Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1548/05 oddalił skargę A. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył przebieg postępowania w tej sprawie, w której rozkazem personalnym z dnia [...] Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego na podstawie art. 174 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 115 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) zwolnił por. A. K. z zawodowej służby wojskowej. Jako powód zwolnienia podano, że rozkazem personalnym Dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej nr [...] z dnia [...] zwolniono oficera z zajmowanego stanowiska i przeniesiono do dyspozycji na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Po upływie odpowiedniego okresu A. K. nie została wyznaczona na stanowisko, wobec czego wystąpiła przesłanka zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W dniu [...] Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] stwierdził nieważność rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...].
Rozpatrując odwołanie oficera od rozkazu z dnia [...] Minister na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił w całości zaskarżony rozkaz oraz umorzył postępowanie w pierwszej instancji, uzasadniając swe rozstrzygnięcie usunięciem z obrotu prawnego rozkazu personalnego z dnia [...].
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A.. zarzuciła, że decyzja Ministra nie odnosi się do jej odwołania. Jej zdaniem zwolnienie ze służby powinno nastąpić na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ponieważ art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. jednoznacznie określa, że sprawy wszczęte a niezakończone przed dniem wejścia w życie nowej ustawy podlegają rozpatrzeniu według starej ustawy. Jeśli więc decyzja w jej sprawie została podjęta na podstawie ustawy z 1970 r. to również zwolnienie ze służby powinno odbyć się według tych samych przepisów. Skarżąca wywodziła, iż ewent. organ powinien zwolnić ją na podstawie art. 114 ustawy z 2003 r., zaś powoływanie się na art. 174 ust. 1 pkt 3 tej ustawy uważa za bezpodstawne.
Minister Obrony Narodowej wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zdaniem Sądu organ w sposób prawidłowy zastosował przepisy prawa materialnego i procesowego. Minister stosując art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił w całości rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego i umorzył postępowanie administracyjne w pierwszej instancji. Organ odwoławczy ma prawo do zastosowania tego przepisu tylko wówczas, gdy stwierdzi, że brak jest podstaw merytorycznych i prawnych do wydania rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji, a więc postępowanie jest bezprzedmiotowe. Rozkaz personalny Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] został wydany w sytuacji, gdy upłynął czas określony rozkazem personalnym Dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej z dnia [...] w sprawie przeniesienia por. A.. do dyspozycji. Wystąpiła wówczas przesłanka z art. 174 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i można było wobec tego zwolnić oficera ze służby. Jednakże wobec tego, że decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] stwierdzono nieważność rozkazu personalnego z dnia [...] o zwolnieniu skarżącej ze służby i przeniesieniu do dyspozycji, to decyzja określająca czas pozostawania w dyspozycji przestała istnieć w obrocie prawnym. Organ nie mógł więc zwolnić por. A.. ze służby z powodu upływu czasu pozostawania w dyspozycji, gdyż decyzja, którą ją przeniesiono przestała obowiązywać. Wobec powyższego postępowanie o zwolnieniu oficera ze służby stało się bezprzedmiotowe.
W ocenie Sądu zarzut strony o niezastosowaniu wobec niej właściwych przepisów jest nieuzasadniony. Zgodnie bowiem z art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r., prowadzi się nadal według przepisów dotychczasowych. Sprawa zwolnienia skarżącej z zawodowej służby wojskowej zaczęła się po dniu 1 lipca 2004 r., tj. po dniu wejścia w życie nowej ustawy, a więc brak jest przesłanek na twierdzenie, że w tej sprawie będą miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 1070 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zw. dalej ustawą ppsa oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. K., prawidłowo reprezentowana i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:
- art. 133 § 1 i 134 § 1 ustawy ppsa, polegające na nieuwzględnieniu i niezastosowaniu przez Sąd Wojewódzki przepisów art. 114 ust. 2 w zw. z art. 94 ust. 1, 95 i 96 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (co może jednocześnie wskazywać na naruszenie prawa materialnego), które to przepisy powinny stanowić podstawę decyzji w związku ze zmniejszeniem stanu etatowego jednostki i z koniecznością wypłaty określonych świadczeń,
- art. 135 ustawy ppsa, polegające na odstąpieniu przez sąd od zastosowania wszelkich przewidzianych ustawą środków w celu uchylenia stanu niezgodnego z prawem, mimo iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, że w przedmiotowej sprawie mimo wyrugowania wadliwych decyzji istniejąca sytuacja faktyczna uzasadnia wydanie decyzji na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r.,
- art. 138 § 2 kpa, polegające na sprzecznym z powołanym przepisem usankcjonowaniem przez WSA działań organu odwoławczego, polegających na uchyleniu obu decyzji personalnych i umorzeniu postępowania wobec stwierdzenia, że decyzje zostały wydane na podstawie nieobowiązujących przepisów prawa podczas gdy zaistniały stan faktyczny uzasadniał przywrócenie poprzednio istniejącego stanu faktycznego, w tym wypłaty należnych skarżącej świadczeń.
Skarga kasacyjna domaga się uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony wywodzi, iż wprawdzie oparte na nieobowiązujących przepisach prawnych rozkazy zostały wyeliminowane z obrotu prawnego jednakże nie wpłynęło to na zmianę stanu faktycznego. Skarżąca nie miała bowiem możliwości podjęcia pełnionej wcześniej służby z uwagi na brak etatu oraz likwidację jej stanowiska pracy także w znaczeniu dosłownym, ponieważ budynek, w którym mieścił się gabinet lekarski skarżącej został przez jednostkę sprzedany. Organ nie podjął działań zmierzających do przywrócenia stanu sprzed decyzji. W tej sytuacji aktualizował się obowiązek sądu podjęcia przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do czynności organu podjętych we wszystkich postępowaniach, wynikający z art. 135 ustawy ppsa.
Naruszenie to polegało na bezczynności organu w zakresie usunięcia skutków błędnie wydanych decyzji. Skarżąca nie mogła powrócić do służby, pozostawała ona bez środków do życia, gdyż organ nie podjął działań zmierzających do przywrócenia sytuacji sprzed wydania wadliwych rozkazów.
Skarga powołuje się na wyrok WSA z dnia 25 lutego 2004 r. III SA 1456/02, w którym sąd ten wyraził pogląd o konieczności wzięcia pod uwagę wszystkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Działania Sądu winny więc znaleźć swoje odzwierciedlenie w zastosowaniu wymienionych w petitum skargi przepisów i wydaniu orzeczenia usuwającego stan dwoistości, naruszającej interesy skarżącej i organu, zobowiązanego do wypłacenia wynagrodzenia za czas, w którym strony były związane stosunkiem służbowym. Sąd nie przeprowadził w ogóle postępowania dowodowego we wskazanym przez stronę zakresie, które zmierzałoby do usunięcia stanu niepewności i niezgodności faktycznych działań organu z prawem, co uzasadnia zarzut, iż Sąd nie dokonał merytorycznego badania sprawy do czego zobowiązywał go przepis art. 133 § 1 ustawy ppsa, a co miało wpływ na treść wyroku. Naruszenie art. 138 § 2 kpa, zdaniem skarżącej, polegało na tym, iż w przedmiotowej sprawie, w zaistniałym stanie faktycznym, należało zwrócić sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Fakt ten umknął Sądowi, a miało to niewątpliwie wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Sąd odwoławczy stosownie do art. 183 § 1 ustawy ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie żadna z przesłanek nieważności, wymieniona w art. 183 § 2 powołanej ustawy, nie miała miejsca, stąd Naczelny Sąd Administracyjny będąc związany granicami skargi kasacyjnej, ograniczył kontrolę instancyjną do zbadania zasadności podniesionych zarzutów.
Nie jest zasadnym zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisu art. 133 § 1 ustawy ppsa, stanowiącego o tym, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż Sąd oparł swe ustalenia na materiale zawartym w aktach sprawy, a ustalenia te nie są sprzeczne z dokumentacją zgromadzoną w toku postępowania przez organy administracji.
Z kolei przepis art. 134 § 1 ustawy ppsa określa granice orzekania stanowiąc, że sąd (pierwszej instancji) rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę A.. granic tych nie naruszył, bowiem kontrola legalności, której dokonywał na podstawie art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy ppsa, mogła dotyczyć tylko decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] i poprzedzającego ją rozkazu personalnego z dnia [...]. Przedmiotem orzekania Sądu nie mogły być więc kwestie związane z sytuacją strony po zwolnieniu jej, a następnie uchyleniu rozkazu personalnego i umorzeniu postępowania, bowiem kwestia kontynuacji ewent. stosunku służbowego i roszczeń finansowych stanowi już nową sprawę, która mogła lub może być zainicjowana przez stronę.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach określonych w art. 134 § 1 powołanej ustawy, sąd administracyjny nie może wkraczać w nową sprawę w stosunku do tej, która była lub powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydanych w nim decyzji administracyjnych. Podobnie kwestię tę ujął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 3 lutego 1997 r. OPS 12/96, w której stwierdzono, że "w postępowaniu sądowoadministracyjnym wprawdzie obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi, jednakże nie oznacza ona, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot" (ONSA 1997, nr 3, poz. 104).
Jeżeli więc sąd pierwszej instancji orzekał w granicach danej sprawy, to pozbawione podstaw prawnych jest żądania strony, aby przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego była sytuacja faktyczna strony zaistniała po wyeliminowaniu rozkazu personalnego z dnia [...] i ostatecznym umorzeniu postępowania w sprawie zwolnienia ze służby decyzją z dnia [...].
Przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu nie mógł także Sąd I instancji czynić ewentualnej bezczynności organów wojskowych, bowiem stanowiło to odrębną sprawę, podlegającą rozpoznaniu zarówno przez organy, a następnie po spełnieniu warunków art. 52 § 1 i 2 ustawy ppsa, ewentualnie przez sąd administracyjny, po wniesieniu nowej skargi przez stronę.
W świetle powyższych wywodów chybionym jest także zarzut naruszenia art. 135 ustawy ppsa, gdyż przepis ten ma zastosowanie, gdy sąd stwierdza naruszenie prawa w działalności lub aktach wydanych przez organy administracji.
W przedmiotowej sprawie, w której wyeliminowanie rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej z dnia [...] w postępowaniu nadzorczym, czyni bezprzedmiotowym postępowanie o zwolnieniu por. A. K., uchylenie rozkazu personalnego z dnia [...] i umorzenie postępowania przez organ naczelny było zgodne z prawem i znajdowało oparcie w przepisie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 kpa. W takim przypadku organ odwoławczy nie bada zasadności zarzutów odwołania. Ocena w tym względzie, zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jest prawidłowa i Naczelny Sąd Administracyjny podziela ją.
Za nietrafny uznać należy też zarzut naruszenia przepisu art. 138 § 2 kpa, gdyż w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym w oparciu o powołane podstawy prawne nie zachodziła potrzeba ponownego rozpoznania sprawy.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 ustawy ppsa orzekł jak w sentencji.