Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, sygn. akt 2 II SA 2992/03, uchylił zaskarżoną przez K. D. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z 4 marca 2002 r. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z 10 stycznia 2002 r., który w wyniku wznowienia postępowania uchylił własną decyzję ostateczną z 26 czerwca 2000 r. w sprawie zarejestrowania samochodu osobowego Volkswagen Golf, rok prod. 1997, nr rej [...] na rzecz K. D, oraz w sprawie unieważnienia dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych, a także w sprawie odmowy zarejestrowania tego samochodu. Kolegium powołując się na art. 72 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym stwierdziło, że dowód rejestracyjny nie odpowiadał rzeczywistemu stanowi rzeczy, gdyż numery nadwozia i silnika w nim umieszczone nie były oryginalne, a sfałszowane – przerobione. Organ poinformował odwołującego się, że wniosek o wydanie skierowania na nadanie i nabicie numerów pojazdu może być wydany po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia sądu ustalającego prawo własności.
Sąd Rejonowy w Ostródzie Wydział I Cywilny wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2002, I C 321/02 ustalił, że K. D. nabył własność przedmiotowego samochodu, w następstwie, czego wystąpił on o rejestrację pojazdu. Starosta [...] decyzją z [...] na podstawie art 73 ust. 1 i art. 75 ust. 3 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 98, poz. 602 z późn. zm.) odmówił zarejestrowania pojazdu, gdyż stwierdził, że w aktualnym stanie prawnym zabrania się rejestracji pojazdu złożonego poza wytwórnią, a takim jest przedmiotowy pojazd, co wynika z akt sprawy oraz wyroku Sądu Rejonowego w Ostródzie – I C 321/02. W odwołaniu strona podniosła, że przedmiotowy samochód od początku był rejestrowany jako składak. Samorządowe Kolegium Odwoławcze swoja decyzja z [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, powołało się na art. 75 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym, który zakazuje rejestracji pojazdów złożonych poza wytwórnią z wyjątkiem pojazdów marki "SAM" oraz pojazdów zabytkowych.
Zakaz ten nie odnosi się do tych pojazdów, które zostały zarejestrowane przed wejściem w życie Prawa o ruchu drogowym. Fakt przerobienia numerów w przedmiotowym pojeździe spowodował, że dokumenty w oparciu, o które został on zarejestrowany nie mogły być podstawa przeniesienia własności pojazdu i tym samym nie może być on ponownie zarejestrowany pomimo ustalenia prawa własności.
W skardze do Sądu strona podniosła, ze prowadzone przez policję dochodzenie zostało umorzone, a następnie na podstawie decyzji Starosty wykonana została tabliczka zastępcza z numerami silnika i nadwozia identycznymi z numerami znajdującymi się w dowodzie rejestracyjnym obecnego i poprzedniego właściciela pojazdu. Przy rejestracji samochodu nigdy nie był ukrywany fakt, ze pojazd był składakiem. Starosta [...] zarejestrował pojazd w dniu 26 czerwca 2000 r. mimo, ze obowiązywał wtedy art. 75 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swego wyroku stwierdził, że stosownie do informacji zawartej w decyzji Kolegium z 4 marca 2002 r. skarżący wystąpił do Sądu Rejonowego z powództwem przeciwko poprzedniemu właścicielowi pojazdu o ustalenie własności tego pojazdu, a wyrokiem tego Sądu z 30 sierpnia 2002 nabył jego własność. Zaistniała wiec pozytywna przesłanka z art. 73 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym do rejestracji pojazdu, a ponadto według twierdzeń skarżącego w pojeździe wykonana została tabliczka zastępcza z numerami silnika i nadwozia.
Sąd uznał, że w sprawie spór sprowadza się do tego, czy przedmiotowy samochód, jako składak mógł być zarejestrowany zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji oraz czy jest to pojazd, którego rejestracja miałaby nastąpić po raz pierwszy. Sąd powołał się dalej na uchwałę składu 5 sędziów NSA z 24 sierpnia 2001 r. OPK 16/01, w której przyjęto, że zakaz rejestracji pojazdów złożonych poza wytwórnią nie dotyczy pojazdu zarejestrowanego przez 1 stycznia 1998 r.. Takie stanowisko zaprezentowano w zaskarżonej decyzji, ale organy administracji nie wypowiedziały się jednoznacznie, że powodem odmowy zarejestrowania był fakt, że pojazd przed 1 stycznia 1998 r. nie był zarejestrowany.
Sąd uznał, że nie wyjaśniono, czy organy rejestrujące pojazd wcześniej wiedziały, że był to składak, a także nie wyjaśniono czy pierwsza decyzja o rejestracji pojazdu z 17 grudnia 1997 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego, a jeżeli nie, to należałoby się wypowiedzieć, czy fakt ten nie stanowi podstawy do uznania, że pojazd był zarejestrowany przed 1 stycznia 1998 r. Sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy k.p.a. o postępowaniu wyjaśniającym i dlatego uchylił decyzje organów obu instancji
W skardze kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zaskarżyło wyrok Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, to jest art. 75 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym poprzez nakazanie prowadzenia postępowania dowodowego w sprawie rejestracji pojazdu, który jako składak nie podlega rejestracji i wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz o zwrot kosztów sądowych i innych niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że z rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów przewidywało w § 2 ust. 1, iż przy składaniu wniosku o rejestrację właściciel pojazdu jest obowiązany przedstawić m. in. oryginał dowodu własności pojazdu i ostatni dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był już zarejestrowany. Sfałszowanie numeru silnika i nadwozia powoduje, że dokumenty w oparciu, o które pojazd był zarejestrowany nie stanowią podstawy do przeniesienia własności pojazdu.
Dopiero Sąd Rejonowy w Ostródzie wyrokiem z 30 sierpnia 2002 r. ustalił, ze skarżący nabył własność przedmiotowego samochodu. Rejestracji dokonuje się na podstawie m.in. dowodu własności pojazdu, w więc w sprawie była dokonania nowa rejestracja pojazdu - składaka, jak to określił Sąd Rejonowy, którego właścicielem skarżący stał się dopiero w 2002 r. W tej sytuacji podjęcie decyzji pozytywnej skutkowałoby wydaniem jej z rażącym naruszeniem art. 75 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym. Podniesiono też, że obecny właściciel nie jest w posiadaniu dowodu rejestracyjnego pojazdu, który został unieważniony, a składając wniosek o rejestrację skarżący winien dołączyć do niego zaświadczenie, o którym mowa w § 28 pkt 1 potwierdzające nadanie i umieszczenie cech identyfikacyjnych lub wykonanie tabliczki znamionowej zastępczej. W myśl art. 66a Prawa o ruchu drogowym starosta wydaje na wniosek właściciela decyzję o nadaniu i umieszczeniu cech identyfikacyjnych pojazdu na podstawie zaświadczenia stacji kontroli pojazdu. Nie jest to postępowanie prowadzone przez organ z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.
Złożona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie w pełni odpowiada przedstawionym wymogom. Nie wskazano w niej bowiem na czym miało polegać naruszenie art. 75 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym, czy przez błędną wykładnię czy też niewłaściwe zastosowanie. Jednak to uchybienie skargi kasacyjnej nie może skutkować koniecznością jej odrzucenia.
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 75 ust. 3 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2003 r. nr 58, poz. 515) nie zasługuje na uwzględnienie. W uchwale składu pięciu sędziów NSA z 24 września 2001 r., OPK 16/01, ONSA 2002 nr 1, poz. 13 przyjęto, a pogląd ten aprobuje skład orzekający w niniejszej sprawie, iż zakaz rejestracji pojazdu złożonego poza wytwórnią, o którym mowa w art. 75 ust. 3 powołanej ustawy nie dotyczy pojazdu zarejestrowanego przed dniem 1 stycznia 1998 r. Zarówno z uzasadnienia zaskarżonego wyroku jak i ze skargi kasacyjnej wynika, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z 4 marca 2002 r. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z 10 stycznia 2002 r., którą w wyniku wznowienia postępowania uchylił on własną decyzję z 26 czerwca 2000 r. w sprawie zarejestrowania przedmiotowego samochodu oraz orzekł "w sprawie unieważnienia" dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych oraz odmówił zarejestrowania samochodu. Nadmienić należy, iż w aktach administracyjnych nie zamieszczono decyzji Starosty z 26 czerwca 2000 r.
Z samej konstrukcji wznowienia postępowania administracyjnego wynika, że skutki uchylenia, w wyniku zastosowania tego trybu, decyzji administracyjnej powstają ex nunc. Oznacza to, że decyzja o zarejestrowaniu pojazdu znajdowała się w obrocie prawnym pomiędzy 26 czerwca 2000 r., a 4 marca 2002 r. Wbrew bowiem użytego w powołanej decyzji Kolegium określenia "unieważnienie", w toku wznowionego postępowania organ administracji nie unieważnia dotychczasowej decyzji, ale ją uchyla. Jeżeli więc pierwsza rejestracja przedmiotowego samochodu nastąpiła w dniu 17 grudnia 1997 r. - to kwestią bardzo istotną dla oceny legalności odmowy zarejestrowania pojazdu, który był złożony poza wytwórnią, jest okoliczność, czy decyzja o rejestracji tego pojazdu istnieje w obrocie prawnym, a precyzyjniej czy nie nastąpiło stwierdzenie jej nieważności. Nawet bowiem, gdyby ta decyzja również w wyniku wznowienia postępowania została uchylona, to nie zmieniałoby to faktu, że przed 1 stycznia 1998 r. przedmiotowy pojazd był zarejestrowany.
Podnoszone w skardze kasacyjnej argumenty dotyczące tego, iż w sprawie miało miejsce pierwsze postępowanie dotyczące rejestracji przedmiotowego pojazdu są całkowicie nieprzekonywające. Wyrok Sądu Rejonowego w Ostródzie przesądził bowiem nie o tym, że w sprawie ma być dokonana pierwsza rejestracja, ale o tym, że skarżący posiada prawo własności przedstawianego do rejestracji samochodu. Należy jeszcze raz podkreślić, że jeżeli decyzja wydana przed 1 stycznia 1998 r. na mocy, której dokonano pierwszej rejestracji pojazdu złożonego poza wytwórnią nie została wzruszona w trybie stwierdzenia nieważności, to należy przyjąć, iż nawet, gdyby decyzja ta została uchylona w wyniku wznowienia postępowania, to nie będzie miała w sprawie zastosowania przesłanka negatywna określona w art. 75 ust. 3 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym uniemożliwiająca rejestrację pojazdu złożonego poza wytwórnią. Dokumenty w oparciu, o które pojazd był wcześniej zarejestrowany nie stanowią dowodu własności pojazdu, ale przesądzać mogą o samym fakcie uprzedniego zarejestrowania pojazdu.
Zauważyć można, iż powoływanie się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na art. 66d Prawa o ruchu drogowym jest mocno spóźnione. Argumenty dotyczące tego przepisu należało ewentualnie podnieść w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.