 188 ustawy Ppsa i uchylenia zaskarżonego postanowienia Prezesa IPN.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 183 § 1 ustawy Ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Z uwagi na to, iż w niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 ustawy Ppsa nie wystąpiła, Sąd odwoławczy rozpoznał zasadność podniesionych zarzutów naruszenia prawa materialnego i uznał, iż wymienione w skardze kasacyjnej przepisy zostały naruszone przez Sąd pierwszej instancji, jak również organ wydający zaskarżony akt.
Wskazany jako naruszony przez Sąd pierwszej instancji przepis art. 6 ustawy o IPN określa, iż pokrzywdzonym w rozumieniu ustawy jest osoba, o której organy bezpieczeństwa państwa zbierały informacje na podstawie celowo gromadzonych danych, w tym w sposób tajny. Przepis ten w ust. 2 wymienia osoby, którym przysługują uprawnienia w razie śmierci pokrzywdzonego, zaś ust. 3 przesłanki negatywne przyznania statusu pokrzywdzonego. W myśl art. 6 ust. 3 pokrzywdzonym nie jest osoba, która została następnie funkcjonariuszem, pracownikiem lub współpracownikiem organów bezpieczeństwa państwa.
Powyższy przepis (art.
- 6) jest normą prawa materialnego, wyznaczającego treść działania organu. Przepis ten nie określa natomiast wprost formy działania organu, co w takim przypadku musi nastąpić w drodze wykładni.
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1185/04, wydanym w analogicznej do rozpoznawanej sprawie, Sąd ten przyjął, iż analiza normy prawnej zawartej w art. 6 ustawy o IPN nie pozwala na przyjęcie, że ustawodawca przyjął definicję pokrzywdzonego, która nie podlega autorytatywnej konkretyzacji. Natomiast gdy norma prawa materialnego wymaga konkretyzacji - formą dokonania tej konkretyzacji jest forma decyzji administracyjnej.
Ustalenie więc zarówno przesłanek pozytywnych (ust. 1), jak i negatywnych następuje w drodze decyzji, przy wydaniu których nie można ograniczać się tylko do materiałów archiwalnych. Pogląd powyższy podziela Sąd rozpoznający tę sprawę.
Z przepisu art. 6 ustawy, stanowiącego materialnoprawną podstawę do wydania decyzji wypływają dalsze prawa podmiotowe strony, na które (wprawdzie w aspekcie wydania zaświadczenia) powołuje się strona, a mianowicie: prawo do udzielenia informacji (art. 30 ust. 1 i 31 ust.
- 1) oraz prawo do załączenia własnych uzupełnień, sprostowań, uaktualnień, wyjaśnień oraz dokumentów i ich kopii (art. 33 ust. 1).
Uniemożliwienie stronie załączenia posiadanych dokumentów narusza więc wymienione normy prawa materialnego, przy czym przyjęcie działania w formie decyzji nie uzasadnia poglądu, iż udostępnienie informacji i możliwość składania dodatkowych materiałów może nastąpić dopiero po przyznaniu statusu pokrzywdzonego, potwierdzonego wydanym zaświadczeniem. Przeciwko takiemu przyjęciu przemawia, oprócz omawianej wcześniej regulacji materialnoprawnej (art. 6, 30 ust. 1 i 31 ust.
- 1) także art. 43 ustawy o IPN.
W myśl tego przepisu postępowanie w sprawach uregulowanych w ustawie prowadzi się według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. To odesłanie wprost do kpa w przypadku ustalenia statusu pokrzywdzonego potwierdza administracyjnoprawny charakter tego postępowania prowadzonego z zastosowaniem zasad i procedury administracyjnej, kończącego się wydaniem decyzji, w rozumieniu art. 104 § 1 kpa. Jeśli zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy o IPN każdy ma prawo wystąpić z pytaniem do IPN, to wniosek strony w myśl art. 61 § 3 kpa wszczął w tej sprawie postępowanie administracyjne, w którym w myśl art. 75 § 1 kpa dopuszczalne jest przeprowadzenie wszelkich dowodów i udzielanie stronom niezbędnych informacji, zwłaszcza że obowiązek taki wynika również z art. 30 ust. 1 ustawy o IPN.
Błędnie Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, iż korzystanie z praw określonych w ustawie o IPN następuje dopiero po pozytywnym stwierdzeniu statusu pokrzywdzonego w drodze zaświadczenia, wydanego tylko na podstawie posiadanych przez Instytut materiałów archiwalnych.
Ustawa o IPN o formie zaświadczenia wypowiada się tylko w art. 29a ust. 1 (dodanym przez nowelę z 4 marca 2005 r. / Dz.U. Nr 64, poz. 567), upoważniając Prezesa Instytutu do wydania, na wniosek, zaświadczenia czy dane osobowe wnioskodawcy są tożsame z danymi osobowymi, które znajdują się w katalogach.
Jeśli więc ustawa dla stwierdzenia statusu pokrzywdzonego nie przewidziała formy zaświadczenia - to w myśl art. 43 ustawy o IPN zastosowanie wprost przepisów kpa potwierdza konieczność prowadzenia postępowania wyjaśniającego i wydania decyzji na podstawie art. 6 ustawy o IPN.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zasadność zarzutów naruszenia prawa materialnego, uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 188 ustawy Ppsa, a rozpoznając skargę strony uznał, iż zastosowanie w tej sprawie przepisu art. 219 kpa i wydanie zaskarżonych postanowień nie znajdowało uzasadnienia w przepisach ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o IPN, skoro dla postępowań tego rodzaju koniecznym jest prowadzenie pełnego postępowania wyjaśniającego i wydanie decyzji.
Akt wydany w takich warunkach dotknięty jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, jako wydany bez podstawy prawnej.
Uzasadniało to stwierdzenie nieważności obu postanowień Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Ppsa.
O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej ustawy i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.), uznając zasądzoną kwotę za współmierną do udziału pełnomocnika w sprawie.