Uzasadnienie
Pismem z dnia 10 września 2006 r. J. T. i T. G. złożyli wniosek o ukaranie Burmistrza Miasta i Gminy M. grzywną za nieprzesłanie do sądu administracyjnego, wniesionej przez nich skargi na czynność tego organu polegającą na zmianie nazwy miejscowości i numeru posesji.
W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta i Gminy M. pismem z dnia 6 grudnia 2006 r. znak [...], wniósł o jego oddalenie. Jednocześnie wyjaśnił, że skarga J. T. i T. G. została wniesiona bezpośrednio do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Olsztynie. Ze względu na liczne, wcześniejsze pisma skarżących dotyczące zmiany nazwy miejscowości K., powyższą skargę omyłkowo potraktowano jako kolejne pismo w sprawie. Udzielono na nie odpowiedzi pismem z dnia 18 maja 2006 r. doręczonym im w dniu 22 maja 2006 r. Skargę ostatecznie przekazano w dniu 6 grudnia 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 21 grudnia 2006 r. sygn. akt II SO/OI 8-9/06 oddalił wniosek J. T. i T. G. o wymierzenie Burmistrzowi Miasta i Gminy M. grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.). W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że zgodnie z przytoczonym przepisem w zw. z art. 54 § 2 P.p.s.a. Sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z odpowiedzią na tę skargę i aktami sprawy. W literaturze zwraca się uwagę, że przedmiotowa grzywna ma dyscyplinować organ do wykonania obowiązku przewidzianego w art. 54 § 2 P.p.s.a. Dlatego nadesłanie skargi, odpowiedzi na nią i akt sprawy chociażby z uchybieniem terminu, ale zanim Sąd orzeknie w sprawie wymierzenia grzywny stanowi podstawę do umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość (B. Dauter, B Gruszczyński, A Kabat M. Niezgódka – Medek, J.P. Tarno).
Prezentowany jest jednak także pogląd, że przedmiotowa grzywna ma na celu nie tylko dyscyplinowanie organu, ale może stanowić sankcję za niewypełnienie w terminie obowiązków określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a. (T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005 s. 259, postanowienie NSA z dnia 5 lipca 2006 r. sygn. akt II OSK 1024/06, orzecznictwo NSA i WSA z. 6 poz. 156). Do tego stanowiska przychylił się także skład orzekający Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.
Należy jednak zdaniem tego Sądu zauważyć, że wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. nie jest obligatoryjne. Oznacza to, że przy rozpoznaniu wniosku trzeba uwzględnić wszystkie okoliczności sprawy tj. przyczyny niewypełnienia w terminie obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi oraz to czy przed rozpoznaniem wniosku organ zastosował się do dyspozycji art. 55 § 2 P.p.s.a oraz wyjaśnił przyczyny uchybienia terminu.
W rozpoznawanej sprawie nieprzekazanie w terminie skargi i akt sprawy wynikało z błędnego zakwalifikowania przekazanej organowi przez Sąd skargi oraz omyłkowego uznania jej za kolejne pismo w sprawie. W toku postępowania skarżący byli informowani o przyczynach dokonania zmiany nazwy miejscowości. Organ po stwierdzeniu zaistniałej omyłki niezwłocznie uchybienie naprawił. Z powyższych względów, w ocenie WSA w Olsztynie zaistniały przesłanki do oddalenia wniosku o wymierzenie Burmistrzowi Miasta i Gminy M. grzywny w omawianym trybie.
Sąd nadmienił ponadto, że skarga J. T. i T. G. na czynność Burmistrza Miasta i Gminy M. w przedmiocie zmiany nazwy miejscowości i numeracji posesji została odrzucona postanowieniem z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt. II SA/OI 959-690/06.
Od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 grudnia 2006 r. sygn. akt II SO/OI 8-9/06 skargę kasacyjną wnieśli J. T. i Tomasz G., reprezentowani przez pełnomocnika z urzędu, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną polegającą na sporządzeniu i wniesieniu skargi kasacyjnej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 55 § 1 P.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że wymierzenie organowi grzywny nie było zasadne. Jednocześnie ze skargą kasacyjną wystąpili z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Postanowieniem z dnia 19 marca 2007 r. sygn. akt II SO/OI 8-9/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przywrócił termin do wniesienia skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Na wstępie wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w dniu 7 kwietnia 2008 r. podjął uchwałę w sprawie o sygn. akt II FPS 1/08 w której uznał, iż wniosek o jakim mowa w art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie, od którego pobiera się wpis sądowy, zaś od postanowienia wydanego na skutek tego wniosku służy stronie zażalenie, a nie skarga kasacyjna.
W rozpoznawanej sprawie J. T. i T. G. od postanowienia WSA w Olsztynie z dnia 21 grudnia 2006 r. oddalającego ich wniosek o wymierzenie Burmistrzowi Miasta i Gminy M. grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a., złożyli skargę kasacyjną, a nie zażalenie. Biorąc jednak pod uwagę, że w dotychczasowym orzecznictwie kwestia rodzaju środka zaskarżenia przysługującego od omawianego postanowienia budziła istotne wątpliwości, a ponadto przy doręczeniu zaskarżonego orzeczenia skarżący zostali pouczeniu o prawie i terminie złożenia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił skargę tę rozpoznać merytorycznie.
Stosownie do art. 54 § 1 P.p.s.a skargę wnosi się za pośrednictwem organu i organ ten zobligowany jest przekazać do sądu skargę wraz aktami i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia. Niedopełnienie tego obowiązku we wskazanym terminie może skutkować wymierzeniem organowi grzywny. Tak więc omawiana grzywna ma charakter dyscyplinująco – represyjny. Wymierzenie jej uzależnione jest od łącznego zaistnienia dwóch warunków, tj. złożenia przez skarżącego wniosku oraz niewykonanie w ogóle lub wykonanie po upływie ustawowego terminu obowiązku przewidzianego w art. 54 § 2 P.p.s.a. Spełnienie tych wymogów umożliwia jedynie, a nie obliguje sąd do wymierzenia organowi grzywny na wskazanej podstawie. Skoro kwestia możliwości zastosowania tej sankcji pozostawiona jest uznaniu sądu, to – w zależności od okoliczności konkretnej sprawy – ma on prawo, a nie powinność skorzystania z takich uprawnień.
Niesporne w rozpoznawanej sprawie jest, że J. T. i T. G. skargą na czynność zmiany nazwy miejscowości i zmiany numeracji posesji złożyli nie za pośrednictwem organu, ale bezpośrednio w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie. Sąd ten skargę przekazał organowi celem nadania jej stosownego biegu. Nie budzi również wątpliwości i to, że dopełnienie przez Burmistrza Miasta i Gminy M. obowiązku przewidzianego w art. 54 § 1 P.p.s.a. nastąpiło z oczywistym przekroczeniem ustawowego terminu. Było to spowodowane jednak omyłką organu, który błędnie zakwalifikował przedmiotową skargę i uznając ją za kolejne wystąpienie w sprawie, udzielił na nie odpowiedzi bezpośrednio skarżącym. Po ujawnieniu powyższego błędu Burmistrz Miasta i Gminy M. niezwłocznie przekazał skargę Sądowi. Została ona rozpoznana przed rozpatrzeniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wniosku o wymierzenie organowi grzywny.
Z powyższych względów istniały podstawy do odstąpienia od wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. Dlatego uznać należy, iż zaskarżone postanowienie prawa nie narusza, a wyniesiona od niego skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w postanowieniu o przyznaniu pełnomocnikowi skarżących wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a., mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.