Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1733/12 odrzucił wniesioną przez M.M. skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 740/06.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że M.M jako podstawy wznowienia postępowania sądowego wskazała przepis art. 272 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej jako P.p.s.a. wskazując, że poddane kontroli w wyroku z dnia 30 października 2006 r., decyzje wydane zostały w oparciu o przepis art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 102, poz. 651 ze zm.). O sprzeczności ww. przepisu z Konstytucją przesądził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 czerwca 2011 r., sygn. akt SK 41/09. Skarżąca powołała również przepis art. 271 pkt 2 P.p.s.a. wskazując, że została pozbawiona możliwości działania z powodu nie zawiadomienia jej o obowiązku ustanowienia pełnomocnika do doręczeń dla osoby mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce. Strona dodała, że bez swojej winy nie miała wiedzy o podstawie oraz możliwości wznowienia postępowania.
Informację na ten temat powzięła od pełnomocnika sporządzającego skargę o wznowienie w dniu 30 sierpnia 2012 r., kiedy to uzyskała dostęp do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2006 r., sygn. akt I SA/WA 740/06. M.M podkreśliła, że skarga o wznowienie została wniesiona z zachowaniem trzymiesięcznego terminu określonego w art. 277 P.p.s.a. Skarżąca wyjaśniła, że pismem z dnia 15 maja 2006 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doręczył jej odpis skargi T.K. oraz odpis odpowiedzi na skargę, jednak nie zawiadomił jej o obowiązku ustanowienia pełnomocnika dla doręczeń w Polsce.
W związku z powyższym M.M. nie ustanowiła takiego pełnomocnika, nie otrzymała jakiejkolwiek korespondencji w sprawie, nie została powiadomiona o terminie rozprawy, nie miała wiedzy o wydanym wyroku. M.M. wyjaśniła, od ponad 30 lat na stałe zamieszkuje w Niemczech. Na podstawie danych zamieszczonych w internecie dowiedziała się, że w czerwcu 2012 r. został wydany wyrok ww. Trybunału Konstytucyjnego. W dniu 30 sierpnia 2012 roku uzyskała rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2006 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1733/12 odmówił przywrócenia M.M. terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego wskazując, że strona nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt I OZ 789/13 oddalił zażalenie M.M. wniesione na postanowienie Sądu pierwszej instancji. Sąd kasacyjny uznał, że skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania.
Ponadto zauważył, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że w stosunku do M.M. dopełniony został obowiązek, o którym mowa w przepisie art. 299 § 3 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 41/09 został wydany w dniu 13 czerwca 2011 r., i wszedł w życie z dniem publikacji Dziennika Ustaw nr 13, poz. 762, to jest w dniu 22 czerwca 2011 r., natomiast skargę o wznowienie postępowania złożono w dniu 6 września 2012 r., a zatem po przekroczeniu 3 miesięcznego okresu, o którym mowa w przepisie art. 87 P.p.s.a.
Odrzucając skargę o wznowienie postępowania sądowego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarżąca uchybiła wskazanemu terminowi do skutecznego wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego.
Sąd I instancji wskazał, iż mający zastosowanie w niniejszej sprawie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 czerwca 2011 r., sygn. akt SK 41/09 wszedł w życie z dniem publikacji Dziennika Ustaw nr 13, poz. 762, czyli w dniu 22 czerwca 2011 r., i od tej daty rozpoczął swój bieg 3 – miesięczny termin, o którym mowa w przepisie art. 272 § 1 P.p.s.a. Natomiast M.M. wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowego w dniu 6 września 2012 r. (por. data nadania skargi w urzędzie pocztowym), a zatem z uchybieniem terminu, o którym mowa w powołanym przepisie.
W ocenie Sądu strona nie zachowała również drugiego z terminów o którym mowa w art. 277 P.p.s.a. W myśl tego przepisu skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła M.M., zaskarżając je w całości zarzuciła mu naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.
1) art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 271 pkt 2 i art. 277 P.p.s.a. poprzez bezzasadne odrzucenie skargi, podczas gdy skarżąca nie wniosła skargi w terminie bez swej winy, gdyż nie została powiadomiona przez WSA o obowiązku ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w Polsce;
2) art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 271 pkt 2 i art. 277 P.p.s.a. oraz art. 87 P.p.s.a. poprzez bezzasadne odrzucenie skargi wskutek odmowy przywrócenia terminu, podczas gdy w sprawie zachodzą wyjątkowe okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu, pomimo, że od uchybionego terminu upłynął okres dłuższy niż rok, albowiem M.M. zamieszkująca za granicą nie miała wiedzy o rozstrzygnięciu Trybunału Konstytucyjnego.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do przepisu art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny powołanych w skardze kasacyjnej podstaw, które nie zasługują na uwzględnienie.
Skargę o wznowienie postępowania można oprzeć na jednej z przesłanek wymienionych w Dziale VII ustawy P.p.s.a. "Wznowienie postępowania". Zgodnie z art. 270 P.p.s.a. tylko w przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Szczegółowe przesłanki wznowienia postępowania zostały wyczerpująco wymienione w art. 271 do art. 273 P.p.s.a. Stosownie do tych przepisów można żądać wznowienia postępowania: z powodu nieważności (art. 271 pkt 1 i 2 P.p.s.a.); gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1 P.p.s.a.); gdy orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym lub że orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.) oraz w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 P.p.s.a.) lub w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy (art. 273 § 3 P.p.s.a.).
Dodatkowo od dnia 10 kwietnia 2010 r. zgodnie z art. 272 § 3 P.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego.
Z przywołanych regulacji wynika, że sąd w pierwszym etapie postępowania, działając na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a., jest zobowiązany zbadać na posiedzeniu niejawnym, czy skarga została wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Brak jednego z tych elementów prowadzi do odrzucenia skargi. Dopiero spełnienie obu tych warunków zobowiązuje sąd do skierowania sprawy na rozprawę, celem jej merytorycznego rozpatrzenia w ramach drugiego etapu postępowania.
Zgodnie z art. 272 § 1 P.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego wydane zostało orzeczenie. Natomiast § 2 stanowi, że w sytuacji określonej w § 1, skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Art. 277 z kolei stanowi, iż skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym, liczonym od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. W niniejszej sprawie publikacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 czerwca 2011 r., sygn. akt SK 41/09, miała miejsce w Dzienniku Ustaw z dnia 22 czerwca 2011 r. Natomiast skargę o wznowienie postępowania złożono w dniu 6 września 2012 r., a więc po przekroczeniu 3 – miesięcznego okresu, o którym mowa. W tej sytuacji skarga M.M. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, wniesiona w dniu 6 września 2012 r., jako spóźniona podlega odrzuceniu.
Powyższe powoduje, że zarzut naruszenia art. art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 271 pkt 2 i art. 277 P.p.s.a. należało uznać za nieuzasadniony.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w skardze kasacyjnej nie zostały wykazane żadne okoliczności, które podważałyby prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Stwierdzić należy, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, jak również wywody zawarte w jej uzasadnieniu odnoszą się do okoliczności usprawiedliwiających w ocenie skarżącej przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego. Stanowią one polemikę z prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2013 r. (sygn. akt I OZ 789/13) oddalającym zażalenie na postanowienie Sądu I instancji odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego i na obecnym etapie postępowania w sprawie nie mogą już być rozważane. Podkreślenia wymaga też, że postanowienie to, wobec jego niezaskarżalności, stało się prawomocne, a wyrażony w nim pogląd co do zawinionego przez stronę uchybienia terminu wiąże także Sąd orzekający w sprawie niniejszej, co wynika z treści art. 170 P.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.