Uzasadnienie
Wyrokiem z 18 października 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1448/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej również: Sąd I instancji) w sprawie ze skargi A. M., D. O. i E. K. (dalej również: Skarżące) na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej również: Minister) z [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w punkcie pierwszym uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra z [...] stycznia 2019 r. nr[...]. W punkcie drugim zasądził od Ministra na rzecz Skarżących kwotę 680 złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Opisaną powyżej decyzją z [...] maja 2019 r., Minister, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako k.p.a.) utrzymał w mocy własną decyzję z [...] stycznia 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] (dalej również: Wojewoda) nr [...] z [...] marca 1992 r. znak: [...] o stwierdzeniu nabycia przez Gminę Dzielnicę [...] z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...], obręb ewidencyjny [...] nr działki ewidencyjnej [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr KW [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym w zakresie dotyczącym nieruchomości budynkowej.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności Wojewody decyzji wystąpiły Skarżące. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Wojewoda stwierdził nabycie przez Gminę Dzielnice [...] z mocy prawa, nieodpłatnie przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191 ze zm., dalej jako ustawa komunalizacyjna). Decyzja ta nie została zaskarżona w ustawowym terminie i stała się ostateczna. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacji podlega jedynie mienie ogólnonarodowe (państwowe), co oznacza że wyłączona jest komunalizacja mienia należącego do osób fizycznych lub prawnych. Przy komunalizacji z mocy prawa decydujące znaczenie ma stan faktyczny i prawny nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r. Organ podniósł, że z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, iż stronami postępowania komunalizacyjnego są jedynie Skarb Państwa oraz właściwa gmina, zaś inne podmioty jedynie wtedy, jeżeli wykażą, że mienie mające podlegać komunalizacji stanowi ich własność i tym samym nie podlega komunalizacji.
W ocenie organu, Skarżące nie wykazały tytułu prawnorzeczowego do mienia objętego komunalizacją, a co za tym idzie nie wykazały interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945, nr 50, poz. 279, dalej jako dekret). Na podstawie art. 1 dekretu z mocy prawa na własność Gminy m.st. Warszawy przeszły wszystkie grunty na obszarze m.st. Warszawy, które następnie stały się własnością Skarbu Państwa, natomiast prawo własności do budynków znajdujących się na gruncie przechodziło na własność gminy a następnie Skarbu Państwa dopiero z chwilą uprawomocnienia się decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej albo niezłożenia wniosku o przyznanie tego prawa. Złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej nie wstrzymywało przejścia gruntu na własność gminy, jako że przejście to następowało z mocy prawa.
Jak ustalono, poprzednicy prawni Skarżących wnioskiem z 2 kwietnia 1948 r. wystąpili o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] maja 1956 r. utrzymanym następnie w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] lipca 1962 r. odmówiono przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] czerwca 2013 r. stwierdził nieważność obu ww. decyzji.
W ocenie organu wobec wyeliminowania z obrotu powyższych decyzji przywrócono uprawnionym możliwość ubiegania się o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego - jako surogatu obecnie nieistniejących praw majątkowych wymienionych w art. 7 ust. 1 dekretu. Nie powoduje to natomiast skutku w postaci restytucji prawa własności budynków znajdujących się na gruncie. Nadto wskazano, że postępowanie dekretowe prowadzone przed Prezydentem [...] nie zostało dotychczas zakończone i niemożliwe jest obecnie stwierdzenie, czy nieruchomość położona przy ul. [...] w [...] spełnia wszystkie przesłanki określone w art. 5 dekretu. Aby podjąć prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie z wniosku Skarżących, należy ustalić czyją własnością był budynek wskazany w decyzji komunalizacyjnej w dacie komunalizacji z mocy prawa, a zagadnienie to wykracza poza ramy postępowania nieważnościowego.
Wobec powyższych okoliczności Minister wskazał, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z [...] marca 1992 r. został złożony przedwcześnie, jako że obecnie Skarżące nie są w stanie udokumentować aby przysługiwał im tytuł prawnorzeczowy do przedmiotowej nieruchomości budynkowej. Dlatego decyzją z [...] marca 2019 r. organ umorzył postępowanie w sprawie.
Od powyższej decyzji wywiedziono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżące zarzuciły jej naruszenie:
- 1. art. 105 § 1 k.p.a., poprzez umorzenie postępowania z uwagi na brak legitymacji czynnej strony, w sytuacji gdy Minister Infrastruktury i Rozwoju ostateczną decyzją z [...] kwietnia 2014 r. znak: [...] stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] lipca 1962 r. oraz orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z [...] maja 1956 r. a zatem zgodnie z art. 5 dekretu prawo własności budynku znajdującego się na gruncie w dacie wejścia w życie przepisów dekretu przysługuje następcom prawnym byłych właścicieli;
- 2. art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. ustawy komunalizacyjnej, na podstawie którego Wojewoda stwierdził nabycie z mocy prawa przedmiotowej nieruchomości przez Gminę Dzielnicę [...], podczas gdy budynek ten stanowił odrębny przedmiot własności i nie podlegał komunalizacji;
- 3. art. 5 dekretu, poprzez pominięcie faktu, że wobec wyeliminowania ze skutkiem ex tunc z obrotu prawnego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] maja 1956 r. budynek znajdujący się na gruncie od daty wejścia w życie dekretu do chwili obecnej stanowi własność następców prawnych dawnego właściciela;
- 4. art. 156 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie charakteru i specyfiki postępowania nieważnościowego, którego istota polega na ocenie czy kwestionowana decyzja zawiera którąś z wymienionych w tym przepisie wad, a nie ocena skutków wynikających z decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] lipca 1962 r. i ingerowanie w toczące się postępowanie dekretowe.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Opisanym na wstępie wyrokiem z 18 października 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1448/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi Skarżących na decyzję Ministra z [...] maja 2019 r. w punkcie pierwszym uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra z [...] stycznia 2019 r. W punkcie drugim zasądził od Ministra na rzecz Skarżących kwotę 680 złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Sąd I instancji zaznaczył w pierwszej kolejności, że stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności konkretnego aktu administracyjnego będzie nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem decyzji, lecz każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności takiej decyzji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1819/07, wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: http://orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej jako "CBOSA").
Sąd I instancji wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że w postępowaniach dotyczących decyzji komunalizacyjna co do zasady stronami są jedynie Skarb Państwa jako dotychczasowy właściciel komunalizowanego mienia oraz właściwa gmina, która mienie to przejmuje - ponieważ postępowanie dotyczy interesu prawnego tylko tych podmiotów. Ponadto stroną takiego postępowania może być też inny podmiot, jeżeli do przedmiotowej nieruchomości przysługuje mu tytuł prawno-rzeczowy lub prawo zarządu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1427/17, źródło CBOSA).
Odnosząc się do powyższego Sąd I instancji zauważył, że ostateczną decyzją z [...] kwietnia 2014 r. znak: [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] lipca 1962 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] maja 1956 r. o odmowie przyznania poprzednikom prawnym Skarżących prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Z tego faktu Skarżące wywodzą swój interes prawny w stwierdzeniu nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody z [...] marca 1992 r. Sąd I instancji wskazał, że tę argumentację podziela. Wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej usuwa taką decyzję z porządku prawnego z mocą wsteczną (ex tunc), a wraz z decyzją upadają wynikające z niej skutki prawne. Przyjmuje się w ten sposób fikcję prawną nieistnienia takiego orzeczenia od początku, również w dacie wydania kwestionowanej decyzji.
Na gruncie niniejszego postępowania, zdaniem Sądu I instancji, w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji dekretowej "odżył" wniosek poprzedników prawnych Skarżących o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) przedmiotowej nieruchomości. Okoliczność ta powoduje, że mają oni interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Wynika on z tego, że w wyniku stwierdzenia nieważności odmownej decyzji dekretowej mamy sytuację w której organ ma obowiązek rozpoznania tego wniosku na nowo. Argumentacja ta wynika z wykładni przepisów dekretu warszawskiego. Zgodnie z art. 5 dekretu, budynki oraz inne przedmioty znajdujące się na gruntach przechodzących na własność Gminy m.st. Warszawy pozostają własnością ich dotychczasowych właścicieli, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Jak wynika z art. 8 dekretu, budynki znajdujące się na gruncie przechodzą na własność Gminy m.st.
Warszawy dopiero w razie nieprzyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntu prawa zabudowy lub wieczystej dzierżawy, tj. wówczas, gdy wniosek w tym przedmiocie nie został złożony bądź nie został uwzględniony. Sąd I instancji zaznaczył, że w stosunku do przedmiotowej nieruchomości w dniu 2 kwietnia 1948 r. został złożony wniosek o przyznanie prawa własności czasowej, który najpierw został rozpoznany odmownie a następnie stwierdzono nieważność orzeczenia odmownego. Ponieważ decyzja stwierdzająca nieważność wywiera skutek ex tunc to, zdaniem Sądu I instancji, przyjąć należy, że mamy do czynienia ze stanem w którym Skarżący, jako następcy prawni dawnego właściciela nieruchomości warszawskiej, mają roszczenie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego (odpowiednik prawa własności czasowej).
Nie można też wobec tego przyjąć, że Skarżące nie legitymują się tytułem prawno-rzeczowym do budynku znajdującego się na nieruchomości a tym samym że nie mają interesu prawnego w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu I instancji, organ niezasadnie przyjął brak interesu prawnego po stronie Skarżących i umorzył postępowanie w sprawie, czym dopuścił się naruszenia art. 28 i 105 § 1 k.p.a. oraz art. 5 i 8 dekretu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd I instancji wskazał, że zarzuty naruszenia art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy oraz art. 156 § 1 kpa nie zasługują na uwzględnienie, albowiem wskazują one na wady decyzji komunalizacyjnej, podczas gdy przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Ministra z [...] maja 2019 r. o umorzeniu postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister, zaskarżając wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:
- 1) art. 5 i art. 8 dekretu z dnia z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że złożenie przez poprzedników prawnych byłych właścicieli nieruchomości warszawskiej, w terminie określonym w art. 7 ust. 1 dekretu, wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu (użytkowania wieczystego) powoduje, że automatycznie przysługuje im tytuł prawo-rzeczowy do tej nieruchomości;
- 2) art. 105 k.p.a. w zw. z art. 28 i art. 157 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do umorzenia postępowania, pomimo, że przesłanki takie zostały spełnione, ponieważ wnioskodawcy nie wykazali interesu prawnego stanowiącego podstawę do żądania wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie.
Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz o zasądzenie od Skarżących na rzecz Ministra kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), sprawę skierowano na posiedzenie niejawne.
W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec powyższego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
W oparciu o art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno wskazanie przesłanek kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Wskazanie podstaw kasacyjnych wymusza potrzebę konkretnego przytoczenia tych regulacji prawnych, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.
Rozpoznając zarzuty skarżących kasacyjnie, w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie są one uzasadnione i z tego powodu skargi kasacyjne nie zasługiwały na uwzględnienie.
Ze skargi kasacyjnej wynika, że jej autor oparł postawione w niej zarzuty na jednej podstawie określonej w art. 174 p.p.s.a. a mianowicie na naruszeniu przepisów prawa materialnego.
Zarzut naruszenia art. 105 k.p.a. oraz art. 157 k.p.a. w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej został wadliwie skonstruowany. Skarżący kasacyjnie nie wskazał konkretnego przepisu, z podaniem numeru właściwej jednostki redakcyjnej aktu prawnego, który, w jej ocenie, naruszył Sąd I instancji. Zatem nie sprecyzował zarzutu, nie przytoczył właściwie podstaw kasacyjnych, a tym samym uniemożliwił ustalenie granic zaskarżenia. Skoro zatem art. 105 k.p.a. oraz art. 157 k.p.a. dzieli się na mniejsze jednostki redakcyjne, to Skarżący kasacyjnie musi wskazać chociażby konkretny paragraf, który - zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną - został naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Pogląd ten jest obecnie powszechnie akceptowalny w orzecznictwie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CKN 29/97, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 96; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 2034/06; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 2520/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2360/19; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2362/19, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http:/orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA").
Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na dyspozycję art. 183 § 1 p.p.s.a., nie może, we własnym zakresie korygować, konkretyzować czy też uściślać zarzutów skargi kasacyjnej. Natomiast to autor skargi kasacyjnej winien przywołać podstawy kasacyjne (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), a mianowicie wskazać konkretne przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jego zdaniem naruszył Sąd I instancji. Stanowi to jego powinność, gdyż jest on profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FSK 557/07; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1669/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1799/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1977/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1151/21, źródło CBOSA).
W pkt 1) petitum skargi kasacyjnej zarzucono błędną wykładnię art. 5 i art. 8 dekretu z dnia z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.
Należy zauważyć, iż z mocy art. 1 dekretu wszelkie grunty na obszarze m.st. Warszawy przeszły, z dniem jego wejścia w życie, na własność gminy m.st. Warszawy (potem Skarbu Państwa), jednak art. 5 stanowił, że budynki oraz inne przedmioty, znajdujące się na gruntach, przechodzących na własność gminy m.st. Warszawy, pozostają własnością dotychczasowych właścicieli, o ile przepisy szczególnie nie stanowią inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 8 dekretu, który stanowi, że w razie nieprzyznania (wobec niewypełnienia warunków z art. 7 ust. 1 i 2) dotychczasowemu właścicielowi gruntu wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy wszystkie budynki, położone na gruncie, przechodzą na własność gminy. Z przepisów tych wynika zatem, że budynki na gruntach warszawskich, które przeszły na własność gminy, pozostają własnością dotychczasowych właścicieli - art. 5 - dopóki nie zostanie wydane orzeczenie, o którym mowa w art. 7 dekretu, tj. rozstrzygające wniosek o przyznanie prawa do gruntu lub do końca upływu terminu do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 7 ust.
- 1. Jeżeli rozstrzygnięcie wniosku jest negatywne dla b. właściciela lub ten wniosek nie został złożony, wszystkie budynki, znajdujące się na gruncie, przechodzą z mocy art. 8 dekretu, na własność gminy.
Art. 5 dekretu opisuje zatem stan prawny budynków znajdujących się na gruncie warszawskim, który przeszedł na własność gminy, bez względu na stan techniczny tych budynków. Przepis ten przesądza bowiem o prawie własności budynków do czasu gdy zaistnieje sytuacja przewidziana w art. 8 dekretu, tzn. dopóki właściciel prawa swego do budynku nie utraci na rzecz gminy. Oświadczenie właściwego organu zatem, o którym mowa w § 61 ust. 1 rozporządzenia, powinno stwierdzać stan prawny budynku na gruntach warszawskich, tj. czy pozostają własnością b. właścicieli gruntów i odpowiadają warunkom art. 5 dekretu, czy też nie, bowiem przeszły na własność gminy zgodnie z art. 8 dekretu. Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że w stosunku do przedmiotowej nieruchomości w dniu 2 kwietnia 1948 r. został złożony wniosek o przyznanie prawa własności czasowej, który najpierw został rozpoznany odmownie a następnie stwierdzono nieważność orzeczenia odmownego.
Z uwagi na fakt, który zauważył Sąd I instancji, że ostateczną decyzją z [...] kwietnia 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] lipca 1962 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...]z [...] maja 1956 r. o odmowie przyznania poprzednikom prawnym Skarżących prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości, Skarżące mogą wywieść swój interes prawny w stwierdzeniu nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody z [...] marca 1992 r.
Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej usuwa taką decyzję z porządku prawnego z mocą wsteczną (ex tunc), a wraz z decyzją upadają wynikające z niej skutki prawne. Przyjmuje się w ten sposób fikcję prawną nieistnienia takiego orzeczenia od początku, również w dacie wydania kwestionowanej decyzji. Na gruncie niniejszego postępowania, zdaniem Sądu I instancji, co Naczelny Sąd Administracyjny akceptuje i podziela, w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji dekretowej "odżył" wniosek poprzedników prawnych Skarżących o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) przedmiotowej nieruchomości. Okoliczność ta powoduje, że Skarżące mają interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Wobec powyższego organ ma obowiązek rozpoznania tego wniosku na nowo.
Zatem Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia art. 28 k.p.a. oraz art. 5 i 8 dekretu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.