Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 838/21 oddalił skargę M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 30 lipca 2021 r., nr SKO-4110/864/21 w przedmiocie przyznania zasiłku celowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył M.S. reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu - r.pr. M.K. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie:
- naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 151 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "P.p.s.a.") w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej "k.p.a."), przez ich niewłaściwe zastosowanie i dowolną ocenę dowodów w sprawie, co skutkowało przyznaniem zasiłku celowego w zbyt niskiej wysokości;
- naruszenie prawa procesowego, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a., przez brak właściwego uzasadnienia zaskarżonego wyroku;
- przepisów prawa materialnego, tj. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm., dalej "u.p.s.") przez ich niewłaściwe zastosowanie i brak ustalenia, że zasiłek celowy został przyznany skarżącemu w zbyt niskiej wysokości;
- przepisów prawa materialnego, tj. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s. przez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy przyznany skarżącemu zasiłek celowy nie pozwala na zaspokojenie niezbędnych potrzeb i uniemożliwia życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Złożono również oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że organy zarówno I jak i II instancji, jak i Sąd I instancji nie zbadały w sposób indywidualny wszystkich okoliczności podniesionych przez wnioskodawcę, w szczególności organ nie rozpatrzył wnikliwie charakteru potrzeb wnioskodawcy. Dofinansowanie przyznane skarżącemu nie jest wystarczające do zaspokojenia jego podstawowych potrzeb życiowych, co powinno zostać uwzględnione przez organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Skarżący znajduje się w sytuacji niepozwalającej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych przy pomocy przyznanych kwot zasiłków w wysokości [...] zł. Sąd I instancji nie uwzględnił bowiem, w ocenie skarżącego kasacyjnie, realnych jego potrzeb oraz możliwości ich zaspokojenia własnymi środkami. Biorąc pod uwagę przedstawioną przez skarżącego jego sytuację majątkową i możliwości zarobkowe, nie będzie on w stanie zorganizować sobie środków na sfinansowanie podstawowych potrzeb życiowych. Biorąc te okoliczności pod uwagę, organ powinien był przyznać skarżącemu zasiłek celowy w zdecydowanie wyższej wysokości niż [...] zł, co błędnie zaaprobował Sąd I instancji naruszając art. 7, 77 i 80 k.p.a.
W ocenie skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji naruszył także art. 141 § 4 P.p.s.a. bowiem zaniechał wyjaśnienia skarżącemu zasadności przesłanek, którymi kierował się przy wydawaniu rozstrzygnięcia, co doprowadziło do naruszenia zasady przekonywania. Opisana wada uzasadnienia jest na tyle istotna, że miała istotny wpływ na wynik sprawy ponieważ uniemożliwia kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku sporządzone zostało w sposób uniemożliwiający zapoznanie się ze stanowiskiem Sądu I instancji, jak również nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie. Uzasadnienie wyroku Sądu I instancji wydane w niniejszej sprawie jest lakoniczne, a znaczną jego część stanowią odwołania do innych orzeczeń sądowych.
Odpowiedź na skargę kasacyjna nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie, na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. zrzekł się rozprawy, a żadna ze stron w ustawowym terminie nie wniosła o jej przeprowadzenie. W tej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a.
Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd I instancji.
Zgodnie z brzmieniem art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.
Ocenę zarzutów kasacyjnych należy poprzedzić przypomnieniem, iż skarżący kasacyjnie wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2018 r. wniósł o przyznanie zasiłku celowego na zakup energii elektrycznej do licznika przedpłatowego, dopełnienie butli gazowej, opłacenie rachunku za wodę i kanalizację, z określeniem numeru faktury, przyznanie diety żywieniowo-zdrowotnej na okres jak w zaświadczeniu lekarskim z [...].07.2018 r. wraz z wymaganiami diety 3 razy dziennie, podstawowych rzeczy, tj. talerzy, garnków, patelni, szklanek, sztućców.
Decyzją z dnia 7 września 2018 r. Prezydent Miasta Kalisza przyznał skarżącemu zasiłek celowy w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do energii elektrycznej do licznika przedpłatowego, dopełnienie butli gazowej, opłacenie rachunku za wodę i kanalizację oraz zakup talerzy, garnków, patelni, szklanek, sztućców. Natomiast decyzją z dnia 10 września 2018 r. organ ten przyznał skarżącemu świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności /zasiłek celowy/ w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie [...] zł od dnia 1 sierpnia 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r.
Decyzją z dnia 19 listopada 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi skarżącego, wyrokiem z dnia 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 43/19 uchylił obie wydane w sprawie decyzje.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta Kalisza decyzją z dnia 4 listopada 2019 r. przyznał skarżącemu zasiłek celowy w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do energii elektrycznej do licznika przedpłatowego, dopełnienie butli gazowej, opłacenie rachunku za wodę i kanalizację oraz zakup talerzy, garnków, patelni, szklanek, sztućców.
Decyzją z dnia 4 marca 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi skarżącego, wyrokiem z dnia 6 listopada 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 603/20 uchylił obie wydane w sprawie decyzje.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta Kalisza decyzją z dnia 11 marca 2021 r. przyznał skarżącemu zasiłek celowy w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do energii elektrycznej do licznika przedpłatowego, dopełnienie butli gazowej, opłacenie rachunku za wodę i kanalizację oraz zakup talerzy, garnków, patelni, szklanek, sztućców.
Decyzją z dnia 17 maja 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta Kalisza decyzją z dnia 11 czerwca 2021 r. przyznał skarżącemu zasiłek celowy w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do energii elektrycznej do licznika przedpłatowego, dopełnienie butli gazowej, opłacenie rachunku za wodę i kanalizację oraz zakup talerzy, garnków, patelni, szklanek, sztućców.
Decyzją z dnia 30 lipca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ podkreślił że z przeprowadzonego w dniu 24 sierpnia 2018 r. wywiadu środowiskowego oraz zebranej w sprawie dokumentacji wynika, iż skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie posiada nikogo na swoim utrzymaniu. Strona nie posiadała żadnego źródła dochodu, utrzymuje się z przyznanego zasiłku stałego w wysokości [...] zł miesięcznie (stanowił on dochód w lipcu 2018 r., tj. miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie pomocy). Zgodnie z orzeczeniem z [...] kwietnia 2018 r. skarżący został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym do 30 kwietnia 2023 r. i z tego tytułu posiadał uprawnienia do otrzymywania zasiłku stałego w pełnej wysokości. Skarżący nie przekraczał kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej (634,00 zł), zatem spełniał przesłanki do przyznania zasiłku celowego. SKO odniosło się także do art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i wskazało, że ma on charakter uznaniowy. Organ wyjaśnił, że nie ma obowiązku spełniania każdego żądania osoby ubiegającej się o pomoc, gdyż winno uwzględnić sytuację świadczeniobiorcy jak i możliwości finansowe organu pomocy. Zaznaczono także, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej decyzją z 7 września 2018 r. przyznał skarżącemu zasiłek celowy w kwocie [...] zł. Kwota [...] zł stanowiła dofinansowanie do dopełnienia butli z gazem z uwagi na to, że dopełnienie butli gazowej wynosiło około [...] zł, kwota [...] zł stanowiła dofinansowanie do doładowania licznika energii elektrycznej ([...] marca 2018 r. strona dokonała doładowania licznika energii elektrycznej na kwotę [...] zł oraz [...] lipca 2018 r. kwotę [...] zł, co w okresie 7 miesięcy stanowiło kwotę [...] zł), kwota [...] zł stanowiła dofinasowanie do opłacenia rachunku za wodę i ścieki wynoszącego [...] zł oraz do zakupu trzech sztuk talerzy, trzech sztuk garnków, jednej patelni, sześciu szklanek i kompletu sztućców dla trzech osób (w aktach sprawy znajdowały się oferty zakupu ww. przedmiotów, których koszt wynosił ok. 184 zł). Organ podkreślił, że skarżący od lat jest obejmowany systematyczną pomocą w formie zasiłku stałego, a także zasiłkami celowymi na potrzeby zgłaszane we wnioskach - od stycznia 2018 r. do lipca 2018 r. otrzymał pomoc finansową w formie zasiłku stałego w wysokości [...] zł, w formie zasiłków celowych na potrzeby zgłaszane we wnioskach w wysokości [...] zł formie zasiłku okresowego w wysokości [...] zł. Jego wysiłki zmierzające do zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych ograniczają się do składania kolejnych wniosków o przyznanie zasiłków, które traktuje jako stałe źródło utrzymania.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżący wniósł o wyeliminowanie z obrotu prawnego obu decyzji i przyznanie prawa pomocy. Zarzucił naruszenie art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Postanowieniem z 5 października 2021 r., sygn. akt IV SPP/Po 167/21, skarżącemu przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego i umorzono postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzupełnieniu skargi, reprezentujący skarżącego pełnomocnik, wniósł o uchylenie obu decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania i przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu. Podtrzymał stanowisko wyrażone przez skarżącego, zarzucając nadto naruszenie art. 7, 11, 77 i 80 k.p.a., art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej oraz błąd w ustaleniach faktycznych.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M.S. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2020 poz. 1876, dalej "u.p.s.") oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej "k.p.a."), a w szczególności art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w myśl którego w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Sąd ten dokonał szerokiej analizy przepisów art. 153 w zw. z art. 170 P.p.s.a. wskazując, że w rozpatrywanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wydał dwa wyroki, którymi uchylił decyzje organów obu instancji, bowiem jego zdaniem organy nie odniosły się w pełni do żądań skarżącego. W ocenie Sądu I instancji wytyczne zawarte w ww. wyrokach zostały wykonane w sposób prawidłowy.
Odnosząc powyższe rozważania na grunt zarzutów kasacyjnych, o których mowa w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. Analiza argumentacji skargi kasacyjnej wskazuje, że istota zarzutu naruszenia przepisów postępowania sprowadza się do wytknięcia Sądowi I instancji zaakceptowania poczynionych przez organy administracyjne ustaleń stanu faktycznego, dokonanej przez nie oceny materiału dowodowego i wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w uzasadnieniu decyzji. Tym samym, w ocenie strony skarżącej kasacyjnie, doszło do przekroczenia luzu decyzyjnego.
Podkreślenia wymaga, że skarga kasacyjna nie kwestionuje przyjętych przez Sąd I instancji ustaleń w odniesieniu do sytuacji życiowej i finansowej skarżącego, a dotyczących tego, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada nikogo na swoim utrzymaniu. Nie posiada również żadnego źródła dochodu. Zgodnie z orzeczeniem powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., skarżący został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym do dnia 30 kwietnia 2023 r. i z tego tytułu posiada uprawnienia do otrzymywania zasiłku stałego w pełnej wysokości. W tym zakresie organ oparł się na wywiadzie środowiskowym, który nie został zakwestionowany przez skarżącego. Nie jest także sporne, że skarżący otrzymuje zasiłek stały w wysokości [...] zł.
Skarga kasacyjna nie wskazuje na żadne okoliczności stanu faktycznego, które zostały pominięte przez organ ani takie, które wymagały poczynienia dodatkowych ustaleń. Argumentacja przedstawiona w skardze kasacyjnej, która zasadza się na twierdzeniu, że Sąd I instancji "powinien był przyznać skarżącemu zasiłek celowy w zdecydowanie wyższej wysokości", zmierza raczej do wykazania, że Sąd I instancji błędnie zaaprobował dokonaną przez organ administracyjny ocenę materiału dowodowego. Wobec powyższego nie można zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że Sąd I instancji dowolnie przyjął, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo rozważyło zarówno bieżące potrzeby skarżącego, całokształt jego sytuacji majątkowej i rodzinnej, a przede wszystkim zakres dotychczasowego wsparcia.
Powyższe uwagi pozwalają wskazać, iż przedmiotem kontrowersji podniesionej na obecnym etapie postępowania pozostaje wyłącznie kwestia prawidłowości określenia wysokości przyznanego świadczenia. Odnosząc się do tegoż zagadnienia wypada zauważyć, iż toku dotychczasowego postępowania organy trafnie wskazywały na uznaniowy charakter zasiłku celowego, co oznacza, że nawet w wypadku spełnienia przez wnioskodawcę warunków, od których zależy przyznanie świadczenia, organ pomocowy może ograniczyć rozmiar przyznanej pomocy albo nawet odmówić jej przyznania (zob. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2019 r., I OSK 3353/18; wyrok NSA z dnia 30 maja 2019 r., I OSK 293/19, wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2020 r., I OSK 2360/19; wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2020 r., I OSK 2698/19; wyrok NSA z dnia 20 listopada 2020 r., I OSK 1322/20). Podnieść należy, że aby uchylić (stwierdzić nieważność) decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, sąd musi ustalić, że decyzja narusza prawo. Istotą luzu decyzyjnego jest pozostawienie organom administracji pewnej swobody w rozstrzyganiu spraw, motywowanej tym, że to organy są w stanie lepiej dobrać rozstrzygnięcie do uwarunkowań konkretnej sprawy, mają bowiem lepsze rozeznanie w zakresie potrzeb wnioskodawcy, ale też w zakresie własnych (niestety ograniczonych) możliwości wsparcia, nie tylko wnioskodawcy, ale całej szerokiej rzeszy innych potrzebujących.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku jasno wynika, że Sąd I instancji, w kontekście przyznanej skarżącemu pomocy ze środków publicznych, wziął pod uwagę jego sytuację życiową, w tym wiek, stan zdrowia i sytuację materialną. Wskazano jednocześnie, że przyznana kwota [...] zł jest spójna z sentencją decyzji, zaś organy obu instancji w sposób prawidłowy uzasadniły jej wysokość. Kwestią sporną, w ocenie skarżącego kasacyjnie, pozostaje również nieodniesienie się przez organy do kwestii przyznania pomocy pieniężnej na zakup diety żywieniowo-zdrowotnej zgodnie wytycznymi zawartymi w zaświadczeniu lekarskim z dnia [...] lipca 2018 r. Odnosząc się do tej kwestii, wskazać należy, że decyzją z dnia 10 września 2018 r. Prezydent Miasta Kalisza przyznał skarżącemu świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności /zasiłek celowy/ w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie [...] zł od dnia 1 sierpnia 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r. Nie można zatem, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucić ani organom orzekającym w sprawie ani Sądowi I instancji nieodniesienia się do wszystkich kwestii, o które wnosił skarżący. Nie można również skutecznie zarzucić Sądowi I instancji, że zaaprobował błędnie ustalony stan faktyczny sprawy i ocenę materiału dowodowego pomijającą istotne dla sprawy okoliczności. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynikają bowiem i znajdują potwierdzenie w aktach sprawy okoliczności, że organy obu instancji ustaliły łączny miesięczny dochód skarżącego (w kwocie [...] zł), prowadzenie samodzielnego gospodarstwa domowego i nieposiadanie nikogo na swoim utrzymaniu. Zasadnie zatem Sąd I instancji uznał, że udzielając w takim zakresie wsparcia zarówno organ I jak i II instancji nie przekroczyły luzu decyzyjnego wynikającego z art. 39 ust. 1 u.p.s. Nie były bowiem związane ani wskazaną we wniosku formą, ani wysokością pomocy społecznej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że ustawa o pomocy społecznej nie określa wysokości zasiłku celowego i nie podaje kryteriów ustalenia tej wysokości. Decyzja o przyznaniu pomocy w formie zasiłku celowego, wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, o czym przesądza użyty w art. 39 ust. 1 ustawy zapis, że tego rodzaju zasiłek "może być przyznany". Dlatego też, organ nie ma obowiązku spełnienia każdego żądania osoby ubiegającej się o pomoc, gdyż uwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych oznacza z jednej strony uwzględnienie sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej świadczeniobiorcy, z drugiej zaś uwzględnienie możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Wydanie decyzji w ramach uznania administracyjnego oznacza również, że nawet spełnienie przez wnioskodawcę ustawowych kryteriów, nie oznacza automatycznego obowiązku przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnia potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspakajanie wszystkich potrzeb jej beneficjentów, lecz pomoc ta ma stanowić wsparcie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc ta nie może zatem polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego (zob. m. in. wyrok NSA z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt I OSK 2224/15). Dlatego też, rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej, organ winien brać pod uwagę zarówno cele tej pomocy określone w ustawie, jak i możliwości finansowe organu. Winien on uwzględniać sytuację ubiegającego się o przyznanie świadczenia, jego zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak i zakres pomocy udzielonej mu ze środków publicznych.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy orzekające w sprawie w sposób prawidłowy dokonały analizy stanu faktycznego sprawy, biorąc pod uwagę sytuację majątkową skarżącego, a Sąd I instancji ustalenia te zaakceptował. Ponadto uzasadnienie wyroku pomimo, że można uznać za lakoniczne, to zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę orzeczenia, szczegółowo wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz dokonał w tej kwestii prawidłowej wykładni przepisów materialnoprawnych. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez stronę skarżącą nie oznacza natomiast wadliwości uzasadnienia.
Za nieuzasadniony uznać należy także zarzut naruszenia art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Może on być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Skarżący w niniejszej sprawie kwestionuje jedynie wysokość przyznanego zasiłku. Taka polemika jest jednak z założenia nieskuteczna, skoro celem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie osób i rodzin, lecz jedynie wspieranie ich w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych przy uwzględnieniu sytuacji wnioskodawcy oraz zasobów finansowych organu pomocy społecznej, które są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich potrzeb, tym bardziej, że skarżący otrzymuje taką pomoc również na podstawie innych, wydawanych na jego rzecz decyzji.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.