Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 marca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Rektorowi – Komendantowi [...] w W. grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych z tytułu nieprzekazania do Sądu skargi E. G.-C. na bezczynność tegoż organu z dnia 12 listopada 2007 r. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w sprawie [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, że E. G.-C. wniosła w dniu 12 listopada 2007 r. skargę na bezczynność organu bezpośrednio do Sądu pierwszej instancji. Przekazaną przez Sąd pismem z dnia 15 listopada 2007 r. sygn. akt II KO/Wa 429/07 skargę organ otrzymał w dniu 21 listopada 2007 r. Po otrzymaniu rozpatrywanego w niniejszej sprawie wniosku o wymierzenie grzywny, organ w dniu 27 lutego 2008 r. przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odpowiedź na wyżej wskazaną skargę wraz aktami sprawy lecz bez samej skargi. Pomimo zobowiązania do pilnego jej zwrotu w terminie 7 dni od otrzymania wezwania (z dnia 4 marca 2008 r.) organ nie wykonał tego obowiązku aż do dnia wydania zaskarżonego orzeczenia.
W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji, biorąc także pod uwagę argumentację organu zawartą w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny wskazał, że nie stanowi ona wystarczającego usprawiedliwienia dla zaistniałej w niniejszej sprawie sytuacji, bowiem skarżąca nie powinna ponosić skutków złej organizacji obiegu dokumentów poprzez błędne zakwalifikowanie danego pisma przez pracownika organu. Na uwzględnienie nie zasługuje również fakt, że skarżąca jest stroną wielu postępowań prowadzonych przez organ. Celowe w tej sytuacji było zastosowanie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a. i ukaranie organu grzywną w omawianej wysokości.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Rektor – Komendant [...] w W. zarzucając mu naruszenie art. 55 § 1 p.p.s.a. oraz wnosząc o jego uchylenie i odstąpienie od wymierzania grzywny, bądź o zmianę postanowienia poprzez zmniejszenie wysokości grzywny.
W uzasadnieniu swego zażalenia organ powołał się na podnoszoną już wcześniej argumentację oraz na to, iż Sąd nie wziął pod uwagę całokształtu okoliczności towarzyszących błędnemu zakwalifikowaniu skargi E. G.-C.. Błędna kwalifikacja pisma wynikała z mylnego utożsamienia go z identycznym pismem skarżącej złożonym miesiąc wcześniej. Materia będąca przedmiotem skargi na którą organ nie udzielił odpowiedzi w terminie, była podobna do zawartej w poprzedniej skardze – w sprawie o sygn. akt II KO/Wa 383/07, w której Sąd skargę skarżącej odrzucił. Zarzuty zawarte w skardze są nie tylko bezzasadne ale nie podlegają rozpatrzeniu w postępowaniu ze skargi na bezczynność organu bowiem nie należą do katalogu spraw opisanych w art. 3 § 2 pkt 1-4 a p.p.s.a.
Odpowiedź na powyższe zażalenie wniosła E. G.-C.. Kreśląc obszernie stan faktyczny sprawy skarżąca poparła stanowisko Sądu pierwszej instancji, wnosząc o odrzucenie, bądź oddalenie zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie wymaga wyjaśnienia, iż wniesiony w sprawie środek zaskarżenia strona nazwała "zażalenie" pomimo, iż w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowano za właściwy środek zaskarżenia – w sprawach o wymierzenie grzywny organowi – skargę kasacyjną. O fakcie tym świadczy także pouczenie sądowe otrzymane przez E. G.-C., jako wnioskodawczynię w niniejszej sprawie. W związku z niejednolitym orzecznictwem w tej materii Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów wydał w dniu 7 kwietnia 2008 r. (sygn. akt II FPS 1/08) uchwałę, w celu ujednolicenia trybu zaskarżenia postanowień w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny, stwierdzając, że (cyt.) "od postanowienia, o którym mowa w art. 55 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. zgodnie z art. 173 § 1 in fine p.p.s.a. w zw. z art. 194 § 1 pkt 10 p.p.s.a. służy stronie zażalenie a nie skarga kasacyjna".
Zgodnie z powyższym, biorąc pod uwagę, że środek zaskarżenia w przedmiotowej sprawie zatytułowany "zażalenie", wniesiony został przez pełnomocnika organu jeszcze przed wydaniem ww uchwały tj. w dniu 25 marca 2008 r. należało, pomimo mylącej (jak na dzień zaskarżenia) nazwy, uznać go za dopuszczalny i rozpoznać.
Przechodząc do zarzutów wniesionej kasacji stwierdzić trzeba, iż nie są one zasadne.
Przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. wyraża zasadę odpowiedzialności organu administracji za niedochowanie terminu przekazania skargi do sądu. Zdaniem organu decydującą przesłanką dla aktywowania tego typu odpowiedzialności jest wina w zaistniałym opóźnieniu, podobnie jak ma to miejsce we wskazanych przepisach postępowania karno- i cywilnosądowego. Rozpatrując jednak kwestię zasadności wymierzenia kary pieniężnej organowi trzeba mieć na uwadze celowość stworzenia takiej instytucji przez ustawodawcę.
Sformułowanie zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. nakazuje przyjąć, że grzywna, o jakiej mowa w powyższym przepisie ma charakter mieszany tj. dyscyplinująco restrykcyjny.
Zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. stwierdzenie "w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd (...) może orzec o wymierzeniu organowi grzywny (...)" oznacza, że wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie. Jednakże "sąd (...) może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny, co oznacza, że podejmując rozstrzygnięcie w tej kwestii sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., a także czas, jaki upłynął od wniesienia skargi i właśnie to, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (tak: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2005, s. 259).
Odnosząc przedstawione wyżej uwagi do rozpoznawanej sprawy trzeba stwierdzić, iż na wymierzenie grzywny miało wpływ niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, oraz to, że przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ tego obowiązku nie wypełnił. Pomimo jednak, iż jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, powody dla których organ nie dotrzymał terminu do przekazania skargi objętej wnioskiem nie zostały usprawiedliwione, w sprawie wystąpiły okoliczności przemawiające na korzyść organu.
Należy przede wszystkim wziąć pod uwagę, że strona skarżąca wniosła skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Żaden przepis ustawy p.p.s.a. nie reguluje kwestii terminu do wniesienia skargi na bezczynność organu, w związku z czym wniesienie skargi w tym przedmiocie można wnieść w każdym czasie. Zauważyć jednak należy, iż, w warunkach odmiennych a zatem zaskarżenia aktu lub czynności administracji publicznej takie jak opisane wyżej działanie strony mogłoby skutkować niedopuszczalnością jej skargi, w przypadku gdyby organ przekazał skargę wraz z odpowiedzią i aktami sprawy tuż przed upływem ustawowego terminu, np. w trzydziestym dniu od jej otrzymania, do czego uprawnia go przepis art. 54 § 1 p.p.s.a. Należy także wskazać na fakt, że w przekazanej dokumentacji zawierającej odpowiedź na skargę brakowało jedynie samej skargi a ponadto czas jaki minął od przekazania skargi organowi do przesłania akt Sądowi wynosił zaledwie 6 dni, czyli o wiele krócej niż zakreślony w art. 54 § 1 p.p.s.a. termin trzydziestodniowy.
Na tej podstawie, uznać należało, że pomimo prawidłowo dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni art. 55 § 1 p.p.s.a., koniecznym jest również ponowne ustalenie wysokości nałożonej na tenże organ administracji grzywny, stosownie do art. 154 § 6 p.p.s.a., która w prawidłowym stopniu odzwierciedla skalę przewinienia jakiego się dopuścił w przedmiotowej sprawie poprzez zredukowanie kwoty nałożonej grzywny do kwoty 1000 (tysiąc) złotych.
W związku z powyższym, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.