Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 1025/14 oddalił skargę K. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego.
Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:
Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta Knurów orzekł o obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego K. U. należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej A. U., reprezentowanemu przez przedstawiciela ustawowego D. T., za okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. w kwocie 3.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami po uprzednim ustaleniu wysokości ustawowych odsetek na dzień wpłaty i zobowiązał K. U. do zwrotu tych należności określając termin i sposób zapłaty należności.
W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] października 2011 r. przyznano D. T. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na syna A. U. na okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. w wysokości po 250 zł miesięcznie. Natomiast w związku z zakończeniem okresu świadczeniowego organ właściwy wierzyciela, zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zobowiązany jest wydać decyzję o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł kurator nieznanej z miejsca pobytu K. U. Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że jak wynika z akt sprawy, na rzecz osoby uprawnionej w okresie od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. wypłacono świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie 3.000 zł, a nadto, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych była całkowicie bezskuteczna. Dlatego też strona zobowiązana jest zwrócić w całości kwotę wypłaconych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami, które są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach kurator nieznanej z miejsca pobytu K. U. zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów polegające na niewykazaniu, że osobie uprawnionej do świadczeń alimentacyjnych, świadczenia te zostały faktycznie wypłacone oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., polegające na zaniechaniu zebrania w sprawie materiału dowodowego tak, aby w sprawie nie pozostały żadne wątpliwości co do okoliczności, że osobie uprawnionej świadczenia te zostały wypłacone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę podzielił stanowisko organów wskazując, że ostateczną decyzją z dnia [...] października 2011 r. Prezydent Miasta Knurów, ze względu na niewykonywanie obowiązku alimentacyjnego przez K. U., przyznano prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla A. U., reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego D. T., w wysokości 250 zł miesięcznie na okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. Na tej podstawie przyznane świadczenia były wypłacone w okresach i kwotach wskazanych w decyzji organu I instancji o zwrocie tych należności, co wynika z odpisu dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy (operacje na koncie dłużnika z okresu od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. oraz dowód wypłaty świadczenia za wrzesień 2012 r. w grudniu 2012 r.). Wprawdzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wprost nie wskazało dowodów, na podstawie których poczyniło ustalenie, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały wypłacone, jednakże w ocenie Sądu uchybienie to nie może mieć wpływu na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd zwrócił uwagę, że strona skarżąca w toku postępowania nie powołała żadnej okoliczności, jak również nie przedstawiła żadnego dowodu, które podważałyby to ustalenie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła K. U., zarzucając:
- rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, tj. art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228), polegające na niewykazaniu, że osobie uprawnionej do świadczeń alimentacyjnych, świadczenia te zostały faktycznie wypłacone;
- rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, tj. art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., polegające na zaniechaniu zebrania w sprawie materiału dowodowego w taki sposób, aby nie pozostały żadne wątpliwości co do okoliczności, że osobie uprawnionej do świadczeń alimentacyjnych świadczenia zostały faktycznie wypłacone.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.
Jednocześnie kurator wniósł o przyznanie na rzecz adwokata G. J. wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji kuratora – przedstawiciela wyznaczonego do reprezentowania w postępowaniu administracyjnym osoby nieznanej z miejsca pobytu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach wskazanych w art. 174 P.p.s.a., w związku z tym w pierwszej kolejności oceny wymagają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, gdyż zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego może podlegać ocenie dopiero wówczas, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa zastrzeżeń.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania nie zasługują na uwzględnienie. Podkreślić należy, że warunkiem uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. jest ustalenie przez Sąd I instancji istnienia naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej oraz stwierdzenie, że naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie przedstawione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przesłanki oddalenia skargi nie pozwalały na zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., gdyż nie stwierdzono takich naruszeń prawa, które mogły mieć wpływ na sposób jej rozpatrzenia. Rozpoznając sprawę w trybie art. 27 ustawy z dnia z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ w sposób prawidłowy ustalił, że została wydana decyzja ostateczna przyznająca prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, oraz że świadczenia te zostały uprawnionemu wypłacone. Jak wynika bowiem z akt sprawy decyzją z dnia [...] października 2011 r. Prezydent Miasta Knurów przyznał prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla A. U. w okresie od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. w kwocie 250 zł miesięcznie. Organ dysponował również dowodem wypłaty świadczenia w postaci wydruku operacji na koncie dłużnika alimentacyjnego w okresie od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. Jednocześnie w dniu 4 sierpnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach nadesłało dowód wypłaty świadczenia za wrzesień 2012 r., zaksięgowaną w grudniu 2012 r. Przedstawione okoliczności wskazują zatem, że kontrolowane przez Sąd I instancji postępowanie administracyjne nie uchybiało powołanym w skardze kasacyjnej przepisom kodeksu postępowania, tym bardziej że strona skarżąca, jak zasadnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie przedstawiła dowodów podważających powyższe ustalenia.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2017 r. poz. 479 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Stosownie natomiast do art. 27 ust. 2 powołanej ustawy organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że decyzja wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 27 ustawy jest decyzją związaną i rozstrzygającą jedynie o kwestii zwrotu należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. W postępowaniu tym organ ustala jedynie, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia te zostały wypłacone (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1070/11 oraz z dnia 7 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2697/14; dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Poczynienie pozytywnych ustaleń w tym zakresie oznaczało, że obowiązkiem organu było wydanie decyzji nakazującej zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Z powyższych względów należało uznać za nieuzasadnione zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 27 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Odnośnie wniosku kuratora nieznanej z miejsca pobytu o zwrot kosztów postępowania wyjaśnić należy, że wynagrodzenia dla ustanowionego w sprawie kuratora za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.