Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 sierpnia 2005 r., I SA/Wa 1090/04 uchylił decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z 19 maja 2004 r., (...) oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w C. z dnia 14 kwietnia 2004 r. nr 18/2004 w przedmiocie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej /Dz.U. 2002 nr 147 poz. 1230 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny, oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Z kolei przepis art. 78 ust. 1 tej ustawy przyznaje strażakowi mianowanemu na stałe równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny, o których mowa w art. 75, nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby, albo w miejscowości pobliskiej. Oba wskazane przepisy zamieszczone są w rozdziale 8 ustawy zatytułowanym “Mieszkania strażaków w służbie państwowej". Rozdział ten kompleksowo reguluje kwestie mieszkaniowe tej grupy zawodowej. Skoro w przepisie przyznającym strażakowi mianowanemu na stałe prawo do lokalu mieszkalnego zaznaczono, iż realizacja tego prawa następuje z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych, to nie można zgodzić się ze stanowiskiem organów, iż w zakresie oceny przysługiwania prawa do równoważnika za brak lokalu, o którym mowa w art. 78 ust. 1 ustawy, bez znaczenia jest okoliczność czy lokal posiadany przez strażaka lub członka jego rodziny wskazanego w tym przepisie odpowiada przysługującym normom powierzchni. W dacie rozpatrywania wniosku skarżącego normy te określone były w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz tymczasowych kwater przeznaczonych dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej /Dz.U. 1998 nr 4 poz. 13/. Odmowę przyznania równoważnika z powołaniem się na par. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania strażakom Państwowej Straży Pożarnej równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich wypłaty i zwrotu, bez rozważenia wskazanej wcześniej okoliczności uznać należało za przedwczesną.
Podniósł, że analogiczne stanowisko w tej kwestii wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 grudnia 2002 r., I SA 1205/01.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej zarzucając mu naruszenie prawa materialnego w postaci przepisu art. 74 ust. 1 i art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej poprzez uznanie, iż odmowa przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego nie może nastąpić w sytuacji, gdy lokal posiadany przez strażaka lub członka jego rodziny nie odpowiada przysługującym normom powierzchni.
Na podstawie art. 185 par. 1 wym. wyżej ustawy wniósł o:
- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji;
- zasądzenie na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w W. kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżony wyrok powinien zostać uchylony, ponieważ Sąd błędnie uznał, iż sformułowanie przepisu art. 78 ust. 1 wym. ustawy nie może być stosowane wprost. Wymieniony przepis wyraźnie pomija kwestię wielkości posiadanego lokalu i odnosi się wyłącznie do pojęcia “posiadania". Wiązanie jego stosowania z zapisami art. 74 ust. 1 jest błędne. Racjonalny ustawodawca konstruując bowiem treść art. 78 nie odniósł się do art.
- Pozostawanie tych przepisów w jednym rozdziale nie stoi zaś na przeszkodzie w ich dosłownym stosowaniu. Zastosowanie wykładni językowej prowadzi zaś wprost do wniosku, iż w sytuacji, gdy istnieje “posiadanie" lokalu mieszkalnego przez strażaka, nie może być mowy o przyznaniu równoważnika za brak lokalu mieszkalnego.
Natomiast powołany przez WSA wyrok został podjęty w odmiennym stanie faktycznym i nie ma zastosowania na gruncie przedmiotowej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu /art. 183 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie są trafne.
Stosownie do art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Jasno z tego przepisu wynika, że przyznane strażakowi uprawnienie obejmuje lokal mieszkalny o odpowiedniej powierzchni, uwzględniającej liczbę członków jego rodziny oraz ich uprawnienia wynikające z przepisów odrębnych.
Prawem pochodnym w stosunku do tego uprawnienia jest wynikające z art. 78 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej uprawnienie do równoważnika pieniężnego. Ma ono charakter pochodny /zastępczy/ w tym sensie, że dopiero gdy w stosunku do strażaka nie zrealizowano tego pierwszego uprawnienia, to należy mu wypłacać określoną kwotę pieniężną na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jego i członków jego rodziny. Jest więc rzeczą oczywistą, że skoro strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej o określonej przepisami prawa powierzchni, to równoważnik pieniężny mu przysługuje wtedy, kiedy nie posiada on lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej o powierzchni uwzględniającej liczbę członków rodziny oraz ich uprawnienia wynikające z przepisów odrębnych.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.