Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt II SAB/Ol 110/23 oddalił skargę R. S. na bezczynność Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w rozpoznaniu wniosku o przyznanie dodatku węglowego.
Skargę kasacyjną od opisanego wyroku wywiódł R. S. zaskarżonemu wyrokowi zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r" poz. 1634 ze zm. - dalej jako: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 151 i art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 zw. z art. 35 § 1-3 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. - dalej jako: k.p.a.) poprzez nieuwzględnienie skargi na bezczynność organu, w sytuacji gdy organ dopuścił się bezczynności, albowiem błędnie uznał, że w sprawie istniały nieuzupełnione braki formalne, które skutkowały pozostawieniem wniosku skarżącego bez rozpoznania i tym samym znacznie przekroczył ustawowy termin do wydania rozstrzygnięcia;
- art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 15a, art. 3 ust. 15b ustawy o dodatku węglowym z dnia 5 sierpnia 2022 r, (Dz.U. z 2022 r. poz. 1692 t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1630) w zw. z art. 7, 77, 80 k.p.a., poprzez uznanie, iż organ nie dopuścił się bezczynności pomimo błędnego przyjęcia, iż brak przedłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi w rozumieniu art. 64 § 2 k.p.a. brak formalny wniosku o przyznanie dodatku węglowego w sytuacji, gdy jest to tylko jeden z dokumentów wskazanych w otwartym katalogu źródeł informacji potrzebnych do weryfikacji wniosku, a w przypadku wystąpienia wątpliwości, co do gospodarstwa domowego, organ winien przeprowadzić wywiad środowiskowy i podjąć wszelkie czynności niezbędne do wyczerpującego wyjaśnienia sprawy zgodnie z ogólnymi zasadami wynikającymi z kodeksu postępowania administracyjnego;
- art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 2 i art. 9 k.p.a. przez uznanie, iż organ nie dopuścił się bezczynności, albowiem podjął stosowne działania, które były przewidziane przepisami prawa, podczas gdy GOPS w [...] nie wywiązał się z obowiązku zawiadomienia skarżącego o pozostawieniu podania bez rozpoznania.
Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylnie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi. Wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Dz.U. 2023, poz. 1634 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Istota skargi kasacyjnej koncentruje się wokół zasadności pozostawienia bez rozpoznania wniosku R. S. o dodatek węglowy.
Na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. jeżeli podanie nie spełnia wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Wniosek o wypłatę dodatku węglowego należało złożyć w gminie właściwej ze względu na - miejsce zamieszkania - osoby składającej wniosek (art. 2 ust. 12 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, Dz.U. z 2022, poz. 1692 – dalej jako: "u.d.w."). Mając na względzie brak definicji pojęcia "miejsce zamieszkania" w u.d.w. należało odwołać się do definicji ogólnej tego terminu zawartej w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1610 z późn. zm.), zgodnie z którą przez miejsce zamieszkania należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle u.d.w. kwestia zamieszkiwania w określonym miejscu jest przesłanką o charakterze materialnoprawnym, warunkującą uzyskanie dodatku węglowego, jednocześnie jednak determinuje ona właściwość organu.
Dokonując oceny zasadności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, należało mieć na uwadze pełen kontekst tej sprawy, a zatem i fakt, że skarżący pod wskazanym w deklaracji adresem zameldował się 16 listopada 2022 r. i tego samego dnia złożył wniosek o przyznanie dodatku węglowego. Wobec braku deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, skarżący został wezwany do wyjaśnienia kwestii prowadzenia przez niego gospodarstwa domowego pod wskazanym adresem, w terminie 7 dni od daty doręczenia, pod rygorem pozostawienia złożonego wniosku bez rozpoznania. W sprawie bezsporne pozostaje, że pismem z dnia 25 listopada 2022 r. zwrócono się do R. S. wskazując, że po weryfikacji jego wniosku stwierdzono, że pod wskazanym adresem nie została złożona deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wyjaśniono, że w takim przypadku wątpliwość budzi fakt prowadzenia gospodarstwa domowego pod tym adresem. W związku z powyższym, skarżącego wezwano "do wyjaśnienia tej sprawy" w terminie 7 dni od daty doręczenia, pod rygorem pozostawienia jego wniosku bez rozpoznania. Zaakcentować trzeba, że skarżącemu nie wyznaczono terminu do przedłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ale do wyjaśnienia wątpliwości - jak wskazano - dotyczących prowadzenia przez niego gospodarstwa domowego pod podanym we wniosku adresem. W zakreślonym terminie skarżący nie wyjaśnił jednak zaistniałych wątpliwości w sprawie zamieszkiwania pod wskazywanym adresem.
Zważywszy na uzasadnienie skargi kasacyjnej wskazać trzeba, że jakkolwiek zgodzić się należy, że na podstawie art. 6m ust. 1¹ ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, termin złożenia pierwszej deklaracji o wysokości opłaty upływał 14 dni od dnia zamieszkania pierwszego mieszkańca na danej nieruchomości, to nie jest to termin otwierający możliwość złożenia deklaracji, ale termin, któremu uchybienie rodzi określone ustawą następstwa. Konsekwencje uchybienia temu obowiązkowi regulują przepisy karne zawarte w ustawie o utrzymaniu czystości (Rozdział 5). Na podstawie art. 10 ust.2b ustawy o utrzymaniu czystości, kto wbrew obowiązkowi określonemu w art. 2a ust. 5 albo art. 6m ust. 1, 11 lub 2 nie składa deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi - podlega karze grzywny.
W badanej sprawie organ wezwał skarżącego, do uzupełnienia braków, pozwalających w istocie, na weryfikację właściwości do rozpoznania złożonego wniosku. Brak udzielonej w terminie odpowiedzi, która pozwalałaby na rozstrzygnięcie zaistniałych niejasności, dowodzi trafności dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, oceny działań organu. Prawidłowo, w takim przypadku, zadecydowano o pozostawieniu złożonego wniosku bez rozpoznania, o czym skarżący został poinformowany w piśmie z dnia 23 maja 2023 r.
Niewątpliwie, jeżeli organ prowadzący postępowanie pozostawia podanie bez rozpoznania, mimo że nie zachodzą przesłanki warunkujące podjęcie tej czynności materialno-technicznej, to pozostaje on w bezczynności, bo odmawia rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji (por. uchwała NSA z dnia 3 września 2013 r. sygn. I OPS 2/13). Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpatrywanej sprawie.
Zważywszy na powyższe, niezasadnie Sądowi pierwszej instancji zarzucono naruszenie art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 15a i ust. 15b u.d.w., przy czym zaakcentować trzeba, że przepis art. 3 u.d.w. nie zawiera ust. 15a, ani ust. 15b.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). W rozpoznawanej sprawie zarzut naruszenia art. 149 § 1 p.p.s.a. choć nieprecyzyjnie zredagowany, to powiązany z zarzutami naruszenia art. 64 § 1 k.p.a. oraz art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że skarga kasacyjnie zarzuca, że błędnie Sąd pierwszej instancji ocenił, że w sprawie ziściły się przesłanki pozostawienia wniosku skarżącego bez rozpoznania, bowiem organ pozostaje bezczynny. Zarzuty te, jak i pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów k.p.a. zważywszy na okoliczności rozpatrywanej sprawy nie mogły przynieść pożądanego rezultatu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.