Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 799/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę Przedsiębiorstwa [...] Sp. j.[...] w D. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek z tytułu obowiązku zwrotu należności związanych z refundacją kosztów doposażenia stanowisk pracy oraz prac interwencyjnych.
Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu [...] lipca 2008 r. Przedsiębiorstwo [...] Sp. j. [...] z siedzibą w D. (dalej jako: "[...]" lub "Spółka") zawarło ze Starostą Dębickim umowę nr [...], zmienioną aneksem z [...] sierpnia 2008 r. o refundację kosztów doposażenia 5 stanowisk pracy dla skierowanych bezrobotnych w kwocie 84.000 zł. Z kolei dnia [...] września 2009 r. strony zawarły umowę nr [...] o organizowanie prac interwencyjnych dla 4 bezrobotnych powyżej 50 roku życia o wartości refundacji 56.000 zł i o refundacji części wypłaconych wynagrodzeń po 200 zł. Wobec niewywiązania się z postanowień wynikających z zawartych umów pismami z [...] kwietnia 2010 r. zobowiązano beneficjenta do zwrotu należności wraz z ustawowymi odsetkami.
W podaniu z [...] października 2011 r. spółka [...] zwróciła się do Starosty Dębickiego – Powiatowego Urzędu Pracy w Dębicy o umorzenie odsetek naliczonych od kwoty podlegających zwrotowi zobowiązań.
Decyzją z [...] kwietnia 2012 r. Starosta Dębicki odmówił umorzenia odsetek w łącznej kwocie 53.655,85 zł należnych od głównych świadczeń wynikających z opisanych na wstępie umów. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c) w zw. z art. 76 ust. 7 i 7a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm., dalej zwana jako "Upz"). Organ wskazał, że umorzenie należności jest możliwe w przypadku ziszczenia się przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 i 7a Upz. Podał, że przedsiębiorca posiada majątek, z którego można dochodzić zapłaty odsetek a zatem nie było podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Oceny organu nie zmieniła opinia Powiatowej Rady Zatrudnienia w Dębicy.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka [...].
Decyzją z [...] czerwca 2012 r. Wojewoda Podkarpacki na podstawie art. 10 ust. 7 pkt 2, art. 76 ust. 7 i 7a Upz oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie mogły znaleźć zastosowania przepisy art. 76 ust. 7 pkt 2, 3 i 4 Upz. Ewentualną podstawę rozpoznania zgłoszonego żądania mógł stanowić jedynie art. 76 ust. 7 pkt 1 Upz. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazał, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą osiągając z tego tytułu przychody. Nie toczy się przeciwko niej postępowanie upadłościowe i likwidacyjne. Poza kapitałem podstawowym wynoszącym 1.[...].000 zł Spółka posiada kapitał zapasowy wynoszący w latach 2009-2011 kwotę 1.[...].000 zł. Na dzień [...] maja 2012 r. kapitał zapasowy wynosił 1.[...].000 zł. Od 2011 r. zysk z lat ubiegłych według bilansu wynosi niezmiennie 300.000 zł, dlatego pomimo straty za analizowany okres 2012 r. Spółka dysponowała w ocenie organu znacznymi środkami rezerwowymi, z których możliwe jest pokrycie straty.
Spółka dysponuje także aktywami trwałymi o wartości 4.[...].000 zł. Jako zakład pracy chronionej otrzymuje dofinansowanie z Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, a nakładane na nią kary wynikały z popełnionych uchybień w dysponowaniu przyznanymi środkami.
Zdaniem organu powyższe okoliczności stanowiły o tym, że strona dysponuje majątkiem, z którego możliwe jest dochodzenie należności. Nie istnieje też uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Pomimo ciążących na Spółce wielu zobowiązań reguluje je, dochodząc również swoich zaległych wierzytelności. Starosta jako wierzyciel beneficjenta przyznanych świadczeń także ma prawo dochodzenia swojej wierzytelności wraz z ustawowymi odsetkami. Dochodzone należności zostały rozłożone na raty. Część tej należności została już uiszczona w 2010 r. w kwocie łącznej 9.822,80 zł, tj. w roku, w którym osiągnęła stratę. W 2011 r. została z kolei uiszczona należność główna, a ten rok także zamknął się dla odwołującej stratą. Wojewoda zwrócił ponadto uwagę, że opinia powiatowej rady zatrudnienia nie była dla Starosty wiążąca, ponieważ nie jest to organ współdecydujący. Organ odwoławczy wskazał też, że przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe celem ustalenia sytuacji majątkowej przedsiębiorcy w 2012 r.
Spółka [...] wniosła do WSA w Rzeszowie skargę od powyższej decyzji i zarzuciła naruszenie art. 76 ust. 7 pkt 1 i 4 U.p.z., art. 80 k.p.a., art. 77 § 1 w zw. z art. 7 art. 8 k.p.a., art. 9, art. 107 § 1 i 3 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Podkarpacki wniósł o jej oddalenie, przedstawiając stanowisko jak w skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej jako p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270, ze zm.) wskazał, że podstawę materialnoprawną wydania decyzji w sprawie poddanej kontroli Sądu stanowiły przepisy art. 76 ust. 7 i 7a Upz, które określają, że "Starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek z punktów 1-4 [pkt 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; pkt 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne] oraz "Przepis ust. 7 stosuje się odpowiednio do innych niewymienionych w tym przepisie świadczeń finansowanych z Funduszu Pracy, w szczególności do refundacji uzyskiwanych z tytułu umowy o zorganizowanie prac interwencyjnych oraz robót publicznych". Sąd wskazał, że trafnie organy obu instancji wskazały, że cyt. przepisy prawa materialnego oparte są na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji nietrafny jest zarzut sformułowany w skardze odnośnie braku wskazania podstawy prawnej, z której ma wynikać obowiązek zwrotu oprócz kwoty głównej należności z tytułu refundacji także odsetek. Kwestia należnych odsetek wynika z samych umów, jakie zawarła skarżąca spółka ze Starostą Dębickim, zaś przedmiotem rozstrzygnięcia obejmowano wyłącznie ich umorzenie. Gdyby brak było zabezpieczenia swoistą "sankcją odsetkową" wykonania przyjętych na siebie obowiązków przez podmiot uzyskujący refundację określonych wydatków, to podmiot gospodarczy w istocie korzystać mógłby z nieoprocentowanego kredytu ze środków budżetowych, bez gwarancji dla Państwa wykorzystania kwot refundacyjnych na cele określone umową refundacyjną.
Również zarzut naruszenia enumeratywnie wskazanych w skardze przepisów k.p.a. Sąd uznał za nietrafny. Sąd stwierdził, że chybiony jest zwłaszcza zarzut braku inicjatywy organów w zgromadzeniu materiału dowodowego poprzedzającego wydanie decyzji, albowiem przeczą temu akta sprawy. Jak z nich wynika, to na żądanie organu I instancji (pismo z [...] grudnia 2011 r.) spółka [...] złożyła dokumenty obrazujące swoją sytuację finansową, zaś na etapie postępowania odwoławczego Wojewoda Podkarpacki (pismo z [...] maja 2012 r.) w ramach uzupełniającego postępowania wyjaśniającego wzywał stronę do uzupełnienia dowodów w sprawie. Nie naruszyły przeto orzekające w sprawie organy obowiązku dążenia do ustalenia tzw. prawdy obiektywnej, wynikającego z art. 7 k.p.a. Nietrafne jest także sformułowanie skargi o braku zbyt dogłębnej analizy sytuacji finansowej skarżącej spółki. Przeciwnie, w zaskarżonej decyzji w oparciu przede wszystkim o przedstawione przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego dokumenty detalicznie określono sytuację finansowo-majątkową firmy [...] (str. 10-13 decyzji Wojewody Podkarpackiego).
Spółka prowadzi aktualnie działalność gospodarczą ze stratą, posiada jednak kapitał zapasowy oraz aktywa trwałe przewyższające znacząco kwotę należnych odsetek. Nie toczy się wobec skarżącej postępowanie upadłościowe. Spółka dysponuje majątkiem, z którego można prowadzić postępowanie egzekucyjne.
Sąd Wojewódzki wskazał też, że w sprawie materialnoprawnymi przesłankami wyznaczającymi dopuszczalność zastosowania ulgi, o którą ubiegała się spółka [...], były w istocie te, które prawodawca ujął w art. 76 ust. 7 pkt 1 i 4 Upz. Sąd podzielił stanowisko organów, wedle którego skarżąca spółka dysponuje majątkiem, z którego można dochodzić należności, jak i nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, aby w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyskano należnej kwoty odsetek, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Stanowisko organów obu instancji w tym zakresie nie uchybia dyspozycji art. 80 k.p.a., wedle którego organ ocenia czy dana okoliczność faktyczna została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Nawet dla strony skarżącej jest niesporne, że cała niezbędna dokumentacja przedstawiająca sytuację finansową spółki znajduje się w aktach sprawy (str. 12 skargi). Uzasadniając odmowę umorzenia należnych odsetek Starosta Dębicki w uzasadnieniu swej decyzji, następnie utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy, jednoznacznie wskazał, że środki publiczne, jakimi dysponował w związku ze sprawą, przeznaczone były na zwalczanie bezrobocia i łagodzenia jego skutków.
Organ wskazał, że ochronę finansowania celów przewidzianych w Upz należy identyfikować z interesem społecznym a kwestię odzyskiwania należnych kwot z obowiązkiem dbałości o wierzyciela, jakim jest Skarb Państwa.
Sąd stwierdził w konkluzji, że wbrew wywodom skargi nie jest tak, że orzekające w sprawie organy wadliwie uzasadniały swe decyzje, nie odnosząc się w sposób wyczerpujący do dyrektyw wskazanych w art. 7 k.p.a. Nie doszło także do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w aspekcie nakazu prawidłowego uzasadniania podjętych rozstrzygnięć przez organy. Sąd ten podzielił też stanowisko prezentowane przez organy obu instancji, że opinia powiatowej rady zatrudnienia podjęta w toku postępowania nie mogła determinować kierunku rozstrzygania, skoro taki właśnie charakter aktu współdziałającego wyznaczył prawodawca w zakresie ujętym w dyspozycji art. 76 ust. 7 Upz. Wobec powyższych okoliczności nie można uznać, aby postępowanie prowadzono w sposób mogący osłabić zaufanie do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), a w efekcie przyjąć trzeba, że nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Przedsiębiorstwo [...] Sp. J.[...] zaskarżając powyższy wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji naruszenie:
art. 76 ust. 7 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że po stronie skarżącego brak jest podstaw do umorzenia odsetek ustawowych od należności z tytułu umów nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. oraz nr [...] z dnia [...] września 2008 r., w postaci nie posiadania przez przyjmującego dotację majątku, z którego można dochodzić należności, a także, że nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego dofinansowania oraz niezastosowanie tego przepisu wynikające z uznania, że majątek skarżącej spółki jest wystarczający do spełnienia świadczenia,
- b) art. 80 ustawy k.p.a., poprzez przekroczenia przez organ administracji granicy swobodnej oceny dowodów, polegającego na nieuzasadnionym przyjęciu, że sytuacja materialna skarżącego pomimo faktu notowania od 2010 roku ustawicznych strat finansowych w prowadzonej działalności jest wystarczająco dobra aby nie uwzględnić wniosku o umorzenie odsetek ustawowych, podczas gdy brak jest dowodów pozwalających na wyciągnięcie wniosków oraz naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. treści art. 76 ust. 7 pkt 1 i 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niezasadne przyjęcie, że kondycja finansowa skarżącej jest wystarczająca do nieuwzględniania złożonego wniosku, a także, iż posiada ona majątek, z którego możliwe jest dochodzenia należności,
- c) art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, a w szczególności ustalenia, że kondycja finansowa Spółki jest wystarczająca do nieuwzględniania złożonego wniosku, a także, iż posiada ona majątek, z którego możliwe jest dochodzenia należności, a nadto wydanie decyzji administracyjnej bez wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego,
- d) art. 7 i 8 k.p.a., poprzez przekroczenie zasad orzekania na zasadach uznania administracyjnego i wydanie orzeczenia sprzecznego ze słusznym interesem strony,
- e) art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 7, 8 i 9 k.p.a., poprzez zaniechanie wskazania podstawy prawnej z której wynika obowiązek zwrotu oprócz należności głównej również kwoty odsetek ustawowych, a nadto z uwagi na charakter niniejszej decyzji, tj. decyzji uznaniowej, wyczerpującego odniesienia do treści art. 7 k.p.a. oraz naruszenie zasady praworządności i pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej (art. 7-9 k.p.a.),
- f) art. 1 § 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (należy przyjąć, że chodzi o ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c (nie określono o jaki akt prawny chodzi) w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi oraz nie uchyleniu decyzji organów obu instancji pomimo, iż decyzje te zostały wydane bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego.
W oparciu o powyższe podstawy skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Podkarpacki wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Bowiem to strona wnosząca skargę kasacyjną wyznacza sądowi kasacyjnemu ramy dla prowadzonej analizy zaskarżonego orzeczenia. Wykluczone jest wobec tego badanie ewentualnych innych wadliwości wyroku, poza te granice wykraczających.
Podstawy na których można oprzeć skargę kasacyjną określone są w przepisie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Wymienia on dwa rodzaje dopuszczalnych zarzutów, tj. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Błędna wykładnia prawa polega na nieprawidłowym zrozumieniu treści przepisu natomiast niewłaściwe zastosowanie polega na błędnej subsumcji tj. wadliwej ocenie, że ustalony stan faktyczny odpowiada hipotezie określonego przepisu. Wobec związania sądu zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, dla wywołania przez stronę skarżącą zamierzonego skutku w postaci wzruszenia zaskarżonego wyroku niezbędne jest prawidłowe przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie. Przekłada się to na konieczność powołania konkretnych przepisów prawa których naruszenie strona podnosi w skardze kasacyjnej wraz z należytym uzasadnieniem.
W przypadku podniesienia zarzutu naruszenie przepisów postępowania niezbędne jest nadto wykazanie, że popełnione przez Sąd (a nie przez organy administracji) uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna w części nie spełnia wskazanych wyżej wymogów szczególnie w zakresie wskazania przepisów czy charakteru naruszonych przepisów oraz podjęcia próby wykazania, że naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy. Także wskazanie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c (domniemywać należy że p.p.s.a.) wskazuje, iż chodzi jedynie o naruszenie przepisów postępowania, jednak zarzuty naruszenia przepisów art. 76 ust. 7 pkt 1 i 4 Upz dotyczą podstawy materialnoprawnej zaskarżonego orzeczenia. Przedmiotowe wady konstrukcyjne skargi kasacyjnej utrudniają jej ocenę jednak nie uniemożliwiają jej.
W myśl ust 7. art. 76 Upz starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz przyznanych środków w przypadkach o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3 albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości lub w części, jeżeli nastąpiła jedna z przesłanek wymienionych w punkcie 1-4 tego przepisu. Podkreślenia wymaga, że samo spełnienie przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 pkt. 1-4 Upz, nie zobowiązuje organu do umorzenia należności z tytułu zwrotu otrzymanych środków. Zaistnienie jednej z czterech przesłanek opisanych w pkt 1-4 ustępu 7 art. 76 powoduje, że jak wskazuje na wstępie cytowany art. 76 ust. 7 – "starosta może" umorzyć należności a nie że starosta umarza (tj. musi umorzyć) należności. Użycie przez ustawodawcę słowa może, oznacza, że mamy do czynienia z decyzją wydawaną w ramach tzw. uznania administracyjnego.
Istota takiego rodzaju decyzji polega na tym, że nawet w przypadku jeżeli dojdzie do sytuacji opisanej przez ustawodawcę, organ nie jest zobowiązany dokonać rozstrzygnięcia w jeden określony i oczekiwany przez wnioskodawcę sposób ale ma możliwość swobodnego wyboru jednego z możliwych rozwiązań. Owa zapewniona przez ustawodawcę swoboda wyboru konsekwencji, powoduje, że kontrolujący działalność organu sąd jest jedynie władny skontrolować, czy rzeczywiście zaistniała sytuacja, iż organ może dokonać swobodnego wyboru oraz czy dokonując wyboru nie przekroczył granic przyznanej mu swobody, dopuszczając się dowolności tj. wyboru bez poprzedniego rzetelnego zbadania stanu faktycznego, wysłuchania argumentów stron i w żaden logiczny sposób nie uzasadniając, dlaczego skorzystał z tej a nie innej możliwości rozstrzygnięcia. W przypadku uznania administracyjnego decyzja powinna być poprzedzona rzetelnym przeprowadzeniem postępowania dowodowego, poprawną oceną zgromadzonych dowodów oraz wyjaśnieniem powodów podjętego rozstrzygnięcia.
Sposób kontroli sądu administracyjnego jest nieco odmienny, niż w przypadku aktów związanych. Cechuje go zaniechanie badania merytorycznej zasadności rozstrzygnięcia. Wobec tego sąd badając zgodność z prawem decyzji wydanej w granicach uznania administracyjnego nie wnika w celowość zawartego w niej rozstrzygnięcia. Ale kontroluje czy jej wydanie było poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tj. czy organ podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.). Uznaniowość bowiem nie oznacza całkowitej i niekontrolowanej dowolności organu.
Przenosząc powyższe na kanwę niniejszej sprawy stwierdzić należy, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż organy administracji wywiązały się ze wskazanych wyżej obowiązków, nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego. Odmowa umorzenia odsetek oparta została na prawidłowych ustaleniach, że spółka prowadziła działalność gospodarczą osiągając z tego tytułu przychody i nie toczyło się przeciwko niej postępowanie upadłościowe i likwidacyjne. Poza kapitałem podstawowym wynoszącym 1.[...].000 zł spółka posiadała kapitał zapasowy wynoszący w latach 2009-2011 kwotę 1.[...].000 zł. Na dzień [...] maja 2012 r. kapitał zapasowy wynosił 1.[...].000 zł. Od 2011 r. zysk z lat ubiegłych według bilansu wynosił niezmiennie 300.000 zł, dlatego pomimo straty za analizowany okres 2012 r. Spółka dysponowała w ocenie organu znacznymi środkami rezerwowymi, z których możliwe jest pokrycie straty.
Spółka dysponowała także aktywami trwałymi o wartości 4.[...].000 zł. Jako zakład pracy chronionej otrzymywała dofinansowanie z Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, a nakładane na nią kary wynikały z popełnionych uchybień w dysponowaniu przyznanymi środkami. Powyższe okoliczności stanowiły o tym, że spółka dysponowała majątkiem, z którego możliwe było dochodzenie należności. Nie istniało też uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Pomimo ciążących na spółce wielu zobowiązań regulowała je, dochodząc również swoich zaległych wierzytelności. Dochodzone należności zostały rozłożone na raty. Część tej należności została już uiszczona w 2010 r. w kwocie łącznej 9.822,80 zł, tj. w roku, w którym osiągnęła stratę. W 2011 r. została z kolei uiszczona należność główna, a ten rok także zamknął się dla odwołującej stratą.
Należność z tytułu odsetek wyniosła 53.655,85 zł. W uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji została zawarta kalkulacja kosztów egzekucyjnych przy uwzględnieniu faktu iż spółka uzyskuje przychody ze sprzedaży, dysponuje majątkiem i posiada kapitał zapasowy i zysk wypracowany w latach ubiegłych.
W tych okolicznościach należy w całości podzielić stanowisko Sądu Wojewódzkiego wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że zarzuty naruszenia enumeratywnie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów k.p.a. są nietrafne. Za chybiony uznać należy zwłaszcza zarzut braku inicjatywy organów w zgromadzeniu materiału dowodowego poprzedzającego wydanie decyzji, albowiem przeczą temu akta sprawy. Jak z nich wynika, to na żądanie organu I instancji (pismo z [...] grudnia 2011 r.) spółka [...] złożyła dokumenty obrazujące swoją sytuację finansową, zaś na etapie postępowania odwoławczego Wojewoda Podkarpacki (pismo z [...] maja 2012 r.) w ramach uzupełniającego postępowania wyjaśniającego wzywał kilkakrotnie stronę do uzupełnienia dowodów w sprawie. Nie naruszyły przeto orzekające w sprawie organy obowiązku dążenia do ustalenia tzw. prawdy obiektywnej, wynikającego z art. 7 k.p.a. Nietrafne jest także sformułowanie skargi o braku zbyt dogłębnej analizy sytuacji finansowej skarżącej spółki.
Przeciwnie, w zaskarżonej decyzji w oparciu przede wszystkim o przedstawione przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego dokumenty, detalicznie określono sytuację finansowo-majątkową firmy [...] (str. 10-13 decyzji Wojewody Podkarpackiego). Sąd pierwszej instancji zasadnie podzielił stanowisko organów, wedle którego skarżąca spółka dysponuje majątkiem, z którego można dochodzić należności, jak i nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, aby w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyskano należnej kwoty odsetek, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Stanowisko organów obu instancji w tym zakresie nie uchybia dyspozycji art. 80 k.p.a., wedle którego organ ocenia czy dana okoliczność faktyczna została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Nawet dla strony skarżącej jest niesporne, że cała niezbędna dokumentacja przedstawiająca sytuację finansową spółki znajduje się w aktach sprawy (str. 12 skargi). Powyższe okoliczności świadczą także o tym, że spółka nie wykazała przesłanek do zastosowania art. 76 ust. 7 pkt 1 lub 4 upz.
Nie można także zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 7 i 8 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej. W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż w świetle cytowanego wyżej przepisu art. 76 ust. 7 Upz obowiązkiem osoby, która uzyskała refundację co do której organ zobowiązał beneficjenta do jej zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami, jest zwrot tych świadczeń. Nie jest także dopuszczalne uchylanie się od tego obowiązku jedynie z powodu związanych z nim uciążliwości finansowych, o ile nie zaistnieją obiektywne przeszkody ściśle określone przez ustawodawcę.
Wobec tego osoba zobowiązana winna w pierwszej kolejności podjąć starania celem zwrotu pobranych środków publicznych. Następnie, jeżeli sytuacja majątkowa zobowiązanego nie umożliwia realizacji zobowiązania może skorzystać z możliwości odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty, należnego do zwrotu świadczenia. Wykładnia przepisu art. 76 ust. 7 Upz wskazuje, że instytucja umorzenia należności winna być stosowana wyjątkowo i to jedynie w sytuacjach gdy realnie nie jest możliwe odzyskanie kwoty nienależnie pobranego świadczenia w drodze postępowania egzekucyjnego, bądź gdy koszty takowego dochodzenia należności mogłyby przewyższyć uzyskaną z egzekucji kwotę. Jak wyżej wykazano spółka jest w sytuacji majątkowej umożliwiającej zwrot nie tylko należności głównej ale i odsetek. Wydaje się, że w stawianym zarzucie skarżąca chciałaby aby uwzględniono jej interes jednak nie uwzględnia, że należy także uwzględnić interes społeczny na który powołały się organy administracji.
Uzasadniając odmowę umorzenia należnych odsetek Starosta Dębicki w swej decyzji, następnie utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy, wskazał, że środki publiczne, jakimi dysponował w związku ze sprawą, przeznaczone były na zwalczanie bezrobocia i łagodzenia jego skutków. Organ wskazał, że ochronę finansowania celów przewidzianych w Upz należy identyfikować z interesem społecznym a kwestię odzyskiwania należnych kwot z obowiązkiem dbałości o wierzyciela, jakim jest Skarb Państwa. Kwestie te poparł bardzo szeroką argumentacją nie wymagającą powtarzania i uzupełniania. Stanowisko to słusznie podzielił Sąd pierwszej instancji, bowiem spółka nie przedstawiła okoliczności które przemawiałyby za nadrzędnością jej interesu nad interesem społecznym.
Za nietrafny należy także uznać zarzut naruszenia 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 7, 8 i 9 k.p.a. poprzez nie wskazanie podstawy prawnej zwrotu odsetek od kwoty głównej. Oceniając ten zarzut trzeba przede wszystkim przypomnieć, że przedmiotem sprawy jest umorzenie odsetek w oparciu o przepisy art. 76 ust. 7 Upz a nie kwestia zobowiązania skarżącej spółki do zwrotu należności głównej z odsetkami, co zostało już ustalone przed wszczęciem niniejszego postępowania, a sam wniosek o umorzenie tej należności świadczy o tym, że należność ta nie była kwestionowana i wydaje się, że nie jest kwestionowana także obecnie. Można tu jedynie dodać, że z zawartej w dniu [...] lipca 2008 r. przez skarżącą spółkę umowy ze Starostą Dębickim nr [...], zmienionej aneksem z [...] sierpnia 2008 r. o refundację kosztów doposażenia 5 stanowisk pracy dla skierowanych bezrobotnych w kwocie 84.000 zł obowiązek zwrotu należności głównej z odsetkami wynika z jej § 6. Podobnie obowiązek zwrotu należności głównej z odsetkami strony ustaliły w § 10 umowy nr [...] z dnia [...] września 2009 r. o organizowanie prac interwencyjnych dla 4 bezrobotnych powyżej 50 roku życia o wartości refundacji 56.000 zł i o refundacji części wypłaconych wynagrodzeń po 200 zł.
W podsumowaniu należy uznać, że Sąd pierwszej instancji przeprowadził prawidłową kontrolę zaskarżonej decyzji, zgodnie z wymogami art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, uznając, że jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, nie naruszając przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego na rzecz Wojewody Podkarpackiego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.