Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 7 lipca 2004 r. I SA 2087/02, oddalił skargi Hanny S. i Sławomira K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 26 lipca 2002 r. (...), w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., utrzymało w mocy decyzję Zarządu Gminy W.-B. z dnia 7 maja 2002 r. (...), którą odmówiono wznowienia postępowania administracyjnego, na wniosek Hanny S. i Sławomira K. z dnia 4 września 2000 r., w sprawie przekazania Spółdzielni Mieszkaniowej w użytkowanie wieczyste gruntu o pow. 103.990 m2 położonego w W. w rejonie ulic S., P., K., W. i Wl. ostateczną decyzją (...) z dnia 23 września 1997 r.
Z ustaleń Organu odwoławczego wynika, że Zarząd Gminy W.-B., na mocy art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./, decyzją z dnia 23 września 1997 r. (...), orzekł o przekazaniu w użytkowanie wieczyste na 99 lat na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej wskazanych powyżej nieruchomości. Jednocześnie w decyzji tej, która stała się ostateczna, orzekł o nieodpłatnym przeniesieniu budynków i urządzeń znajdujących się na tym terenie.
Pismem z dnia 4 września 2000 r. Anna S. i Sławomir K. wystąpili do Zarządu Gminy W.-B. z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją. W uzasadnieniu podnieśli, że bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu mimo, że są w sprawie stroną. Decyzją tą Zarząd oddał w użytkowanie wieczyste grunt położony przy ul. Wl., dla którego toczy się postępowanie o zwrot nieruchomości na ich rzecz jako spadkobierców byłego właściciela gruntu. Jako przyczynę wznowienia postępowania powołali art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa.
Zarząd Gminy W.-B. decyzją z dnia 7 maja 2002 r. - po uchyleniu przez Kolegium tożsamej przedmiotowo decyzji - ponownie odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wymienioną decyzją z dnia 23 września 1997 r. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący w dniu 3 marca 1999 r. wiedzieli o kwestionowanej decyzji z dnia 23 września 1997 r., bowiem wspominają o niej w piśmie noszącym tą datę, skierowanym do Urzędu Gminy W.-B. Także w piśmie z dnia 22 marca 1999 r. kwestionują legalność tej decyzji. Uznając, że z tą datą skarżący dowiedzieli się o wydaniu decyzji (...), Organ ustalił, iż termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, upłynął w kwietniu 1999 r.
Zgodnie z art. 147 Kpa wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa, następuje na wniosek strony. Z art. 148 wynika natomiast, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z powyższej przyczyny upływa z dniem upływu jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Zatem nie jest koniecznym, aby strona znała szczegółowo treść decyzji lub jej nazwę. Dla ustalenia powyższego terminu wystarczy ustalenie, że strona dowiedziała się o istnieniu decyzji. Skoro, wiec skarżący Sławomir K. w pismach z dnia 3 marca 1999 r. i 22 marca 1999 r. wspomina, że decyzją (...) przekazano Spółdzielni Mieszkaniowej w użytkowanie wieczyste grunt przy ul. Wl. 50, a w piśmie z dnia 5 maja 2000 r. skierowanym do Urzędu Gminy W.-B. zarówno Sławomir K. jak i Hanna S. wymieniają tę decyzję uściślając, że jest to decyzja z dnia 23 września 1997 r. (...) i dotyczy przekazania w użytkowanie wieczyste działek Nr 47 i 48, to należy uznać, że oboje skarżący wiedzieli o decyzji już w dniu 3 marca 1999 r. a najpóźniej w dniu 5 maja 2000 r. Wniosek o wznowienie postępowania został natomiast datowany na dzień 4 września 2000 r.
Tak więc od dnia 5 maja 2000 r. do dnia złożenia wniosku o wznowienie postępowania upłynęło więcej niż jeden miesiąc. Wniosek został, zatem złożony z uchybieniem terminu określonego w art. 148 Kpa, co mogło skutkować jedynie wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania.
Hanna S. i Sławomir K. wnieśli skargi na powyższą decyzję, podnosząc, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, którego zdaniem skarżących, dopuszczono się przy wydawaniu decyzji o ustanowieniu prawa wieczystego użytkowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargi wniosło o ich oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając powyższe skargi uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
W uzasadnieniu wyroku wskazano, że skargi sprowadzają się do kwestionowania zgodności z prawem decyzji z dnia 23 września 1997 r. ustanawiającej prawo użytkowania wieczystego gruntu na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej. Natomiast zaskarżoną decyzją Organ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą wznowienia postępowania zakończonego decyzją (...) z powołaniem się na to, że wniosek o wznowienie został złożony po terminie określonym w art. 148 Kpa. Ustaleń organu w przedmiocie złożenia wniosku o wznowienie postępowania po tym terminie skarżący nie kwestionują. Oceniając dokonane w tym zakresie ustalenia należy uznać - stwierdził Sąd - że są one zgodne ze stanem faktycznym i prawnym. Z licznej korespondencji skarżących wynika, że już w 1999 r. była im znana decyzja. Ostatnie takie pismo nosi datę 5 maja 2000 r. i jest adresowane do Burmistrza Gminy W.-B. Przyjmując nawet datę tego pisma jako moment dowiedzenia się przez skarżących o decyzji (...) to i tak wniosek o wznowienie postępowania został złożony po terminie określonym w art. 148 Kpa. Jest bowiem bezsporne, że wniosek o wznowienie postępowania wpłynął do organu 20 września 2000 r., co potwierdza data na prezentacje.
Sąd wskazał ponadto, iż na rozprawie w dniu 7 lipca 2004 r., skarżący Sławomir K. zmienił podstawę żądania wznowienia postępowania na podstawę powołaną w art. 145 par. 1 pkt 2 Kpa. Jednakże wniosek ten nie mógł odnieść zamierzonego skutku, gdyż sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji na dzień jej wydania. Nie ulega zaś wątpliwości, że we wniosku o wznowienie postępowania skarżący powołali się na podstawę wznowienia postępowania określoną w art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa na co wskazuje jednoznacznie treść wniosku.
Sławomir K. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego, przez uznanie i przyjęcie, że skarżący nie dochował wskazanego w tym przepisie miesięcznego terminu od dnia, w którym dowiedział się o decyzji, do wniesienia podania o wznowienie postępowania.
Jednocześnie skarżący wniósł o uchylenie w całości wyroku wraz z utrzymanymi nim w mocy decyzjami organów administracyjnych I i II instancji oraz przekazanie niniejszej sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracji I instancji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż należało uznać pismo skarżącego z dnia 22 marca 1999 r. za podanie o wznowienie postępowania i nadać mu bieg, gdyż - zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1998 r. IV SAB 77/98 /Lex nr 43765/, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie określają wprost wymogów, jakie musi spełniać wniosek strony o wznowienie postępowania, ma więc tu zastosowanie przepis art. 63 Kpa.
Przedmiotowe pismo było skierowane do Organu, który wydał zaskarżoną decyzję, wskazywało osobę od której pochodzi, jej adres, określało żądania strony, w taki sposób, jak osoba nie posiadająca prawniczego wykształcenia potrafiła je sformułować. Zatem mając na uwadze zasady prawa administracyjnego, w tym zwłaszcza art. 7 i 45 Konstytucji i art. 9 Kpa organy administracji powinny uznać pismo skarżącego z dnia 22 marca 1999 roku za podanie o wznowienie postępowania, zgodnie z jego rzeczywistym znaczeniem.
Ustosunkowując się do wniesionej skargi kasacyjnej Spółdzielnia Mieszkaniowa, wniosła o jej oddalenie, z uwagi na bezsporne uchybienie przez skarżących wspomnianego już przepisu art. 148 Kpa, przy składaniu wniosku o wznowienie postępowania.
Uzupełniając złożoną skargę kasacyjną, Sławomir K. wskazał, iż Prokurator Wojewódzki w W. w dniu 31 grudnia 1998 r. złożył sprzeciw do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. od decyzji z dnia 23 września 1997 r., zarzucając jej rażące naruszenie art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, polegające na oddaniu w użytkowanie wieczyste wspomnianej już Spółdzielni wskazanego gruntu, w sytuacji, gdy podmiot ten nie władał przedmiotowym gruntem w dniu 1 sierpnia 1988 r. i wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji.
Ponadto w licznych pismach składanych do Sądu skarżący powoływał się na rażące naruszenia prawa dotyczące samego oddania wspomnianego już gruntu w użytkowanie wieczyste, zaś twierdzenie Sądu, iż wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu oparto na "fałszywym dowodzie", tj. oświadczeniu Urzędu Gminy W.-B., iż Spółdzielnia władała spornym gruntem w dniu 1 sierpnia 1998 r. W związku zaś z art. 146 Kpa uchylenia decyzji można dokonać przed upływem 10 lat.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Stosownie do art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ponieważ w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności określone w art. 183 par. 2 ww. ustawy, Sąd rozpoznał sprawę zgodnie z postawionym zarzutem tj. naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 148 Kpa poprzez przyjęcie, że skarżący nie dochował wskazanego w tym przepisie terminu. Tak postawiony zarzut nie jest trafny. Przede wszystkim należy stwierdzić, że określona w art. 174 pkt 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstawa skargi kasacyjnej odnosi się do naruszenia przepisów postępowania stosowanych przez Sąd. Tymi przepisami są w niniejszej sprawie przepisy powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Jednakże w skardze kasacyjnej nie został wskazany żaden przepis ustawy, który zostałby naruszony przez Sąd I instancji, a Naczelny Sąd Administracyjny nie posiada kompetencji do konkretyzowania zarzutów. Zwłaszcza, że również w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie został taki przepis wskazany. Przedstawiona tam argumentacja sprowadza się do błędnego uznania przez organy, iż skarżący nie dochował ustawowego terminu do zgłoszenia wniosku o wznowienie postępowania i zaakceptowania przez Sąd I instancji tych ustaleń. Przy czym na poparcie tego stanowiska skarżący podnosi, iż wcześniejsze jego pisma kierowane do organu, winny być potraktowane jako wniosek o wznowienie postępowania.
Należy więc stwierdzić, iż z decyzji organów obu instancji wynika w sposób jednoznaczny, iż odmowa wznowienia postępowania, wobec uchybienia terminu, nastąpiła w związku z wnioskiem m.in. skarżącego z dnia 4 września 2000 r.
Tak więc ten określony wniosek stanowił podstawę wydania decyzji, która była przedmiotem oceny legalności przez Sąd I instancji.
W postępowaniu kasacyjnym również sam skarżący Sławomir K. złożył szereg pism procesowych, które Naczelny Sąd Administracyjny uznał, stosownie do art. 183 par. 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako uzupełniające uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Jednakże przedstawiona w tych pismach kwestie odnoszą się do samej decyzji o przekazaniu w użytkowanie wieczyste Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej przedmiotowych nieruchomości, która to decyzja nie była i nie mogła być przedmiotem oceny tak ze strony Sądu I instancji, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Z treści tych pism wynika, że skarżący Sławomir K. nie rozumie przedmiotu postępowania w niniejszej sprawie, która sprowadza się li tylko do badania formalnych warunków możliwości wznowienia postępowania w sprawie przekazania nieruchomości w użytkowanie wieczyste.
Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji wyroku.