Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 7 grudnia 2004 r. II SA/Wa 193/04, oddalił skargę Roberta W. na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z 12 grudnia 2003 r. (...) w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył treść rozkazu personalnego Dowódcy Okregu Wojskowego z 22 września 2003 r., wydanego na podstawie art. 74 ust. 1 i art. 76 ust. 1 pkt 3 ustawy z 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./ oraz par. 122 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 7 poz. 38 ze zm./, zwalniającego Roberta W. z zawodowej służby wojskowej, wskutek skazania przez Wojskowy Sąd Garnizonowy w Warszawie, wyrokiem z 28 marca 2003 r. (...), utrzymanym w mocy przez Wojskowy Sąd Okręgowy na karę pozbawienia wolności.
Od rozkazu tego odwołał się Robert W. podnosząc, że wykonanie orzeczonej kary zostało warunkowo zawieszone na okres próby 3 lat, czego nie uwzględnił organ.
W dniu 12 grudnia 2003 r. Dowódca Wojsk Lądowych, decyzją (...) uchylił decyzję Dowódcy Okręgu Wojskowego w części dotyczącej daty zwolnienia Roberta W. z zawodowej służby wojskowej, ustalając nowy termin zwolnienia na dzień 31 stycznia 2004 r., zaś w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podał, że odwołanie od decyzji organu I instancji wpłynęło do DWL w dniu 2 grudnia 2003 r., natomiast termin zwolnienia upłynął w dniu 28 listopada 2003 r. W takiej sytuacji, uwzględniając interes odwołującego, koniecznym było ustalenie nowego terminu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej na dzień 31 stycznia 2004 r. Jednocześnie wskazano, że w myśl art. 76 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek skazania go prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności, w przypadku nie wymienionym w art. 75 ust. 1 pkt 12 ustawy, czyli w przypadku warunkowego zawieszenia wykonania kary. Organ odwoławczy uznał decyzję I instancji za zasadną.
W skardze do Sądu, Robert W. zarzucił naruszenie art. 76 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 12 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez naruszenie granic uznania administracyjnego oraz naruszenie przepisów postępowania - art. 7, 8, 10 par. 1, 77 par. 1, 81, 107 par. 1 i 3 Kpa przez nieposzanowanie zasady dwuinstancyjności oraz zasad zbierania i oceny dowodów i domagał się uchylenia decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę powołał się na przepis art. 76 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym żołnierza zawodowego można zwolnić wskutek skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności /aresztu wojskowego/ w przypadku nie wymienionym w art. 75 ust. 1 pkt 12 ustawy, który to przepis nakazuje zwolnienie z zawodowej służby wojskowej skutek skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.
Sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest ograniczona, sprowadza się w istocie do oceny, czy organ właściwie zastosował normę prawną w odniesieniu do okoliczności faktycznych danej sprawy.
Z ustaleń postępowania wynika, że skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na 3 lata. W takich okolicznościach istniała możliwość zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej w oparciu o powołany przepis.
Nietrafny jest - zdaniem Sądu - podniesiony przez skarżącego zarzut, że wniosek o zwolnienie ze służby nie został zaopiniowany przez jego bezpośredniego przełożonego w trybie par. 147 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowy wniosek został podpisany przez Komendanta WKU w P. - ppłk dypl. Waldemara K., który w dniu jego sporządzenia /2 września 2003 r./ był bezpośrednim przełożonym skarżącego. Potwierdza to wyciąg z rozkazu Komendanta WKU (...) z dnia 28 lutego 2003 r. Sporządzenie wniosku o zwolnienie i złożenie pod nim podpisu przez Komendanta należy uznać za tożsame z wyrażeniem przez niego opinii w sprawie.
Pominięcie we wniosku, jak i w decyzji okoliczności warunkowego zawieszenia wykonania kary, nie świadczy o błędzie organu i mylnym przekonaniu, co do warunkowego zawieszenia kary, skoro organ znał treść wyroku i prawidłowo wskazał podstawę prawną decyzji.
Powyższe wady nie miały jednak wpływu na treść decyzji o zwolnieniu. Także zmianę daty zwolnienia Sąd uznał za prawidłową zwłaszcza, iż w tym zakresie uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej podyktowane było słusznym interesem skarżącego.
Nie dopuścił się organ naruszenia zasady dwuinstancyjności i zasad prowadzenia postępowania dowodowego, skoro w tej sprawie do uwzględnienia, organ miał tylko jeden dowód - wyrok sądu.
Zwolnienie ze służby na podstawie art. 76 ust. 1 pkt 3 ustawy, nie stanowi rodzaju kary. W takiej sytuacji, organ może zwolnić żołnierza ze służby i trudno wymagać od organu, aby prowadził postępowanie dowodowe, które mogłoby zmierzać do nieuprawnionego kwestionowania prawomocnego wyroku Sądu.
Sąd powołał się na art. 2 ust. 1 ustawy stanowiący, że żołnierze zawodowi pełnią służbę wojskową w interesie Rzeczypospolitej Polskiej. Służba ta wymaga w każdych okolicznościach zdyscyplinowania, lojalności i poświęcenia. Państwo zapewnia żołnierzom zawodowym warunki umożliwiające pełne oddanie się służbie Narodowi i Ojczyźnie oraz zapewniające godziwe życie, rekompensując odpowiednio trud i wyrzeczenia związane z pełnieniem zawodowej służby wojskowej /ust. 2/.
Wprawdzie uznaniowość w tego typu sprawach nie może być wyrazem dowolności organów wojskowych w podejmowaniu decyzji, to jednak mając na względzie zarówno okoliczności zdarzenia, jak i wagę popełnionego czynu, a nade wszystko fakt pełnienia służby przez skarżącego w chwili zdarzenia, Sąd nie dostrzegł przekroczenia granic uznania administracyjnego. Bezpieczne posługiwanie się bronią palną przez żołnierza stanowi element jego obowiązków służbowych. Uchybienie temu obowiązkowi naraża osoby trzecie na uszkodzenia ciała bądź śmierć.
Uznając, że rozstrzygnięcie organu, wbrew zarzutom postawionym w skardze nie narusza prawa, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.
Skargę kasacyjna od powyższego wyroku wniosł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Robert W., reprezentowany przez radcę prawnego Marię S.-J. i zaskarżając wyrok w całości zarzucił naruszenie prawa materialnego - art. 76 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z par. 147 ust. 2 rozporządzenia MON z 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 7 poz. 38 ze zm./ przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu ustalonego stanu faktycznego za odpowiadający stanowi hipotetycznemu, przewidzianemu w ww. normie prawnej. Wbrew stanowisku Sądu, wniosek z 2 września 2003 r. o zwolnienie ze służby, nie pochodził od bezpośredniego przełożonego, którym do 31 października 2003 r. był ppłk dypl. Eugeniusz K., który decyzją Ministra Obrony Narodowej z 13 listopada 2003 r. /utrzymaną w mocy decyzją tegoż organu z 13 lutego 2004 r./ został zwolniony z zajmowanego stanowiska i przeniesiony do dyspozycji Dyrektora Dep. Kadr i Szkolnictwa Wojskowego.
Wbrew stanowisku Sądu, nie można przyjąć, iż wniosek pochodzący od ppłk. dypl. Waldemara K., pełniącego obowiązki Komendanta WKU w P. od 1 listopada 2003 r. czynił zadość wymaganiom powyższych przepisów, gdyż pochodził od organu nieuprawnionego.
Zdaniem skarżącego, treść par. 147 ust. 2 rozporządzenia MON z 19 grudnia 1996 r., przewidującego możliwość pozostawienia żołnierza w służbie, wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego co do wystąpienia przesłanek skorzystania z takiej możliwości. Dopiero negatywny wynik może rodzić skutek w postaci zwolnienia żołnierza na podstawie art. 76 ust. 1 pkt 3 ustawy.
Jest to tym bardziej zasadne, jeśli zważyć nienaganny przebieg służby, potwierdzony opiniami.
Skarżący wywodzi także, że w sprawie tej nastąpiło przekroczenie granic uznania administracyjnego. Świadczy o tym brak wniosku o zwolnienie, pochodzącego od jego bezpośredniego przełożonego oraz celowe uniemożliwienie złożenia takiego wniosku o pozostawienie w służbie i pomijanie przez poszczególnych dowódców w decyzjach faktu, warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności. Okoliczności te świadczą, że zapadłe rozstrzygnięcie jest dowolne. Skarga kasacyjna domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku i zasądzenia kosztów postępowania sądowego.
Naczelny Sąd administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Wskazany jako naruszony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 76 ust. 1 pkt 3 ustawy z 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 10 poz. 55 ze zm./ stwarza możliwość zwolnienia żołnierza zawodowego wskutek skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, natomiast w myśl par. 147 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. 1997 nr 7 poz. 38 ze zm./, w przypadku gdy przestępstwo nie zostało popełnione z niskich pobudek albo w razie warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, dowódca jednostki wojskowej może wystąpić z wnioskiem o pozostawienie żołnierza zawodowego w służbie.
Z niewadliwych ustaleń, przyjętych przez Sąd I instancji, jako podstawa wyrokowania wynika, iż Robert W. został skazany prawomocnym wyrokiem, na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na 3-letni okres próby. Materiały zebrane w toku postępowania wskazują, iż dowódca nie wystąpił w odniesieniu do skarżącego z wnioskiem o pozostawienie go w służbie. W takiej sytuacji nie można postawić skutecznego zarzutu naruszenia prawa materialnego, gdyż ustalony stan faktyczny pozwalał na zastosowanie opisanych norm prawa materialnego.
Nie można także uznać za trafny zarzutu, że wniosek o zwolnienie pochodził od nieuprawnionego podmiotu. Nadesłane decyzje MON o zwolnieniu ppłk Eugeniusza K. ze stanowiska służbowego Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w P. z dnia 11 listopada 2003 r. nie świadczą o wadliwości wniosku o zwolnienie skarżącego ze służby, skoro z pisma złożonego w toku postępowania sądowoadministracyjnego wynika, iż rozkazem Dowódcy Wojsk Lądowych (...) z dnia 4 listopada 2002 r. ppłk dypl. Waldemar K. został wyznaczony na stanowiska Komendanta WKU w P., a faktyczne objęcie tego stanowiska /dane z protokółu/ nastąpiło w dniu 28 lutego 2003 r. Zatem w dacie wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie, obowiązki Komendanta WKU nie tylko w znaczeniu faktycznym, lecz także prawnym, pełnił ppłk dypl. Waldemar K., co czyni podejmowane przez niego czynności skutecznymi. Skoro nie nastąpiło uchylenie lub stwierdzenie nieważności rozkazu Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 4 listopada 2002 r., to stanowił on podstawę do uznania, iż wyznaczony przez niego oficer uprawniony był do podejmowania czynności przewidzianych prawem.
Chybionym jest również zarzut skargi kasacyjnej naruszenia wymienionych przepisów prawa, przez przekroczenie granic uznania administracyjnego. Podjęcie decyzji ostatecznej poprzedziła ocena odnosząca się zarówno do ustalonego stanu faktycznego jak i podstawy prawnej decyzji. Organ odwoławczy uwzględnił, iż ustawodawca pozostawił uznaniu przełożonego żołnierza, czy wystąpi z wnioskiem o pozostawienie go w służbie. Skoro taki wniosek nie został złożony, a w sytuacji zachodzących zmian organizacyjnoetatowych powstały znaczne nadwyżki kadry, podlegającej w związku z tym zwolnieniu - uzasadnionym było zwolnienie skarżącego, które nastąpiło w wyniku zawinionego przez niego działania.
W opisanej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie przyjął, iż przy zwolnieniu skarżącego nie nastąpiło przekroczenie granic uznania administracyjnego.
Skarga kasacyjna jako nieposiadające usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.