Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z 15 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Op 362/17, oddalił skargę R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z [...] czerwca 2017 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie przyznania zasiłku celowego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji uznał za trafny pogląd organów, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiły takie okoliczności faktyczne, które wpłynęły na niemożność orzekania o istocie sprawy i które czyniły postępowanie bezprzedmiotowym. Skarżący bowiem dwoma odrębnymi wnioskami wystąpił o pomoc finansową w związku z potrzebą naprawy okularów. Przed organem I instancji zawisły zatem dwie sprawy w tym samym przedmiocie. Jako pierwszy został rozpoznany wniosek późniejszy, tj. z 31 marca 2017 r. i decyzją z [...] kwietnia 2017 r. Prezydent Miasta Opola przyznał stronie zasiłek celowy z przeznaczeniem na pokrycie kosztów naprawy okularów w wysokości 160 zł, a Kolegium ostateczną decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...], utrzymało w mocy to rozstrzygnięcie. Do rozpoznania pozostał jeszcze wniosek z 11 maja 2016 r., który dotyczył pomocy na ten sam cel. W tej sytuacji zasadnie organy uznały, że wobec uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy i przyznania zasiłku w wysokości 160 zł, który to zasiłek – zgodnie z fakturą z 6 kwietnia 2017 r. – w całości pokrywał koszt naprawy okularów, przedmiot sprawy zainicjowanej wnioskiem strony z 11 maja 2016 r. już nie istnieje.
W takim przypadku organ nie był ani władny, ani zobowiązany rozstrzygać na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach skarżącego, postępowanie stało się bezprzedmiotowe wskutek braku przedmiotu postępowania, co z kolei oznaczało konieczność jego umorzenia, stosowanie do treści art. 105 § 1 k.p.a. W okolicznościach sprawy nie było możliwe prowadzenie postępowania z wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku celowego na ściśle określony cel, jeśli w innym postępowaniu i przy niezmienionym stanie faktycznym organ przyznał już stronie pomoc na ten właśnie cel.
Tym samym Sąd I instancji nie zaakceptował wyrażonego przez pełnomocnika skarżącego poglądu, że organ powinien był rozpoznać merytorycznie pierwszy wniosek o pomoc. Błędne jest również przekonanie pełnomocnika, że takie stanowisko zostało zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 501/18, którym oddalono skargę kasacyjną od wyroku WSA w Opolu w sprawie związanej z przyznaniem skarżącemu– w wyniku realizacji jego wniosku z 31 marca 2017 r. – zasiłku celowego na pokrycie kosztów naprawy okularów. W wyroku tym NSA za nieuzasadniony uznał zarzut naruszenia przez WSA w Opolu art. 61a k.p.a. oraz akcentował, że utartą regułą jest to, iż kolejne pismo od podopiecznego, złożone w innym okresie, w którym wnosi on o wsparcie finansowe, co do zasady kreuje nową sprawę z zakresu pomocy społecznej.
W świetle tego stanowiska nie można przyjąć, że myliły się organy, gdy uznały, że w sprawie dotyczącej naprawy okularów zawisły równocześnie dwie sprawy w tym samym przedmiocie. Zatem skoro w stanie faktycznym niniejszej sprawy w jednym z ww. postępowań organ załatwił sprawę przez przyznanie wnioskowanej pomocy, to w drugim postępowaniu brak było podstaw do jego dalszego prowadzenia i załatwienia sprawy co do jej istoty.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i wydanie orzeczenia reformatoryjnego w trybie art. 188 p.p.s.a. ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu, a także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu. Skarżący kasacyjnie zrzekł się przy tym przeprowadzenia rozprawy.
Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. art. 145 § 1 ust. 1c p.p.s.a. przez jego niezastosowanie oraz przyjęcie, że organy administracyjne przy wydawaniu decyzji nie naruszyły przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.;
- 2. art. 105 § 1 k.p.a. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiły takie okoliczności faktyczne, które wpłynęły na niemożność orzekania o istocie sprawy oraz czyniły postępowanie bezprzedmiotowym, a z akt sprawy nie wynikało, by okulary skarżącego wymagały kolejnej naprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że wniosek złożony przez skarżącego o pokrycie kosztów naprawy okularów w 2016 r. nie był tożsamy z wnioskiem z 2017 r. Co prawda dotyczył tego samego żądania, jednakże w oparciu o inny stan faktyczny sprawy. Okulary bowiem nigdy nie zostały naprawione, co zostało już wielokrotnie podniesione w trakcie trwania postępowania. Wbrew stanowisku Sądu I instancji właśnie z akt sprawy wynikało, że okulary skarżącego wymagały kolejnej naprawy, gdyż pierwotna naprawa nie została wykonana. W ocenie skarżącego organ błędnie wydał decyzję najpierw w przedmiocie wniosku z 31 marca 2017 r., a pominął pierwotny wniosek złożony 11 maja 2016 r. W momencie złożenia kolejnego wniosku w marcu 2017 r. okulary, pomimo przekazania ich do naprawy, nie zostały naprawione, a więc żądanie wniosku z 2016 r. pozostawało nadal aktualne.
Sąd I instancji błędnie zastosował w niniejszej sprawie art. 105 § 1 k.p.a., gdyż w rozpoznawanej sprawie wystąpiły takie okoliczności faktyczne, które wpłynęły na obowiązek orzekania o istocie sprawy, a z akt sprawy wynikało jednoznacznie, że okulary skarżącego wymagały kolejnej naprawy. Sąd przy wydawaniu przedmiotowego orzeczenia pominął również zupełnie fakt, że organ administracji publicznej nie dokonał wnikliwych ustaleń, co do okoliczności faktycznych i nie zebrał w sprawie niezbędnego materiały dowodowego. Postępowanie wyjaśniające nie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej. Nie bez znaczenia przy ocenie wydanego orzeczenia powinien również być fakt, że WSA nie zwrócił w ogóle uwagi na zaniedbania organów administracyjnych przy wydawaniu przedmiotowych decyzji i kompletowaniu akt sprawy. Przed WSA w Opolu toczyły się 3 podobne sprawy ze skargi R. S. pod sygn. akt II SA/Op 361/17, II SA/Op 362/17, II SA/Op 363/17, w których znajdują się identyczne dokumenty.
Brak jest jakichkolwiek dokumentów dot. sposobu ustalania wysokości zasiłku celowego, na czyje konto został on przekazany i przez kogo. W ocenie skarżącego Sąd I instancji akceptując te błędy naruszył przepisy postępowania, które to uchybienie miały istotny wpływ na wynik sprawy. Organy powinny były w myśl zasad określonych w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. ponownie ocenić treść wniosku i ustalić, czy okulary potrzebują ponownej naprawy. Ponownie powinny również zbadać celowość przyznania kolejnej kwoty zasiłku na ich naprawę i sytuację osobistą skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.
Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlegała uwzględnieniu.
Nie są trafne zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Bezsporne jest, że skarżącemu został przyznany zasiłek celowy na naprawę okularów. Argumenty, że naprawa ta nie była skuteczna nie mają znaczenia w sprawie, postępowanie dotyczyło wszak udzielenia wsparcia ze środków pomocy społecznej, a nie przeprowadzenia naprawy okularów, organy pomocy społecznej świadczeń pod postacią takich usług nie udzielają. Jeżeli zlecona przez skarżącego naprawa nie była skuteczna, powinien dochodzić swoich praw jako konsument w trybie cywilnym od podmiotu dokonującego naprawy. Ze strony organu świadczenie pieniężne na ten cel zostało przyznane, wobec czego rozpoznawanie wniosku pochodzącego sprzed daty przyznania zasiłku celowego, dotyczącego tego samego celu, jakim była naprawa okularów, było bezprzedmiotowe. Celem działania organów pomocy społecznej nie było doprowadzenie do skutecznej naprawy okularów, ale ewentualne przyznanie pomocy na ten cel, bez ponoszenia odpowiedzialności za efekt naprawy.
Z tego powodu nieskuteczne są zarzuty, że organ poniechał ustaleń faktycznych dotyczących konieczności przeprowadzenia kolejnej naprawy, nie ponosił bowiem odpowiedzialności za jej skuteczność. Bezzasadne są także zarzuty zaniechania ustaleń dotyczących wysokości zasiłku celowego i adresata konta, na który został przelany. Niniejsza sprawa nie dotyczy przyznania zasiłku, ale umorzenia postępowania o przyznanie świadczenia pomocy społecznej.
Nie jest w konsekwencji uzasadniony zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. przez błędną wykładnię. Tak postawiony zarzut wymaga wykazania, jakie dyrektywy interpretacyjne zostały w sprawie naruszone, czego uzasadnienie skargi kasacyjnej nie zawiera. Zarzutem błędnej wykładni prawa nie można też kwestionować ustaleń faktycznych w sprawie. Nie były one skutkiem wykładni art. 105 § 1 k.p.a., lecz efektem zbadania stanu sprawy, przedmiotu żądania i stanu udzielonych świadczeń. Także przyjęcie bezprzedmiotowości postępowania nie było efektem wykładni art. 105 § 1 k.p.a., lecz poczynionych ustaleń faktycznych i analizy przepisów prawa materialnego. Skoro zarzut wadliwych ustaleń faktycznych nie został potwierdzony, brak podstaw do kwestionowania zasadności zastosowania art. 105 § 1 k.p.a.
Podnoszone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumenty odwołujące się do zakresu związania wynikającego z wyroku NSA I OSK 501/18 nie mogły podlegać rozważeniu ze względu na brak zarzutu odnoszącego się do przepisu art. 153 p.p.s.a
Wobec braku podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., przepis ten przez Sąd I instancji nie mógł zostać naruszony.
Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej.