Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 lutego 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 58/09 odrzucił skargę Z. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2008 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
W uzasadnieniu Sąd podał, iż powyższa skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym wniesione przez radcę prawnego pismo podlegające opłacie stałej Sąd odrzuca bez wezwania do uiszczenia opłaty a także na mocy art. 219 § 1 P.p.s.a. opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał jednocześnie, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r. sygn. akt SK 11/05 (Dz. U. 2006 Nr 45 poz. 322) za niekonstytucyjny został uznany przepis § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193), który mówił, iż od pisma będącego skargą, wnoszonego przez adwokata lub radcy prawnego, opłatę stałą uiszcza się na wezwanie Sądu.
W świetle cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż skargę wniesiono w momencie, gdy w/w przepis nie obowiązywał i w takim przypadku wpis stały od skargi wniesionej przez radcę prawnego, winien być uiszczony bez wezwania. Sąd ustalił na podstawie akt, że w przedmiotowej sprawie 30 - dniowy termin do złożenia skargi upłynął w dniu 12 grudnia 2008 r. Wpis uiszczono dopiero w dniu 16 grudnia 2008 r., czyli z przekroczeniem terminu - co uchybiło regulacji art. 219 § 1 P.p.s.a. i spowodowało odrzucenie skargi.
Na powyższe postanowienie złożono skargę kasacyjną zarzucając:
- - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1/ art. 221 w związku z art. 219 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wpis od skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2008 r. znak: [...] nie został należycie opłacony, w sytuacji gdy faktycznie wpis od wniesionej skargi został zapłacony w terminie określonym przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 2/ art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) przez ich pominięcie, w sytuacji, gdy z treści tych przepisów wynika, że wpis od skargi wniesionej przez pełnomocnika będącego radcą prawnym lub adwokatem jest możliwy do zapłaty dopiero po wpłynięciu skargi do sądu administracyjnego.
Wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podniesiono, iż skarżąca przyznaje, że faktycznie termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 12 grudnia 2008 r. i skarga z zachowaniem terminu tj. 11 grudnia 2008 r. została oddana w urzędzie pocztowym na adres Ministra, jednakże pogląd Sądu, iż w tym dniu strona powinna uiścić wpis od skargi wynika z błędnej interpretacji "art. 219 § 1 u.p.s.a. oraz z pominięcia norm prawnych zawartych w art. 54 § 3 u.p.s.a. i w § 5 ust. 1 rozporządzenia RM". Zdaniem skarżącej termin uiszczenia wpisu należy uznać za zachowany, jeżeli uiszczenie nastąpiło do dnia złożenia przez Ministra skargi w biurze podawczym lub sekretariacie Sądu albo oddania jej w polskim urzędzie pocztowym, co znajduje swoje uzasadnienie w treści art. 54 § 3 u.p.s.a., który uprawnia organ do swoistej autokontroli zaskarżonej decyzji bez konieczności przekazywania skargi do sądu administracyjnego. Jeśli organ uwzględni skargę to oczywiście skarga taka nie będzie rozpatrywana przez Sąd, a wobec tego uiszczanie wpisu na etapie przekazywania skargi do organu byłoby bezsensowne i nielogiczne, a tym samym pozbawione jakichkolwiek podstaw prawnych.
Dla skarżącej termin uiszczenia wpisu upłynął dopiero w dniu 30 grudnia 2008 r., gdyż tą datą jest opatrzona odpowiedź Ministra, oczywiście przy założeniu, że w dniu 30 grudnia 2008 r. skarga została złożona w biurze podawczym lub sekretariacie Sądu albo oddana w polskim urzędzie pocztowym. Ponadto błędne stanowisko Sądu potwierdza również treść § 5 ust. 1 rozporządzenia, który jako jeden z wymogów podaje wskazanie sygnatury akt sądowych, a to z kolei będzie możliwe dopiero, gdy skarga wpłynie do sądu administracyjnego - co poparto stosownym orzecznictwem. Zatem przedstawiona podstawa odrzucenia skargi jaką jest nienależyte jej opłacenie nie znajduje oparcia w obowiązującym stanie prawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 220 § 1 i § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwaną dalej P.p.s.a., Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, które nie zostały opłacone, podlegają odrzuceniu.
W myśl przepisu art. 221 P.p.s.a., pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej (tak: NSA w postanowieniu z dnia 22 sierpnia 2008 r. sygn. akt I FSK 832/08 oraz I FSK 833/08). W niniejszej sprawie skarga podlegała opłacie stałej, którą ustalono na podstawie § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) w wysokości 200 zł.
Należy podnieść, iż bezspornym jest fakt, iż wpis w przedmiotowej sprawie został uiszczony w prawidłowej kwocie i w przewidzianej przepisami formie na konto Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Problem jaki zaistniał dotyczy przekroczenia terminu uiszczenia wpisu.
W orzecznictwie przyjęty został pogląd, iż opłatę sądową można wnieść po złożeniu skargi, jednak przed upływem terminu do jej wniesienia. Po upływie tego terminu skargę wniesioną przez adwokata lub radcę prawnego uznaje się za nieopłaconą (tak: uchwała SN z 25 września 1970 r., III CZP 85/70, OSNCP 1971, nr 9, poz. 146; postanowienie SN z 14 listopada 2002 r., III RN 73/02 nie publ.). Przerwanie biegu powyższego terminu może nastąpić na skutek złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, jednak tylko wtedy, gdy wniosek ten został złożony w terminie otwartym do uiszczenia opłaty sądowej. Złożenie wniosku po upływie tego terminu nie zmienia faktu, iż skarga, jako nieopłacona, podlega odrzuceniu. Taka sytuacja nie miała miejsca w tym przypadku.
W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi doręczona została stronom w dniu 12 listopada 2008 r. Termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a więc również termin do jej opłacenia, upłynął 12 grudnia 2008 r. Z analizy akt sprawy wynika, iż wpis został uiszczony dopiero w dniu 16 grudnia 2008 r. i w związku z tym, za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 219 § 1 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię, gdyż wyraźnie przepis ten wskazuje, iż opłatę sądową, do której zaliczamy między innym wpis, należy uiścić przy wniesieniu do Sądu pisma podlegającego opłacie.
Ponadto nieusprawiedliwiony jest zarzut naruszenia § 5 ust. 1 w/w rozporządzenia Rady Ministrów, zgodnie z którym przy uiszczeniu wpisu należy wskazać tytuł wpłaty, rodzaj pisma od którego wpis jest uiszczany oraz sygnaturę akt sądowych. W istocie, w przedmiotowej sprawie nie była jeszcze znana sygnatura akt sądowych, bowiem skargę złożono za pośrednictwem organu - Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jednakże wnoszony wpis winien zostać stosownie opisany: przez wskazanie skarżącego, organu administracji, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność oraz daty i nazwy owego aktu lub czynności. Tak więc nieznajomość sygnatury akt sądowych nie uprawniało pełnomocnika do uiszczenia wpisu w późniejszym terminie, bowiem jak wynika z akt sprawy oraz z przedstawionych wyżej rozważań uiszczając wpis w dniu 16 grudnia 2008 r. pełnomocnik również nie znał sygnatury akt sądowych a ponadto mógł i powinien go stosownie opisać.
Co do zarzutu naruszenia przepisu art. 54 § 3 P.p.s.a. to również jest on chybiony, ponieważ przy argumencie - "gdy organ uwzględni skargę to jest oczywiste, iż skarga taka nie będzie rozpatrywana przez Sąd wobec czego uiszczenie wpisu na etapie przekazywania skargi do organu byłoby bezsensowne i nielogiczne i zarazem pozbawione jakichkolwiek podstaw prawnych" należy wskazać, iż uwzględnienie skargi w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a. rodzi po stronie Sądu obowiązek umorzenia postępowania sądowego, co z kolei powoduje, że zgodnie z art. 201 § 1 P.p.s.a. skarżącemu przysługuje zwrot kosztów postępowania, w tym wpisu sądowego.
W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.