Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1669/20 oddalił skargę Miasta W. na decyzję Ministra Rozwoju z 16 czerwca 2020 r. nr DO.1.7614.202.2020.AS w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości położonej w W., oznaczonej jako działka nr [...], o pow. 0,0191 ha, obręb [...], objętej księga wieczystą nr [...], zajętej pod część ul. [...] w W. Od wyżej wskazanego wyroku skargę kasacyjną wniosło Miasto W. Pismem z 14 czerwca 2022 r. I. O. i B. O. zwróciły się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie zainicjowanej ww. skargą kasacyjną.
W uzasadnieniu wniosku wskazały, że są właścicielkami działek o nr [...] i [...], obręb [...], stanowiących część nieruchomości zajętych pod ul. [...] w W., w dzielnicy [...], położonych w niewielkiej odległości od spornej w sprawie o sygnaturze akt I OSK 515/22 nieruchomości nr [...], obręb [...], co ich zdaniem winno uzasadniać ich uczestnictwo w prowadzonym postępowaniu.
Podniosły również, że Prezydent m. W., na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – dalej: "kpa") w zw. z art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133 poz. 872 ze zm. – dalej: "ustawa komunalizacyjna"), postanowieniami z 10 stycznia 2022 r., nr 59/BM/WWO/DW/2022 zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt oznaczony jako działki nr: [...] o pow. 162 m2 i nr [...] o pow. 160 m2 z obrębu [...], położony w W. w dzielnicy B., przy ul. [...] – do czasu zakończenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie sygn. akt I OSK 515/22. Jak wskazały wnioskodawczynie postanowienie to zostało przez nie zakwestionowane zażaleniem. Na poparcie swego żądania przywołały też treść pisma Urzędu Miasta W. – Biura [...] z 25 lutego 2015 r. Kopie ww. dokumentów złożyły wraz z wnioskiem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "ppsa") osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Jeżeli przepis szczególny przewiduje, że strony postępowania przed organem administracji publicznej są zawiadamiane o aktach lub innych czynnościach tego organu przez obwieszczenie lub w inny sposób publicznego ogłaszania, osoba, która brała udział w postępowaniu i nie wniosła skargi, a wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony, jeżeli przed rozpoczęciem rozprawy złoży wniosek o przystąpienie do postępowania (§ 1a). Jeżeli wynik postępowania sądowego nie dotyczy interesu prawnego osób, o których mowa w § 1 i 1a, a żądają one dopuszczenia do udziału w postępowaniu, sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie. Na postanowienie przysługuje zażalenie (§ 1b). Udział w postępowaniu charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 ppsa, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie.
Przepisy te znajdują zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, zgodnie z art. 193 ustawy ppsa.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadniczą przesłanką dopuszczenia konkretnej osoby do postępowania sądowego, jest ustalenie, czy posiada ona interes prawny w tej sprawie. Interes prawny dający legitymację strony jest kategorią prawnomaterialną, co oznacza, że jego źródła należy upatrywać w przepisach prawa materialnego.
W rozpoznawanej sprawie przepisem tym jest art. 73 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Stosownie do jego treści, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.
Stroną postępowania prowadzonego na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej jest wyłącznie dotychczasowy właściciel nieruchomości oraz Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, reprezentowana przez uprawnione organy. Każdy inny podmiot, nie legitymujący się prawem własności, nie jest stroną tego postępowania (zob.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 16 czerwca 2005 r., sygn. akt I OSK 671/05; z 14 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1571/07 i 26 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1865/10). Również w piśmiennictwie przyjmuje się, że stronami toczącego się postępowania [o stwierdzenie nabycia przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego nieruchomości zajętej pod drogę publiczną] będą zawsze zarząd odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego lub dyrektor oddziału terenowego Generalnej Dyrekcji Dróg Publicznych i dotychczasowy właściciel. (A. Bura, Kilka uwag na temat nabycia z mocy prawa gruntów zajętych pod drogi publiczne, Rejent 2002/1/43).
Skoro zatem, jak wynika z powyższego wywodu, status strony w sprawie przysługuje jedynie właścicielowi spornej nieruchomości oraz jednostce ubiegającej się o stwierdzenie jej nabycia z mocy prawa, a więc Skarbowi Państwa, bądź właściwej jednostce samorządu terytorialnego stwierdzić trzeba, że wniosek I. O. i B. O. z 14 czerwca 2022 r. nie mógł zostać uwzględniony.
Wnioskujące nie wykazały bowiem dysponowania żadnym tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości nr [...] o pow. 0,0191 ha, obręb [...], objętej księga wieczystą nr [...], zajętej pod część ul. [...] w W., tak w dacie 31 grudnia 1998 r., ani też aktualnie. Postępowanie dotyczące nieruchomości nr [...] nie dotyczy interesu prawnego wnioskodawczyń, gdyż nie odnosi się do ich sfery prawnej. Z akt sprawy jasno wynika, że działki o nr ew. [...] i [...], na których prawo własności powołują się wnioskujące, są jedynie nieruchomościami sąsiadującymi, a więc odrębnymi od nieruchomości objętej oceną Sądu w sprawie sygn. akt I OSK 515/22.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadniczą przesłanką dopuszczenia konkretnej osoby do postępowania sądowego, jest ustalenie, czy posiada ona interes prawny w tej sprawie. W rozpoznawanym wniosku istnienia takiego interesu prawnego wnioskodawczynie nie wykazały. Nie powołały się bowiem skutecznie na żaden przepis prawa, z którego interes taki miałby wynikać.
Powyższe wskazuje, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 33 § 1 i 2 ppsa wobec czego wnioskujące nie mogły zostać dopuszczone do udziału, jako uczestniczki w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 33 § 1b i § 2 w zw. z art. 193 ppsa.